Hazelaar

Namen

Wetenschappelijk: Corylus avellana

Nederlands: Hazelaar

Frysk: Hazzenút

English: Hazel (European hazelnut)

Français: Noisetier

Deutsch: Gewöhnliche Hasel

Familie: Berkenfamilie, Betulaceae

Geslacht: Corylus, Hazelaar

Naamgeving: Corylus is afgeleid van het Griekse koryne (knots of bloemtakje), naar de bloeiwijze. Avellana betekent van Avella of Abella in Italië.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend. Fanerofyt (winterknoppen minstens 50 cm boven de grond, struik).

Bloeimaanden: Januari, februari, maart en april.

Afmeting: Tot 7 meter.


H. Zell - CC BY-SA 3.0


Juandev - CC BY-SA 3.0


Alvesgaspar - CC BY-SA 3.0


Juandev - CC BY-SA 3.0

Wortels: Een oppervlakkig wortelstelsel.


Goele - CC BY-SA 3.0


Hans Haase - CC BY-SA 4.0

Stam: De struik is vaak al vanaf de voet vertakt. De schors is glad en bruin.


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


MurielBendel - CC BY-SA 4.0


Rosser1954 - CC BY-SA 4.0


Robertito1965 - CC BY-SA 3.0

Takken: De borstelig behaarde, jonge takken hebben geen eindknop.


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De 5-12 cm grote, vrijwel ronde bladeren hebben een hartvormige voet en een toegespitste top. Vaak zijn ze ondiep gelobd, dubbel gezaagd en meestal zijn er minder dan acht paar zijnerven.


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Eenslachtig (een bloem met alleen mannelijke of alleen vrouwelijke geslachtsorganen). Eenhuizig (mannelijke en vrouwelijke bloemen op dezelfde plant). De bloemen verschijnen lang voordat de bladeren er zijn. De 2-8 cm lange, hangende mannelijke katjes groeien in groepjes van één  tot vier. De helmknoppen zijn geel. De vrouwelijke bloemen staan met twee of drie (zelden tot zes) bij elkaar. Tijdens de bloei steken alleen de rode draavormige stempels eruit.


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of noot. De hazelnoten zijn bruin met een harde schaal en worden omgeven door een onregelmatig ingesneden, bekervormig omhulsel. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


H. Zell  - CC BY-SA 3.0


H. Zell  - CC BY-SA 3.0


H. Zell  - CC BY-SA 3.0

Biotoop

Bodem: Zonnige tot matig beschaduwde plaatsen op droge tot vochtige, goed doorluchte, matig voedselrijke, zwak zure tot vaak kalkhoudende, minerale grond (o.a. mergel, löss, leem, lemig zand en klei).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen, parkbossen en langs boswegen), bosranden, hakhout, hagen, struwelen, kapvlakten, waterkanten (beekoeverwallen) en zeeduinen (binnenduinen).

Verspreiding

Wereld: Europa, behalve in het noordelijkste deel. Oostelijk tot aan de Kaspische Zee

Hazelaar - Corylus avellana

Nederland: Algemeen op de hoge zandgronden, in Zuid-Limburg en in de binnenduinen. Oorspronkelijk niet inheems in zeekleigebieden, laagveengebieden en op de Waddeneilanden.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer algemeen, maar vrij zeldzaam in het kustgebied.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Hazelaar - Corylus avellana

Wallonië: Algemeen.

Toepassingen

De voor de noten gekweekte vormen behoren tot een andere soort (C. maxima). De struik was al bij de Grieken en de Romeinen in cultuur. Het hout brandt goed en levert prima houtskool. De buigzame tenen werden tot allerlei produkten gevlochten, zoals b.v. hekwerken en manden. Hazelaars werden hiervoor om de 7 jaar tot bij de grond afgekapt. Duizenden jaren geleden werden visserboten gemaakt van hazelaartenen, bespannen met huiden. Hazelaartakken werden ook gebruikt bij het bouwen van lemen hutten, de gevlochten takken werden tussen houten palen bevestigd en daarna bestreken met leem en stro. De tenen en de struiken werden vroeger veel voor heggen gebruikt. De tenen vlocht men tussen doornstruiken om de heg extra stevigheid te geven.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 5, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1828)


Flora Batava, deel 5, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1828)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 3, Johan Carl Krauss (1796)


  Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 3, Johan Carl Krauss (1796)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2017 K.M. Dijkstra