Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Akkerandoorn - Stachys arvensis

Frysk: Bounettel

English: Field Woundwort

FranÁais: Epiaire des champs

Deutsch: Ackerziest

Synoniemen:

Familie: Lamiaceae (Lipbloemenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Stachys betekent aar, naar de aarvormige bloeiwijze en arvensis betekent op akkers groeiend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig, zelden meerjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Hoofdbloei: Juli t/m november.

Afmeting: 7-30 cm.


Harry Rose -
CC BY 2.0


Harry Rose -
CC BY 2.0


Harry Rose -
CC BY 2.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - CC BY-SA 4.0

Wortels


Harry Rose -
CC BY 2.0


Harry Rose -
CC BY 2.0


Forest and Kim Starr -
CC BY 3.0


herbariaunited.org

Stengels: De rechtopstaande, liggende of opstijgende stengels zijn vaak aan de voet vertakt (niet altijd) en ze zijn ruig, klierachtig behaard.


Christian Hummert -
CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - CC BY-SA 4.0


Harry Rose -
CC BY 2.0

Bladeren: De onderste bladen zijn gesteeld, eirond tot rondachtig, met een zwak hartvormige voet en de bovenste bladen zijn meer langwerpig en kort gesteeld tot zittend. De bladen zijn 1-3 cm lang. Ze zijn stomp getand en hoogstens anderhalf maal zo lang als breed. Bovenaan zijn ze lang behaard en alle bladen hebben een afgeronde top.


Harry Rose -
CC BY 2.0


Harry Rose -
CC BY 2.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - CC BY-SA 4.0


Harry Rose -
CC BY 2.0

Bloemen: Tweeslachtig. De schijnkransen met twee tot zes bloemen, zijn tot cilindervormige bloeiwijzen verenigd (bebladerde aren). De kleine bloemen hebben een bleekroze kroon. De bloemkroon is 6-8 mm lang en nauwelijks langer dan de vijfslippige kelk. De middelste slip van de onderlip is veel groter dan de zijdelingse. De kelk en schutblaadjes zijn kort behaard.


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - CC BY-SA 4.0


Harry Rose -
CC BY 2.0


Harry Rose -
CC BY 2.0


Harry Rose -
CC BY 2.0

Vruchten: Een splitvrucht. De zwart, glimmende vrucht bestaat uit vier nootjes. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Marie Portas - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Quintino Giovanni Manni -
CC BY-NC-ND 4.0


Renzo Salvo -
CC BY-NC-ND 4.0


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen (pionier) op matig droge tot matig vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, vaak kalkarme, neutrale tot zwak zure, humeuze grond (zand, leem, lŲss, dalgrond en zandige rivierklei).

Groeiplaatsen: Tuinen (moestuinen), akkers (akkerranden, graaakkers en hakvruchtakkers), braakliggende grond, bermen (open plekken) en ruigten. Akkerandoorn komt pas laat in het seizoen tot ontwikkeling en heeft maar weinig concurrentiekracht. Zelden vind je de soort in grote aantallen bijeen.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Europa. In West-Europa, oostelijk tot in Zuid-ScandinaviŽ, Noord-Polen en Zuid-ltaliŽ. Ook in West-AziŽ, Noordwest-Afrika en op een aantal eilanden in de Atlantische Oceaan. Plaatselijk ingeburgerd in Noord- en Zuid-Amerika en AustraliŽ.

Nederland: Vrij zeldzaam in Zuid-Limburg, in het rivierengebied en in het midden en oosten van het land en zeldzaam in West-Nederland. Elders zeer zeldzaam.

Vlaanderen: Vrij zeldzaam, maar zeer zeldzaam in het kustgebied. Het meest langs de Maas en in de Leemstreek. Sterk afgenomen.
WalloniŽ:
Vrij zeldzaam, maar zeer zeldzaam in de Hoge Ardennen.

Toepassingen

Vermeerderen: Zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Deutschlands flora, deel 19, J. Sturm, J. en J.W. Sturm (1841-1843)


Flora regni borussici, deel 8, A.G. Dietrich (1837-1844)


Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Svensk botanik, J.W. Palmstruch e.a. (1807-1838)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 7, J.E. Sowerby (1867)


Flora Londinensis, deel 4, William Curtis (1781-1784)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Flora Parisiensis, deel 4, P. Bulliard (1776-1781)


Hedera terrestris minor - Stachys arvensis minima
Introductio generalis in rem herbariam, deel 2, A.Q. Rivinus (1690-1777)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL