Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Amerikaans krentenboompje - Amelanchier lamarckii

Andere namen

Frysk: Krintebeam

English: Juneberry

Français: Amélanchier d'Amérique

Deutsch: Kanadische Felsenbirne

Verouderde of andere namen: Amelanchier canadensis, Amelanchier grandiflora, Drents krentenboompje

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Rosales

Familie: Rosaceae (Rozenfamilie)

Geslacht: Amelanchier (Krentenboom)

Soort: Amelanchier lamarckii

Naamgeving (Etymologie): De naam krentenboompje is onstaan doordat de bessen vroeger gedroogd werden en in plaats van krenten in gebak werden verwerkt. Amelanchier komt waarschijnlijk van melanthion (zwartbloeiend), hetgeen slaat op de zwarte vruchtjes. Lamarckii is genoemd naar de Franse bioloog de La Marck (1744-1829).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik of boom.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: April en mei.

Afmeting: 2-12 m.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stam: Een struik kan meerdere stammetjes vormen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Takken: De gladde takken zijn lichtbruin tot bruingrijs met weinig lenticellen. Jonge takken zijn behaard.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande bladeren verschijnen tegelijk met de bloemen en zijn eerst bruinachtig of roodachtig (naar de middennerf toe groener). Later worden ze groen. Van onderen zijn ze eerst zijdeachtig behaard, maar later worden ze kaal. Ze zijn ovaal tot langwerpig-omgekeerd eirond, 3-8 cm lang, fijn scherp gezaagd en met een spitse of toegespitste top. In de herfst vertonen ze fraaie koperrode kleuren.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen verschijnen tegelijk met de bladeren en groeien in overhangende trossen. Ze hebben een wijd uitstaande kroon met vijf smalle, roomwitte, lijn-lancetvormige, 1-2 cm lange kroonbladen en eveneens vijf kelkbladen. De drie tot vijf, 2,5-4 mm lange stijlen, met vier stempels, zijn voor 2/3 deel vergroeid. Er zijn veel meeldraden. Het vruchtbeginsel is onderstandig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een pitvrucht. De bolvormige vruchten (ook wel krenten genoemd) zijn al aan het begin van de zomer rijp. Ze zijn vier- tot tienhokkig en 1 tot soms 1½ cm breed. Eerst zijn ze rood, maar later worden ze paarsblauw. Ze zijn vrij sappig, zoet van smaak en goed eetbaar. De zaden zijn zeer kort levend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op matig vochtige tot droge, voedselarme, kalkarme, zure grond (zand, leem en veen).

Groeiplaatsen: Bosranden, struwelen, houtwallen, kapvlakten en heide.

vrij vochtige tot droge zanderige bodems in loofbossen en struweelranden.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Noord-Amerika, maar daar is de soort niet (meer) bekend. Ingeburgerd in o.a. Noord-Duitsland, Zuid-Engeland, Nederland en België en zeer zeldzaam in noordelijker landen.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen op de zandgronden in het oosten, noordoosten en midden van het land. Elders zeldzamer. Sinds 1870 in Nederland.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Ingeburgerd tussen 1900 en 1924.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen in de Kempen en op de zure zandgronden van het Brugse Houtland. Elders zeldzaam.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Wallonië: Zo nu en dan verwilderd.

Toepassingen

Cultuur: De struiken worden als sierheester toegepast in tuinen en parken. Het hout is zwaar en sterk. Het kernhout is donkerbruin met een rode gloed, het spinthout lichter. Er worden o.a. gereedschapsstelen van gemaakt.

Keuken: De bessen worden wel gedroogd en in plaats van krenten in gebak gebruikt. De bessen worden ook in pudding verwerkt of er wordt jam van gemaakt. Je kunt er ook wijn of sap van maken. De smaak lijkt op die van bosbessen. De vruchten zijn rijk aan vitamine A.

Wetenswaardigheden

Vanuit Zuidoost-Canada is de struik in de 17de eeuw in Europa ingevoerd. Amerikaanse krentenboompje komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika, maar de soort is daar niet bekend! Het gaat waarschijnlijk om een zeldzame tussenvorm. Verschillende soorten Krentenboompjes gingen, door kaalkap, in Amerika met elkaar bastaarderen, hierbij is waarschijnlijk Amelanchier lamarckii in Amerika verdwenen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 14, Jan Kops en F. W. van Eeden (1872)


A guide to wild flowers, A. Lounsberry, E.Rowan (1899)


The garden. An illustrated weekly journal of horticulture in all its branches, deel 42, William Robinson (1892)

 

© 2001-2018 K.M. Dijkstra