Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Gele lis - Iris pseudacorus

Namen
Nederlands: Gele lis
Frysk: Barchjeblom
English: Yellow Flag (Paleyellow Iris, Aquatic Iris, Water Iris, Yellow Iris)
Français: Iris des marais
Deutsch: Wasser-Schwertlilie
Wetenschappelijk: Iris pseudacorus
Familie: Lissenfamilie, Iridaceae

Beschrijving
Afmeting: 40 cm tot 1,2 meter.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei t/m juli.
Wortels: Een forse kruipende, zich vertakkende wortelstok.
Stengels: De rechtopstaande stengels zijn rond en naar boven toe vertakt.
Bladeren: De iets blauwachtig groene bladeren zijn zwaardvormig en 1 tot 3 cm breed. Ze hebben een verdikte middennerf. De meeste bladeren staan aan de voet in 2 rijen met om elkaar heen grijpende scheden.
Bloemen: De gele bloemen staan met 2 of 3 aan de top van hoofdas en zijassen. Elk bloemgroepje wordt omhuld door een tweekleppige bloeischede. De buitenste 3, eironde bloembladen zijn 4 tot 8 cm lang. De binnenste 3 zijn lijnvormig, veel korter en komen niet boven de stempels uit.
Vruchten: De 4 tot 5 cm lange doosvruchten zijn stomp 3-kantig. Ze bevatten op elkaar gestapelde, gladde, bruine, platte zaden.

Biotoop
Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op natte, matig voedselrijke tot voedselrijke grond en in ondiep matig voedselrijk tot voedselrijke, stilstaand of zwak stromend, zoet water.
Groeiplaatsen: Moerassen, verlandingsvegetaties, moerasbossen, bronbossen, beekbegeleidende loofbossen, wilgengrienden, waterkanten (sloten, kanalen, beken, rivieren, plassen, poelen en meren), aanspoelselgordels op rivieroeverwallen, verruigd grasland, nat hooiland, duinen (duinvalleien), voedselrijk geworden heidevennen en hoogveenwijken.

Verspreiding
Wereld
wereld/gele%20lis.gif
In West-Azië, Noordwest-Afrika en bijna heel Europa. In Scandinavië ongeveer tot de poolcirkel (op de Lofoten nog noordelijker). Ingeburgerd in Noord-Amerika, Nieuw Zeeland en Japan.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Algemeen.

Vlaanderen
Gele lis - Iris pseudacorus
Algemeen.
Rode lijst. Niet bedreigd.

Wallonië: Vrij algemeen, maar zeldzaam in de Hoge Ardennen.

Wetenswaardigheden
Gele lis wordt ook in tuinvijvers gekweekt. De vijver moet wel enige omvang hebben, anders groeit de vijver snel dichtr. In de tuin kan vermeerdering zowel via zaadvorming (zaden droog bewaren) als via scheuring plaats vinden.
Stinkende lis
(Iris foetidissima), met paarsachtige bloemen, kwam in de 17e en 18e eeuw voor bij Vogelenzang (Nederland). Nog niet zo lang geleden is de plant (waarschijnlijk verwilderd vanuit tuinen) aangetroffen op 2 plaatsen op Voorne in bosjes op kalkrijk duinzand.

Flora Batava, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall. Deel 5 (1828)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 3 (1796)

Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 3 (1796)
Stinkende lis

© 2001-2012 Klaas Dijkstra