Berendruif - Arctostaphylos uva-ursi

Namen
Nederlands: Berendruif (Beredruif)
Frysk: Bearedrúf
English: Bearberry (Hog Cranberry, Kinnikinick, Kinnikinnick, Manzanita, Mealberry, Sandberry)
Français: Raisin d'ours
Deutsch: Bärentraube
Wetenschappelijk: Arctostaphylos uva-ursi
Familie: Heifamilie, Ericaceae

Beschrijving
Afmeting: 20 tot 60 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Maart en april, soms tot in september.
Stengels: De lange, liggende of kruipende takken hebben zijstengels, die zich aan de top oprichten. Berendruif vormt vaak grote matten.
Bladeren: De bladeren staan verspreid. Ze zijn leerachtig, kaal, glanzend, 1 tot 3 cm lang en langwerpig-omgekeerd-eirond. Ze hebben een gave rand. Aan de rand zijn ze niet omgerold. De onderkant is lichtgroen en netvormig geaderd.
Bloemen: De bloemen staan met 3 tot 8 bijeen in korte, overhangende trossen. De klokvormige, vijftallige bloemen zijn rozewit en 5 tot 6 mm groot. De stamper is korter dan de bloemkroon.
Vruchten: De glanzend rode bessen zijn 6 tot 8 mm groot. De steenvrucht heeft vaak 5 kernen. Ze smaken melig en wrang en zijn mogelijk giftig voor de mens. Vogels eten ze wel.

Biotoop
Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige, soms vrij droge, voedselarme, zwak zure grond. Vaak op blootliggende plaatsen en op dunne veenbodems.
Groeiplaatsen: Aan de rand van zure duinvalleien, duinhellingen, heide (bij Grove dennen) en rotsheide.

Verspreiding
Wereld: Gebergten en koudere delen op het noordelijk halfrond.

Berendruif - Arctostaphylos uva-ursi

Nederland: Zeer zeldzaam op Terschelling. Vroeger (tot 1942) ook op de Veluwe.
Rode lijst: Sterk afgenomen.
België: Niet in België.

Berendruif - Arctostaphylos uva-ursi

Wetenswaardigheden
De Nederlandse naam Berendruif is afkomstig van de veronderstelling dat beren de melige vruchten erg lekker zouden vinden. De struik wordt ook als sierplant (als bodembedekker) gebruikt. De honingrijke bloemen zijn in trek bij bijen. De plant werd vroeger door tabak gemengd. Daarnaast dient de looistof in de bladeren sinds lang als grondstof voor leerlooiers in Noord-Europa. Zij maken er hun marokijn en juchtleder van. De bladeren van de Berendruif worden in medicinale drankjes verwerkt. Al in de 16e eeuw werden deze eigenschappen van de plant ontdekt. Zo kan de plant de blaasfunctie en urinewegen ondersteunen.

* Meer afbeeldingen