Wilde planten in Nederland en België

Basterdamarant en Franse amarant - Amaranthus hybridus

Frysk: Bastertamarant

English: Green Amaranth, Indehiscent Amaranth

Français: Amarante verte, Amarante de Bouchon

Deutsch: Ausgebreiteter Fuchsschwanz, Bouchons Fuchsschwanz

Verouderde of andere namen: Groene amarant, Bouchon's amarant

Familie: Amaranthaceae (Amarantenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Amaranthus komt van het Griekse a (niet) en marainomai (ik verwelk), omdat de bloemen wel verdrogen, maar niet afvallen. Hybridus betekent bastaard.

Ondersoorten: Basterdamarant (Amaranthus hybridus subsp. hybridus) en Franse amarant (Amaranthus hybridus subsp. bouchonii).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Hoofdbloei: Juli t/m november.

Afmeting: 30-80 cm.

Basterdamarant


H. Zell -
CC BY-SA 3.0


Forest en Kim Starr -
CC BY 3.0


Bouba -
CC BY-SA 3.0


kuleuven-kulak.be/bioweb

Franse amarant

© Rutger Barendse - verspreidingsatlas.nl


David Mercier  - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Vinicio Coppedè -
CC BY-NC-ND 4.0


Nino Messina -
CC BY-NC-ND 4.0

Wortels


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0

Stengels: Basterdamarant:De rechtopstaande stengel is grasgroen en gewoonlijk fors en sterk vertakt. De stengel is veel minder behaard dan die van Papegaaienkruid. en onderaan meestal kaal.
Franse amarant: De rechtopstaande, grasgroene stengels zijn gewoonlijk fors en sterk vertakt. De stengel is veel minder behaard dan die van Papegaaienkruid. en onderaan meestal kaal.

Basterdamarant


Forest en Kim Starr -
CC BY 3.0


Forest en Kim Starr -
CC BY 3.0


kuleuven-kulak.be/bioweb


Marie Portas  - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR

Franse amarant


David Mercier  - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


David Mercier  - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Vinicio Coppedè -
CC BY-NC-ND 4.0


Nino Messina -
CC BY-NC-ND 4.0

Bladeren: Basterdamarant: De gesteelde bladen zijn elliptisch-eirond tot ongeveer ruitvormig. De steelblaadjes zijn 2,5-6, maar soms tot 7 mm lang.
Franse amarant: De gesteelde bladen zijn elliptisch -eirond tot ongeveer ruitvormig. De steelblaadjes zijn 2,5-4 of soms tot 6 mm lang.

Basterdamarant


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - CC BY-SA 4.0


Hervé Goëou  - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


kuleuven-kulak.be/bioweb


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Franse amarant


David Mercier - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


David Mercier - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Vinicio Coppedè -
CC BY-NC-ND 4.0


Nino Messina -
CC BY-NC-ND 4.0

Bloemen: Eenslachtig. Eenhuizig. De zeer kleine bloemen zijn groen- of roodachtig. Aan de top van de stengel staan de bloemkluwens in een onbebladerde pluim (een dichte, vaak vertakte aar), die vaak wat minder compact is dan die van Papegaaienkruid. Het schutblad is langer dan de bloemdekbladen en loopt in een punt uit. Het bloemdek bestaat uit vier of vijf bladen. De lancetvormige bloemdekbladen van de vrouwelijke bloemen zijn gewoonlijk iets korter dan de vrucht. Soms lopen zij uit in een lange punt die juist voorbij de vrucht reikt.

Basterdamarant


H. Zell -
CC BY-SA 3.0


kuleuven-kulak.be/bioweb


kuleuven-kulak.be/bioweb


Pancrat -
CC BY-SA 3.0

Franse amarant


David Mercier  - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Sipke Gonggrijp -
CC BY-NC-ND 3.0


Vinicio Coppedè -
CC BY-NC-ND 4.0


Nino Messina -
CC BY-NC-ND 4.0

Vruchten: Basterdamarant: Eenzadig, openspringend. De afgeplatte vruchten zijn min of meer eivormig en gaan recht overdwars open. Vrucht openspringend, zonder de stijlen ongeveer 2 mm lang. Het dekseltje stevig en gerimpeld-geribd. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.
Franse amarant: Vrucht niet openspringend en zonder de stijlen 1,3-1,8 mm lang. Het bovenste deel dun en glad.

Basterdamarant


Steve Hurst - USDA-NRCS PLANTS Database


Marie Portas - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


kuleuven-kulak.be/bioweb


Digitale zadenatlas

Franse amarant

© Rutger Barendse - verspreidingsatlas.nl


Vinicio Coppedè -
CC BY-NC-ND 4.0


Sipke Gonggrijp -
CC BY-NC-ND 3.0


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Basterdamarant: Zonnige, warme, open plaatsen op (matig) droge, matig voedselrijke, stikstofrijke, omgewerkte grond.
Franse amarant: Zonnige, open plaatsen op matig vochtige, zeer voedselrijke grond.

Groeiplaatsen: Basterdamarant: Haventerreinen, industrieterreinen, langs spoorwegen (spoorwegterreinen), braakliggende grond, ruderale plaatsen, ruigten en soms in akkers (maisakkers).
Franse amarant: Akkers (mais- en hakvruchtakkers), ruigten, haventerreinen en langs spoorwegen (spoorwegterreinen).

Verspreiding

Wereld: Basterdamarant en Franse amarant: Oorspronkelijk uit Midden-Amerika en het zuiden van Noord-Amerika. Nu in alle werelddelen. Binnen Europa voornamelijk ingeburgerd in Zuid- en Midden-Europa.
Basterdamarant: Europa, Amerika en Afrika.
Franse amarant: West-Europa.

Amaranthus hybridus

Basterdamarant

Franse amarant

Nederland: Basterdamarant: Plaatselijk vrij algemeen. Hoofdzakelijk in haven- en industriesteden en langs de grote rivieren. De plant wordt sinds 1900 in Nederland aangetroffen. Ingeburgerd tussen 1925 en 1949.
Franse amarant: Zeldzaam. Ingeburgerd tussen 1950 en 1974.

Amaranthus hybridus

Basterdamarant

Franse amarant

Vlaanderen: Basterdamarant: Vrij zeldzaam ingeburgerd.
Franse amarant: Zeldzaam ingeburgerd.
Wallonië:
Basterdamarant: Vaak aangetroffen, maar waarschijnlijk nergens echt ingeburgerd.
Franse amarant: Onbestendig.

Amaranthus hybridus

Basterdamarant

Franse amarant

Toepassingen

Keuken: Basterdamarant is in sommige landen in gebruik als groente.

Vermeerderen: Zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)


Amaranthus hecticus
Historia amaranthorum, C.L. Willdenow (1790)


Amaranthus hecticus
Historia amaranthorum, C.L. Willdenow (1790)


Amaranthus laetus
Historia amaranthorum, C.L. Willdenow (1790)


Amaranthus chlorostachys
Historia amaranthorum, C.L. Willdenow (1790)


Amaranthus hybridus
Historia amaranthorum, C.L. Willdenow (1790)


Flora Argentina, deel 3, Carlos Bettfreund, F. Burmeister

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL