Namen
Nederlands: Witte dovenetel
Frysk: Sûchnettel
English: White Dead-nettle
Français: Ortie blanche
Deutsch: Weiße Taubnessel
Wetenschappelijk: Lamium album
Familie: Lipbloemenfamilie, Lamiaceae (Labiatae)
Geslacht:
Lamium, Dovenetel
Naamgeving: De Nederlandse naam dovenetel heeft te maken met de bladen, die lijken op die van de brandnetel, maar zijn niet bezet met brandharen. Lamium is afgeleid van het Griekse woord lamos (muil of keelgat) en heeft betrekking op de muilvormige bloemkroon. Album betekent " wit" .

Beschrijving
Afmeting: 30 tot 60 cm.
Levensduur: Overblijvend. Hemikryptofyt (winterknoppen op of iets onder de grond).
Bloeimaanden: April, mei, juni, juli, augustus en september.
Wortels: Wortelstokken met ondergrondse uitlopers.
Stengels: De liggend-opstijgende stengels vertakken zich. Vaak worden er matten gevormd.
Bladeren: De bladeren zijn wintergroen, hartvormig tot eirond, getand, gesteeld en zonder witte vlekken.
Bloemen: Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). De bloemen zijn wit of heel soms roze. Ze zijn 2 tot 2½ cm lang. De kroonbuis is aan de voet gebogen (S-vormig) en heeft van binnen een scheve haarring. De bovenlip is sterk behaard. De onderlip heeft 2 of 3 kleine tanden. De helmknoppen zijn zwart. Het stuifmeel is bleekgeel en de kelk is vaak paars gevlekt.
Vruchten: Een splitvrucht. De zaden zijn langlevend (> 5 jaar). Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).

Biotoop
Bodem: Zonnige tot vaak licht beschaduwde, vaak iets open plaatsen op vochtige, voedselrijke tot zeer voedselrijke, vaak omgewerkte grond (allerlei grondsoorten).
Groeiplaatsen: Bermen (ruige plaatsen en langs paden), dijken, grasland (sterk bemest weiland), bossen, bosranden, heggen, struwelen (voedselrijke zomen), boomgaarden, langs muren, braakliggende grond, ruige plantsoenen en ruderale plaatsen (o.a. bij mesthopen).

Verspreiding
Wereld
Witte dovenetel - Lamium album
Gematigde streken in Europa en Azië. Ingevoerd in Noord-Amerika.

Nederland

Zeer algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Al voor 1500 ingevoerd (archeofyt).

Vlaanderen
Witte dovenetel - Lamium album
Zeer algemeen, maar iets minder algemeen in de Kempen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Zeer algemeen, maar iets minder algemeen in de Hoge Ardennen.

Wetenswaardigheden
Witte dovenetel werd gebruikt bij de behandeling van vrouwenziekten en diarree, tegenwoordig als homeopathisch preparaat bij nierziekten. De dovenetel kan worden bereid als spinazie, maar veel Nederlandse en Vlaamse volksnamen wijzen op de vroegere gewoonte van kinderen om de honing uit de bloemen te zuigen. In Fryslân werd de plant ook wel Adam-en Eva genoemd: als je de bloem omkeert, dan lijken de twee lange meeldraden op twee personen in een bed. Van gedroogde bloemen van Witte dovenetel kan een medicinale thee worden getrokken.

Witte dovenetel - Lamium album

Flora Batava, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall. Deel 5 (1828)

Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen. Deel 1 (1796)

Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)

Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)

Flora Danica Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2014 Klaas Dijkstra