Wilde planten in Nederland en België

Amandelwolfsmelk - Euphorbia amygdaloides

Frysk:

English: Wood Spurge

Français: Euphorbe des bois

Deutsch: Mandelblättrige Wolfsmilch

Synoniemen: Euphorbia silvatica, Euphorbia sylvatica

Familie: Euphorbiaceae (Wolfsmelkfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Wolfsmelk heeft te maken met het giftige melksap dat vrijkomt als de stengels doorbreekt. Het sap heeft een bijtend en branderig (met name voor huid en ogen) effect en de 'wolf' (in de betekenis van de duivel) werd gezien als de veroorzaker.
Er zijn twee verklaringen van de wetenschappelijke naam Euphorbia.
1. Euphorbia is genoemd naar Euphorbios, de Griekse lijfarts van koning Juba de Tweede van Mauretanië. Hij gebruikte planten van het geslacht Euphorbia als geneeskruid.
2. Euphorbia komt van eu (goed) en pherboo (voeden), omdat het melksap werd gebruikt ter genezing van teringlijders.
Amygdaloides betekent op amandel gelijkend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Chamaefyt.

Bloeimaanden: April en mei.

Afmeting: 30-100 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Wortelstokken.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: Aan de basis van de plant ontspruiten rechtopstaande, meestal onvertakte stengels die in hun eerste jaar een of enkele decimeter hoog worden en alleen zacht behaarde bladen dragen. Tegen de winter vallen deze af, met uitzondering van een 'toprozet' van opeengedrongen bladeren. De kale, verhoute stengel daaronder kleurt rood en met talrijke littekens van afgevallen bladen. De toprozet blijft in het tweede jaar herkenbaar, doordat de stengel zich daar weinig strekt.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande, zacht behaarde, 3 tot 6 cm lange bladen zijn oomgekeerd eirond-lancetvormig (langwerpig en vaak boven het midden het breedst), niet getand en in de steel versmald. De bovenste, wintergroene bladen groeien dicht opeen onder de bloeiwijze.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Eenslachtig. Eenhuizig. Uit het centrum van de rozet ontwikkelt zich de schermvormig, rijk vertakte bloeiwijze (schermen met vijf tot tien hoofdstralen), die dubbel zo lang kan worden als de rest van de plant. De paren van schutblaadjes in de bijschermen zijn aan de voet tot 'schoteltjes' vergroeid. De honingklieren op de rand van de schijnbloemen zijn halvemaanvormig, met hoornvormige uiteinden.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een kluisvrucht. De kale vrucht is 3-4 mm en heeft fijne puntjes en drie groeven. De zaden zijn vrijwel zwart. Tweezaadlobbig.


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - CC BY-SA 4.0


Franco Rossi - CC BY-NC-ND 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - CC BY-SA 4.0


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Licht beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, kalkrijke en humeuze grond.

Groeiplaatsen: Bossen (lichtrijke loofbossen en langs bospaden) en kapvlakten. Gebonden aan oude, grote bossen.

Verspreiding

Wereld: Gebergteplant uit Zuidwest-Azië, Noord-Afrika, en Zuid- en Midden-Europa. Ook in Groot-Brittannië.

Nederland: Zeer zeldzaam. Het meest in Zuid-Limburg.

Vlaanderen: Zeer zeldzaam in Brabant. Elders slechts een paar vindplaatsen.

Amandelwolfsmelk - Euphorbia amygdaloides

Wallonië: Vrij algemeen ten zuiden van de Maas en de Samber en vrij zeldzaam in Brabant.

Toepassingen

Cultuur: De plant wordt toegepast in siertuinen, onder andere de cultivar Euphorbia amygdaloides 'Robbiae'. De naam wolfsmelk heeft betrekking op het witte melksap. Op de huid van daarvoor gevoelige mensen kan het lichte irritatie geven.

Vermeerderen: Zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 22, Jan Kops, F.W. van Eeden en L.Vuyck (1906)



Tithymalus mas - Wolfsmelck manneken
Cruijdeboek, deel 3, Rembert Dodoens. Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen (1554)


Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


Plantarum indigenarum et exoticarum Icones ad vivum coloratae, deel 4 (1791)


Florae Austriaceae, deel 4, N.J. von Jacquin (1776)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 8, J.E. Sowerby (1868)


British entomology, deel 8, J. Curtis (1823-1840)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Herbier de la France, deel 2, P. Bulliard (1776-1783)


Ecphrasis minus cognitarum stirpium, deel 2, F. Colonna (1616)


Stirpium historiae pemptades sex, sive libri XXX, R. Dodonaeus [Dodoens] (1583)

 

© 2001-2020 K.M. Dijkstra