Namen
Nederlands: Kleine veenbes
Frysk: Feanbei
English: Small Cranberry
Français: Canneberge
Deutsch: Gewöhnliche Moosbeere
Wetenschappelijk: Vaccinium oxycoccus (Oxycoccus palustris)
Familie: Heifamilie, Ericaceae
Geslacht:
Vaccinium, Bosbes
Naamgeving: Vaccinium komt van het Latijnse woord vacca (koe) en baccinium (bessen), een bes die graag door koeien wordt gegeten. Oxycoccus betekent " met scherpe (zure) bessen" .

Beschrijving
Afmeting: 15 tot 20 cm.
Levensduur: Overblijvend. Chamaefyt (winterknoppen tot 50 cm boven de grond).
Bloeimaanden: Mei en juni.
Wortels: De stengels kunnen wortels vormen. Worteldiepte tot 10 cm.
Stengels: De zeer dunne stengels kruipen over de grond.
Bladeren: De wintergroene blaadjes zijn smal eirond met een gave, sterk omgerolde rand. Van boven zijn ze diepgroen en van onderen witachtig. Ze zijn 3 tot 8 mm lang. In het midden van de bloemsteel of iets daaronder groeien zeer kleine steelblaadjes.
Bloemen: Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). De roze, ,6 tot 1 cm grote bloemen groeien met 2 tot 4 bij elkaar aan het einde van de stengels. Elke bloem heeft 4 teruggeslagen kroonslippen. De helmdraden zijn van buiten kaal. De rode bloemsteel is fijn behaard en 2 tot 5 cm lang.
Vruchten: Een bes. De bolvormige tot peervormige, rode of bruinachtige, zelden witte bessen zijn 0,8 tot 1 cm groot. Vaak zijn ze gespikkeld. Ze zijn eetbaar en zwak zuur van smaak. De zaden zijn zeer kortlevend (< 1 jaar). Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).

Biotoop
Bodem: Zonnige plaatsen op constant natte, voedselarme, zure grond (zand, leem en veen).
Groeiplaatsen: Heide (venige, natte heide, tussen veenmos in levend hoogveen, langs heidevennen en in verlandende vennen), laag struweel, moerassen (veenmosrietland, langs hoogveendijkjes, ijle mosrijke dopheivegetaties aan de rand van brongebieden en grasland (bovenveengrasland).

Verspreiding
Wereld
Kleine veenbes - Vaccinium oxycoccus
Koel-gematigde streken op het noordelijk halfrond.

Nederland

Vrij zeldzaam in Zuidoost-Fryslân, Drenthe en Noordwest-Overijssel, zeldzaam in het oosten en het midden, in Noord-Brabant en in Noord-Limburg en zeer zeldzaam in laagveengebieden.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.

Vlaanderen
Kleine veenbes - Vaccinium oxycoccus
Zeer zeldzaam. Alleen in de Kempen.
Rode lijst. Zeer zeldzaam. Beschermd.

Wallonië: Zeldzaam. Het meest in de Hoge Ardennen.
Rode lijst. Bedreigd. Beschermd.

Kleine veenbes - Vaccinium oxycoccus

Flora Batava, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall. Deel 5 (1828)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 7 (1813)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)
1 en 2

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2014 Klaas Dijkstra