Brede wolfsmelk

Namen

Wetenschappelijk: Euphorbia platyphyllos

Nederlands: Brede wolfsmelk (Breedbladige wolfsmelk)

English: Broad-leaf Spurge (Broadleaf Spurge)

Français: Euphorbe à feuilles plates (Euphorbe à larges feuilles)

Deutsch: Breitblättrige Wolfsmilch

Familie: Wolfsmelkfamilie, Euphorbiaceae

Geslacht: Euphorbia, Wolfsmelk

Naamgeving: De Nederlandse naam wolfsmelk heeft te maken met het giftige melksap dat vrijkomt als de stengels doorbreekt. Het sap heeft een bijtend en branderig (met name voor huid en ogen) effect en de 'wolf' (in de betekenis van de duivel) werd gezien als de veroorzaker.
Er zijn twee verklaringen van de wetenschappelijke naam Euphorbia.
1. Euphorbia is genoemd naar Euphorbios, de Griekse lijfarts van koning Juba de Tweede van Mauretanië. Hij gebruikte planten van het geslacht Euphorbia als geneeskruid.
2. Euphorbia komt van eu (goed) en pherboo (voeden), omdat het melksap werd gebruikt ter genezing van teringlijders. Platyphyllos betekent met platte of brede bladen.

Beschrijving

Afmeting: 30 tot 60 cm.

Levensduur: Eenjarig. Therofyt (geen winterknoppen).

Bloeimaanden: Juli, augustus en september.

Wortels:

Stengels: De niet vertakte stengels staan rechtop, met vele schermen aan de zijkanten en één scherm aan het eind.

Bladeren: De eivormige bladeren zijn boven het midden het breedst. Aan de spitse top zijn ze fijn getand. Ze hebben een zwak hartvormige voet, zijn licht- of geelachtig groen en kaal of van onderen behaard. De schutbladen zijn meestal driehoekig en groengeel, maar later worden ze paars.

Bloemen: Eenslachtig (een bloem met alleen mannelijke of alleen vrouwelijke geslachtsorganen). Eenhuizig (mannelijke en vrouwelijke bloemen op dezelfde plant). Het gelige hoofdscherm vind je aan de top van de stengel. Meestal zijn er vijf stralen, soms vier. De schermen staan opvallend wijd uit. De klieren zijn vrijwel rond en niet getand.

Vruchten: Een kluisvrucht. De vruchten worden 2-3 mm. Ze hebben halfbolvormige wratten in drie van de zes groeven. De andere drie groeven (die waarlangs de vrucht openspringt) hebben geen wratten. De zaden zijn olijfbruin. Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen (pioniervegetatie) op vochtige, matig voedselrijke, vrij stikstofrijke, kalkhoudende, omgewerkte kleiige grond.

Groeiplaatsen: Akkers (kalkrijke akkers, akkerranden en stoppelvelden), braakliggende grond, bermen (open plekken) en waterkanten (langs sloten).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Zuid-Europa. Nu in veel meer gebieden met een gematigd klimaat op het noordelijk halfrond.

Brede wolfsmelk - Euphorbia platyphyllos

Nederland: Zeer zeldzaam in het rivierengebied en Zeeuwsch-Vlaanderen.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Zeer zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.

Vlaanderen: Zeer zeldzaam in het zuidwesten.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.

Brede wolfsmelk - Euphorbia platyphyllos

Wallonië: Zeldzaam in de zuidelijke Ardennen en in het Maasgebied.
Rode lijst. Ernstig bedreigd.

Oude illustraties

Klik op de afbeelding om te vergroten.

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 8, J.E. Sowerby (1868)

Florae Austriaceae, deel 4, N.J. von Jacquin (1776)

Icones plantarum rariorum, deel 3, N.J. von Jacquin (1786-1793)

Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)

New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)

© 2001-2015 Klaas Dijkstra, Langedijke