Ruwe berk

Betula pendula

Namen
Nederlands: Ruwe berk
Frysk: Blanke bjirk
English: Silver Birch
Français: Bouleau verruqueux
Deutsch: Hänge-Birke
Wetenschappelijk: Betula pendula (Betula verrucosa)
Familie: Berkenfamilie, Betulaceae

Beschrijving
Afmeting: Tot 30 meter.
Levensduur: Overblijvend.
Bloeimaanden: April en mei.
Stam: Eerst roodbruin, later zilverwit, dan afschilferend, nog later met donkere knoesten.
Takken: Oudere zijtakken wit, jonge takken dun en overhangend, spoedig kaal, door harsklieren een min of meer wrattig oppervlak.
Bladeren: Ruitvormig eirond, 3 tot 7 cm, kaal (ook in de nerfoksels), dun, daar waar het blad het breedst imin of meer hoekig ombuigend, regelmatig dubbel gezaagd, toegespitst, aan de voet meestal wigvormig, jonge takken en bladeren van waterloten wijken sterk af en lijken vaak veel op die van de Zachte berk.
Bloemen: Katjes geelachtig, mannelijke katjes hangend, 3 tot 6 cm, niet bedekt, rijpend tijdens het uitlopen van de bladeren, vrouwelijke katjes rechtop, 1½ tot 3 cm, schutbladen met ronde teruggebogen zijslippen.
Vruchten: Vruchtschubben 3-lobbig, bij rijpheid afvallend, een gevleugeld nootje, de vruchtvleugel 2 tot 3 keer zo breed als het nootje.

Biotoop
Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op droge tot matig vochtige, voedselarme tot matig voedselrijke, zwak zure tot zure, soms kalkhoudende grond.
Groeiplaatsen: Loofbossen, naaldbossen, houtwallen, heide, langs vennen, droge duinhellingen, binnenduinranden, weinig gebruikte delen van spoorwegterreinen, mijnsteenbergen, in grote holten van vervallen muren en op kap- en stormvlakten.

Verspreiding
Wereld: Europa, behalve in de meest noordelijke en zuidelijke delen. Ook in de Kaukasus en West-Siberië.
Nederland: Algemeen,vrij zeldzaam in het rivierengebied en het noordelijk zeekleigebied.
België: Algemeen, vrij zeldzaam in Vlaanderen en het kustgebied.

Wetenswaardigheden
Ruwe berk is een mooie sierboom. Vaak toegepast in brandsingels tussen naaldhout (loofhout vat minder snel vlam als naaldhout). De dunne stammen zwaaien in de wind gemakkelijk heen en weer. Er is geen verschil te zien tussen kernhout en spinthout. Het wordt veel gebruikt voor het maken van handgrepen voor gereedschap, borstels e.d. De boom werd door de Germanen en Kelten als een heilige boom beschouwd. Men schreef hem zuiverende krachten toe en gebruikte zijn takken om de geesten van het oude jaar op de vlucht te jagen. Misdadigers en geesteszieken werden met berkentakken afgeranseld om de kwade geesten te verdrijven.