Bijvoet - Artemisia vulgaris

Namen
Nederlands: Bijvoet
Frysk: Blanke aalst
English: Mugwort (Common Wormwood, Felon Herb, Sailors Tobacco)
Français: Armoise vulgaire
Deutsch: Beifuß
Wetenschappelijk: Artemisia vulgaris
Familie: Composietenfamilie, Asteraceae (Compositae)

Beschrijving
Afmeting: 60 cm tot 1,2 meter.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Juni t/m september.
Wortels: Een wortelstok.
Stengels: De forse, vrij slanke, rechtopstaande stengels zijn iets behaard en vaak rood- of paarsachtig. Ze verhouten niet en hebben een breed mergkanaal. Ze verspreiden een zwakke geur.
Bladeren: De bladeren zijn van boven donkergroen en vrijwel kaal, van onderen zijn ze witviltig. Ze zijn 1- tot 2-voudig veerdelig met lancetvormige, voor het grootste deel gaafrandige bladslippen van 0,5 cm (soms tot 0,8 cm) breed. De bovenste bladeren zijn geoord en stengelomvattend.
Bloemen: De bloemhoofdjes groeien in rijk vertakte, bebladerde pluimen. De opgerichte bloemhoofdjes zijn 3 tot 4 mm. Eerst zijn ze gelig, later worden ze roodbruin. Ze zijn eivormig en niet gesteeld. De bloemhoofdjesbodem is kaal. Het buitenste omwindselblad is eivormig, viltig en breed vliezig gerand.

Biotoop
Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde, vrij open plaatsen op droge tot vochtige, voedselrijke, omgewerkte grond (vrijwel alle grondsoorten, maar op veen en klei alleen op plekken waar de grond met zand vermengd is).
Groeiplaatsen: Dijken, bermen, duinen (vergraven plaatsen en plekken waar het duinzand met steenslag of organisch afval is vermengd), braakliggende grond, heggen, ruigten, bij havens, industrieterreinen, spoorwegterreinen, oevers, maisakkerranden, sterk verruigde plantsoenen, tussen verhardingen en lichte plekken in oeverwalbossen.

Verspreiding
Wereld: In Europa en Azië. Ingeburgerd in Noord-Amerika en op een paar andere plaatsen.

Bijvoet - Artemisia vulgaris

Nederland: Algemeen, maar in het noordoosten plaatselijk minder algemeen.
België: Algemeen.
Niet bedreigd in Vlaanderen en Wallonië.

Bijvoet - Artemisia vulgaris

Wetenswaardigheden
Bijvoet verdrijft insecten, met name motten. Onder het kussen zou Bijvoet beschermen tegen nachtmerries. In China worden van Bijvoet geneeskrachtige staafjes (moxa staafjes) gemaakt en gebruikt in de acupunctuur. De wierrook wordt gebruikt bij rituele reiniging van mensen en ruimte. Om wierrook zelf te maken (alle Artemisia soorten zijn bruikbaar) plukt u de knoppen, vlak voor ze in bloei komen. Maak stukken van gelijke lengte (ongeveer 15 cm) en laat ze ongeveer twee dagen drogen. Maak een bundel van 2,5 cm doorsnee en bind ze samen met katoendraad (gebruik geen kunstvezel). Steek een kant aan, blaas de vlam uit en laat de staafjes smeulen. Als geneeskruid gebruikt men de bladeren en de in de bloeitijd verzamelde plant. Bijvoet werd van oudsher gebruikt als middel tegen wormen en moet dan gedurende lange tijd in een lage dosering worden ingenomen. De plant wekt de eetlust op, stimuleert de spijsvertering en helpt eveneens bij het opgang brengen van de menstruatie. Bijvoet werd ook gebruikt als medicijn bij vrouwenziekten. De Chinese kruidkunde gebruikte het kruid voornamelijk voor de voortplantingsorganen, om de baarmoeder te verwarmen, om bloedingen te stoppen of om bloedingen bij een te lange menstruatiecyclus af te remmen. Tijdens een lange, vermoeiende wandeling kun je op enkele bladeren of bloemtoppen kauwen. De vermoeidheid zou dan moeten afnemen, omdat de bittere aromatische stoffen de geest en blik zouden verhelderen. Met de naam Bijvoet is het verhaal verbonden dat degene die een stuk van deze plant in zijn schoeisel draagt, minder gauw vermoeid raakt. Vermoedelijk houdt Artemisia verband met de godin Artemis, die onder meer als beschermster van de geboorte gold.

* Meer afbeeldingen