Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Aardpeer - Helianthus tuberosus

Andere namen

Frysk: Knolsinneblom

English: Jerusalem Artichoke

Français: Topinambour

Deutsch: Topinambur

Verouderde of andere namen: Topinamboer

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde:Asterales

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Geslacht: Helianthus (Zonnebloem)

Soort: Helianthus tuberosus

Naamgeving (Etymologie): Helianthus is afgeleid van het Griekse helios (zon) en anthos (bloem). Tuberosus betekent met knollen, hetgeen slaat op de knolvormige verdikkingen aan de wortelstok.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: September, oktober en november.

Afmeting: 120-240 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: De eetbare, van binnen witte wortelknollen zijn erg onregelmatig van vorm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn ruw behaard en bovenaan vertakt.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: Meestal staan de bladeren tegenover elkaar. Ze zijn eirond, grof getand  en in de gevleugelde steel versmald. De bovenste bladeren zijn niet veel kleiner dan de onderste.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Polygaam. De gele, 4-8 cm grote bloemen staan alleen of met enkele bijeen. De bloemschijf is geelgroen. De afstaande, lancetvormige omwindselbladen zijn donkergroen. Ze zijn even lang of langer dan de breedte van het omwindsel.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. Er worden in onze omgeving waarschijnlijk geen kiemkrachtige vruchten gevormd. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op vochtige, voedselrijke grond.

Groeiplaatsen: Ruderale plaatsen, braakliggende grond, omgewerkte grond, ruigten en waterkanten (rivieroevers en oeverruigten).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Noord-Amerika. Ingeburgerd in o.a. Europa, Nieuw-Zeeland en Australië.


gbif.org

Nederland: Ingeburgerd tussen 1900 en 1924. Voor het eerst op hoge Maasoevers in Zuid- en Midden-Limburg. Tegenwoordig ook verspreid elders in het land.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeldzaam ingeburgerd. Het meest langs de Maas. Voor het eerst gevonden in de negentiende eeuw.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Wallonië: Zeldzaam ingeburgerd. Het meest langs de Maas en de Vesder.

Toepassingen

Keuken: Aardpeer is in cultuur om de knollen, die rijk zijn aan het koolhydraat inuline. Door de natuurlijke suikers is de aardpeer geschikt voor mensen met suikerziekte. Oogsten van de knollen kan gebeuren vanaf november. Boven de grond zijn de knollen heel lastig te bewaren. De knollen kunnen rauw gegeten worden, gekookt of in schijfjes gebakken. De smaak is lichtelijk zoet. De knollen kunnen winderigheid veroorzaken.

Vermeerderen: De knollen kunnen opnieuw worden uitgeplant (net als aardappelen).

Wetenswaardigheden

De Engelse naam Jerusalem artichoke is waarschijnlijk een verbastering van het Italiaanse Girasole articiocco (Zonnebloemartisjok). De soort is voor het eerst beschreven door de Franse ontdekkingsreiziger Samuel de Champlain in 1605, die hem aantrof bij de Huron-indianen in Amerika.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


La flore et la pomone francaises, deel 1, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1828-1833)


Hortus botanicus Vindobonensis, deel 2, N.J. von Jacquin (1772-1776)


Hortus Romanus juxta Systema Tournefortianum, deel 8, Giorgio Bonelli (1783-1816)


Addisonia, deel 11 (1926)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra