Blauw walstro

Namen

Wetenschappelijk: Sherardia arvensis

Nederlands: Blauw walstro

Frysk: Blauslyt

English: Field Madder (Blue Field Madder, Blue Fieldmadder)

Français: Rubéole des champs

Deutsch: Ackerröte

Familie: Sterbladigenfamilie, Rubiaceae

Geslacht: Sherardia

Naamgeving: Sherardia is genoemd naar de Engelse botanicus W. Sherard (1659-1728). Arvensis betekent op akkers groeiend.

Beschrijving

Afmeting: 15-25 cm.

Levensduur: Eenjarig.Therofyt (geen winterknoppen).

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus en september.

Wortels: Worteldiepte tot 10 cm.

Stengels: De liggende tot opstijgende stengels zijn ruw behaard, vierkantig en vanaf de voet vertakt. De plant vormt matten.

Bladeren: De zittende bladeren groeien onderaan in kransen van vier, hogerop zijn dit zes en bovenaan meestal acht (vlak onder de bloeiwijze). Ze zijn omgekeerd-eirond tot lancetvormig, hebben één nerf en een toegespitste bladtop. De haren staan naar de top gericht.

Bloemen: Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). De drie mm grote bloemen zijn hoofdjesachtig ineengedrongen. Ze zijn licht paars-roze, lila-blauw of zelden wit. Ze hebben een lange buis van 2-3½ mm en vier kroonbladen.

Vruchten: Een splitvrucht. De vruchten zijn bolvormig, 2-7 mm en vaak borstelig behaard met vier tot zes gestekelde, driehoekige, spitse kelktanden (als een klitvrucht). Soms zijn ze echter vrijwel kaal. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen (pionier) op droge tot vochtige, matig voedselrijke, kalkrijke, basische grond (klei, leem, zand, zavel, löss en mergel).

Groeiplaatsen: Akkers (akkers en akkerranden), boomkwekerijen, plantsoenen, zeeduinen (open plekken), braakliggende grond, bermen, dijken (ook op de Afsluitdijk), langs holle wegen en grasland (gazons).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit het Middellandse-Zeegebied. Ingeburgerd in Europa, West-Azië, Noord- en Zuid-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland.

Blauw walstro - Sherardia arvensis

Nederland: Vrij zeldzaam in Zuid-Limburg, Zeeland, Flevoland en langs de kust in het noordelijk zeekleigebied. Elders zeldzaam of ontbrekend.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Vrij zeldzaam. Al voor 1500 ingevoerd (archeofyt).

Vlaanderen: Vrij zeldzaam in de Leemstreek ten ooosten van Brussel en in de Duinen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam. Vroeger ook langs de Maas.
Rode lijst. Vrij zeldzaam.

Blauw walstro - Sherardia arvensis

Wallonië: Algemeen in het Maasgebied en in Lotharingen, vrij zeldzaam in Brabant en zeer zeldzaam in de Hoge Ardennen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wetenswaardigheden:
De wortels leveren een rode kleurstof. Vogels en kleine zoogdieren die walstro eten krijgen roodgekleurde botten, omdat de kleurstof zich daar ophoopt. In de geneeskunde werd Blauw walstro toegepast tegen waterzucht en verlamming. Het werd ook gebruikt voor het herstel van verwondingen.

Oude illustraties

Klik op de afbeelding om te vergroten.

Flora Batava, deel 9, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1846)

Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Bilder ur Nordens Flora, deel 1, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)

La flore et la pomone francaises, deel 5, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1832-1833)

Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 4, J.E. Sowerby (1865)

Svensk botanik, deel 9, J.W. Palmstruch e.a. (1807-1838)

Flora Londinensis, deel 5, William Curtis (1784-1788)

British entomology, deel 3, J. Curtis (1823-1840)

Flora regni borussici, deel 8, A.G. Dietrich (1840)

Icones plantarum sponte nascentium in episcopatu Monasteriensi, deel 1, F. Wernekinck (1798)

© 2001-2015 Klaas Dijkstra, Langedijke