Aardkastanje

Namen

Wetenschappelijk: Bunium bulbocastanum

Nederlands: Aardkastanje

Frysk:

English: Great pignut (Greater pignut)

Français: Châtaigne de terre (Noix de terre)

Deutsch: Erdkastanie

Geslacht: Bunium, Aardkastanje

Familie: Schermbloemenfamilie, Apiaceae

Naamgeving: Bunium komt van het Griekse bounias (knol). Bulbocastanum komt van bulbus (bol of knol) en castanum betekent kastanje.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Juni en juli.

Afmeting: 30-70 cm.


Olivier Pichard - CC BY-SA 3.0


Rob Hille - CC BY-SA 3.0


Raffi Kojian - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Wortels: De vlezige wortel is opgezwollen (bijna bolvormig) en lijkt op een kastanje. De wortelknol is bruinzwart en wordt tot 2½ cm in doorsnee.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Mathieu Menand - CC BY-SA 2.0 FR


Enrico Romani - CC BY-NC-ND 4.0


Enrico Romani - CC BY-NC-ND 4.0

Stengels: Een kale, rechtopstaande, geribde en gevulde stengel.


Rob Hille - CC BY-SA 3.0


Rob Hille - CC BY-SA 3.0


Rob Hille - CC BY-SA 3.0


Rob Hille - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De bladen zijn twee- tot drievoudig geveerd, in omtrek driehoekig, met lijnvormige slippen. De lange stelen van de onderste bladeren steken op enige afstand van de stengel uit de grond. De brede bladschede is plotseling in de steel versmald.


Rob Hille - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Rob Hille - CC BY-SA 3.0

Bloemen: Tweeslachtig. Schermen met acht tot twintig stralen. Ze worden 3-8 cm in doorsnee. omwindsel en omwindseltjes zijn vijf- tot tienbladig. De omwindselblaadjes zijn lancetvormig. De zijdelingse schermen zijn overwegend mannelijk. De witte bloemen zijn ongeveer 2 mm. De stijlen zijn naar beneden omgebogen.


Rob Hille - CC BY-SA 3.0


Rob Hille - CC BY-SA 3.0


Gaspa - CC BY 2.0


Rob Hille - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een splitvrucht.. De hoekige vruchten zijn in vooraanzicht langwerpig, 3-5 mm lang en met vlakke ribben. De deelvruchtjes bevatten één zaadje. Tweezaadlobbig.


Sanjay Acharya - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, warme, vrij open plaatsen op min of meer vochtige tot droge, matig voedselarme tot matig voedselrijke, kalkrijke, vaak omgewerkte grond (duinzand, löss, leem en mergel).

Groeiplaatsen: Akkers (akkerranden en braakliggende akkers), zeeduinen (omgewerkte grond, duingrasland, duinakkers, duinbermen en op zanddijkjes), grasland (droog ruig grasland), grazige dijken en ruige bermen (op kalkhellingen).

Verspreiding

Wereld: Zuid-, West- en Midden-Europa en Noordwest-Afrika. Noordelijk tot in Engeland en Nederland en oostelijk tot in Midden-Italië.

Aardkastanje

Nederland: Zeldzaam in de Hollandse duinen en in Zuid-Limburg. Vroeger ook in Zeeland.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Niet in Vlaanderen.

Wallonië: Zeldzaam in het Maasgebied en in de zuidelijke Ardennen.
Rode lijst. Bedreigd. Beschermd.

Toepassingen

Keuken: Vroeger werd de plant geteeld om de eetbare wortelknollen. De wortelknollen kunnen zowel rauw als gekookt gegeten worden. De smaak lijkt op die van gepofte tamme kastanjes. Ook de zaden en bloemen kunnen als kruid gebruikt worden.

Vermeerderen: Zaaien. Ontkierming vindt gewoonlijk pas plaats nadat de zaden bootgesteld zijn geweest aan een koude periode is geweest, dus na de winter. Vegetatieve vermeerdering kan door splitsing van de worteldelen in het vroege voorjaar als de plant begint uit te lopen.

Oude illustraties

Flora Batava, deel 11, Jan Kops en P. M. E. Gevers Deijnoot (1853)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 6, Johann Carl Krauss (1801)

Cruijdeboek, deel 3, Rembert Dodoens. Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen (1554)
Cleyn Eerdtnoten

Flora Londinensis, deel 4, William Curtis (1781-1784)

Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)

Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

Ecphrasis minus cognitarum stirpium, deel 2, F. Colonna (1616)

Flora Parisiensis, deel 4, P. Bulliard (1776-1781)

English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 4, J.E. Sowerby (1865)

Indian medicinal plants, deel 3, K.R. Kirtikar, B.D. Basu (1918)

Phytanthoza iconographia, deel 1, J.W. Weinmann, (1737-1745)

Hortus Romanus juxta Systema Tournefortianum, deel 5, Giorgio Bonelli (1783-1816)

© 2001-2017 K.M. Dijkstra