Aanmelden Vakantiekrant.nl nieuwsbrief

Rietorchis - Dactylorhiza majalis ssp. praetermissa

Namen
Nederlands: Rietorchis
Frysk: Hantsjekrûd (Bûnt hantsjekrûd)
English: Southern Marsh-orchid
Français: Orchis négligé
Deutsch: Schilf-Knabenkraut
Wetenschappelijk: Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa (Dactylorhiza praetermissa)
Familie: Orchideeënfamilie, Orchidaceae
Ondersoorten: Rietorchis (Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa)
Brede orchis
(Dactylorhiza majalis subsp.majalis).
Veenorchis
(Dactylorhiza majalis subsp. sphagnicola of Dactylorhiza sphagnicola - Spotted Orchid of Peat orchid - Orchis des sphaignes of Dactylorhiza des sphaigne - Torfmoos-Knabenkraut of Senne-Knabenkraut).
De drie ondersoorten worden ook wel beschouwd als afzonderlijke soorten (Dactylorhiza majalis, Dactylorhiza praetermissa en Dactylorhiza sphagnicola).
Veenorchis wordt in België, sinds 1983, als een aparte soort onderscheiden (Dactylorhiza sphagnicola).
Planten met ringvormige vlekken op de bladeren worden Gevlekte rietorchis (Dactylorhiza praetermissa var. junialis) genoemd.

Beschrijving
Afmeting: 20 tot 60 cm.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: Mei t/m juli.
Stengels: De stengels zijn naar boven toe hol en vrijwel volledig uitgegroeid tijdens het begin van de bloei.
Bladeren: De tamelijk lichtgroene bladeren staan schuin omhoog. Ze zijn langwerpig en 4 tot 5 keer zo lang als breed. De grootste breedte zit in of onder het midden. Aan de top zijn ze vaak iets kapvormig. De bladeren kunnen niet gevlekt zijn of jer zijn in de onderste helft ringvormige en hogerop kleinere, gevulde vlekken aanwezig. De middelste stengelbladeren bereiken meestal de onderste bloemen niet.
Veenorchis: De bladen zijn lijn-lancetvormig en niet gevlekt.
Bloemen: De bloemen zijn roze tot paarsrood. De 0,9 tot 1,4 cm lange bloemlip staat vlak uitgespreid, is breder dan lang, heeft 3 lobben met meestal een kleine middenlob. Het honingmerk bestaat uit lusvormige, voor een deel onderbroken lijnen en stipjes, of er zijn alleen stipjes te zien. De spoor is meestal kort en dik.
Veenorchis: De bloemen zijn lichtroze.
Vriuchten: Stoffijn zaad.

Biotoop
Bodem: Zonnige, zelden licht beschaduwde plaatsen op vaakm iets open plaatsen op vochtige tot natte, matig voedselrijke, zwak zure tot liefst kalkhoudende grond.
Groeiplaatsen: Moerassig grasland, hooiland, boezemhooiland, beekdalhooiland, bermen, langs spoorwegen (spoorbermen en langs greppels), duinen (duinvalleien), trilveen, begraasd of gemaaid rietland, brakwaterveen, buitendijkse waarden, zandplaten, afgravingen, kleiputten, opgespoten terreinen en langs kwelsloten.
Veenorchis: Moerassen (zure veenmoerassen, hoogvenen en trilvenen) en heide (langs heidevennen).

Verspreiding
Wereld
Rietorchis - Dactylorhiza majalis ssp. praetermissa
In West-Europa, van Midden-Frankrijk en Noord-Italië tot in Noord-Engeland, West-Noorwegen en Noordoost-Jutland (Denemarken).
Veenorchis: In Noordwest-Europa, van Noord-Frankrijk tot in Zuid-Scandinvië.

Nederland
Klik voor gedetailleerde informatie
Vrij zeldzaam in laagveengebieden en in de Hollandse en Zeeuwse duinen. Elders zeldzaam.
Beschermd.

Veenorchis
: Zeer zeldzaam in Midden- en Zuid-Limburg.
Beschermd.

Vlaanderen
Rietorchis - Dactylorhiza majalis ssp. praetermissa
Zeldzaam, maar plaatselijk in grote aantallen. De meeste groeiplaatsen in de duinen.
Rode lijst. Zeldzaam.
Beschermd.

Veenorchis - Dactylorhiza sphagnicola
Veenorchis
: Zeer zeldzaam in de oostelijke Kempen en de Maasstreek.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.
Beschermd.

Wallonië: Zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst. Ernstig bedreigd.

Beschermd.
Veenorchis
: Zeldzaam in de Ardennen.
Rode lijst. Bedreigd.
Beschermd.

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2012 Klaas Dijkstra