Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Akkerhoornbloem - Cerastium arvense

Andere namen

Frysk: Wite spoarblom

English: Field Chickweed

Français: Céraiste des champs

Deutsch: Acker-Hornkraut

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Caryophyllales

Familie: Caryophyllaceae (Anjerfamilie)

Geslacht: Cerastium (Hoornbloem)

Soort: Cerastium arvense

Naamgeving (Etymologie): Cerastium komt van het Griekse ceras (hoorn), vanwege de als een hoorn uit de kelk stekende vrucht. Arvense betekent op akkers groeiend. Hoornbloem heeft betrekking op de vorm van de doosvrucht. Akker van Akkerhoornbloem is in feite onjuist. De plant is namelijk niet in akkers te vinden. De soortaanduiding arvense kan behalve op bouwland namelijk ook op grasland betrekking hebben.

Kruising: Akkerhoornbloem kan een kruising vormen met Viltige hoornbloem (Cerastium x maureri).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Chamaefyt.

Bloeimaanden: April, mei, juni en juli.

Afmeting: 5-30 cm.


Krzysztof Golik - CC BY-SA 4.0


TeunSpaans - CC BY-SA 3.0


Ra'ike - CC BY-SA 2.0 de


Krzysztof Ziarnek - GFDL

Wortels


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Stengels: Grote plakkaten vormend (zodevormend). De stengels (en bladen) zijn weinig, kort, afstaand behaard (niet witviltig). Met opstijgende bloeistengels. De vegetatieve (niet bloeiende) scheuten liggen uitgespreid en wortelen op de knopen.


Matt Lavin - CC BY-SA 2.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Matt Lavin - CC BY-SA 2.0

Bladeren: De tegenoverstaande en kruisgewijs tegenoverstaande, langwerpig-lancetvormige of lijn-lancetvormige bladen zijn vrij sterk behaard, maar niet viltig. Vaak met bosjes bladen in de bladoksels. De bladranden zijn gaaf.


© Malcolm Storey - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


kuleuven-kulak.be


© Malcolm Storey - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bloemen: Tweeslachtig. Vaak is de bloei uitbundig. De enigszins klokvormige bloemen vormen samen ijle schermen met vijf tot vijftien bloemen. Ze zijn 1,2-2 cm in doorsnede. De vijf diep uitgerande (diep tweelobbige) kroonbladen zijn wit. De kroonbladen zijn twee keer zo lang zijn als de vijf kelkbladen. De kelk en de bloemsteel zijn beklierd. De bloemen hebben vijf stijlen en vijf stempels en tien meeldraden. Het vruchtbeginsel is bovenstandig. De bloeistelen staan in de oksels van blaadjes die van onderen met elkaar zijn vergroeid. De schutbladen hebben vliezige, gewimperde randen.


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


TeunSpaans - CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Ra'ike - CC BY-SA 2.0 de

Vruchten: Een doosvrucht. Deze is cylindervormig, 10-14 mm lang en gaat van boven met tien tandjes open. De vrucht komt tot ontwikkeling aan een overhangend steeltje, dat zich opricht wanneer de zaden rijp zijn. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Carole Richie - Public Domain


Lisa Hintz - wikis.evergreen.edu


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open tot grazige plaatsen op droge, matig voedselarme tot matig voedselrijke, zwak zure tot vaak kalkrijke grond (zand, leem, löss, mergel of zavel).

Groeiplaatsen: Bermen, grasland (grasvelden), langs spoorwegen (spoordijken), langs kanalen, dijken, zeeduinen (grasland aan de binnenduinrand en tussen kruipwilg), rivierduinen (o.a. stuifplekken), muren, greppelkanten en braakliggende grond.

Verspreiding

Wereld: Gematigde en koele streken. Ingeburgerd in o.a. Zuid-Afrika en Nieuw-Zeeland.


gbif.org

Nederland: Algemeen in het oosten en zuiden van het land, in de duinstreek en in Zuid-Limburg. Vrij zeldzaam in het noordoosten, in Zeeland, in laagveen- en zeekleigebieden en in Flevoland.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Akkerhoornbloem (Cerastium arvense)

Verspreidingsatlas.nl

Akkerhoornbloem x Viltige hoornbloem (Cerastium x maureri)

Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen, maar zeldzamer in gebieden waar minder kalk in de bodem aanwezig is.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Algemeen.

Toepassingen

Vermeerderen: Zaaien of scheuren.

Wetenswaardigheden

De bloemen worden wel vaak door insecten bezocht, maar geregeld treedt er geen kruisbestuiving op omdat alle planten op een bepaalde groeiplaats vaak ontstaan zijn via de ongeslachtelijke weg van één moederplant.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Deutschlands flora, deel 2, J. Sturm, J.W. Sturm (1801-1802)


Cerastium arvense var. strictum
Deutschlands flora, deel 15, J. Sturm, J. en J.W. Sturm (1833-1834)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora regni borussici, deel 5, A.G. Dietrich (1837)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 2, J.E. Sowerby (1864)


Flora Londinensis, deel 6, William Curtis (1789-1798)


The Endeavour Botanical Illustrations, S. Parkinson (1769)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra