Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Bergandoorn - Stachys recta

Andere namen

Frysk:

English: Sweet Basil

Français: Epiaire droite

Deutsch: Aufrechter Ziest

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Lamiales

Familie: Lamiaceae (Lipbloemenfamilie)

Geslacht: Stachys (Andoorn)

Soort: Stachys recta

Naamgeving (Etymologie): Stachys betekent aar, naar de aarvormige bloeiwijze en recta betekent recht of rechtopstaand.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 25-70 cm.


tsiegretlop - CC BY 2.0


Augustin Roche - CC BY-SA 2.0 FR


Augustin Roche - CC BY-SA 2.0 FR


Pethan - CC BY-SA 3.0

Wortels


europeana.eu - CC BY-SA 3.0


europeana.eu - CC BY-SA 3.0


europeana.eu - CC BY-SA 3.0


europeana.eu - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn zwak behaard. De plant verspreidt een aromatische geur.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Bernd Haynold - CC BY 2.5


Andrew Butko - CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De eironde tot langwerpige of lancetvormige, 2-5 cm lange en 0,5-2 cm brede bladen zijn ruw behaard, fijn getand en dicht netnervig met ingezonken nerven. De onderste bladeren zijn gesteeld, de bovenste zijn smaller en zittend.


Joris Egger - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Maurizio Casadei - CC BY-NC-ND 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. Een smalle, aarvormige, vertakte bloeiwijze met bloemen in kransen. Elke krans telt meestal zes tot tien bloemen. De 1½-2 cm lange bloemen zijn bleekgeel met paarse strepen op de onderlip. De meeldraden steken iets buiten de bloem. De kelktanden zijn driehoekig met een duidelijke naaldvormige spits (een kaal stekelpuntje). De kelk, zonder de kale naalden, is ongeveer vijf mm lang.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Pethan - CC BY-SA 3.0


Joris Egger - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een vierdelige splitvrucht. De kastanjebruine, vrij ronde nootjes zijn ongeveer twee mm. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Maurizio Casadei - CC BY-NC-ND 4.0


Maurizio Casadei - CC BY-NC-ND 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde, iets open plaatsen op matig droge tot matig vochtige, matig voedselrijke, kalkhoudende grond (stenige plaatsen en zand).

Groeiplaatsen: Rotsachtige plaatsen, rivierduinen, waterkanten (rivieroevers), grasland (kalkgrasland), bermen, ruderale plaatsen, bosranden en bossen (lichte loofbossen).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Midden-Europa. In West-Azië en West-, Midden- en Zuid-Europa. Noordelijk tot in België en Nederland.


gbif.org

Nederland: Zeer zeldzaam in het oostelijk rivierengebied.
Rode lijst 2012. Bedreigd. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Zeer zeldzaam. Ingeburgerd tussen 1975 en 1999.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Niet in Vlaanderen.

Wallonië: Zeer zeldzaam.
Rode lijst. Met uitsterven bedreigd.
Beschermd.

Toepassingen

Vermeerderen: Zaaien.

Wetenswaardigheden

De rupsen van het andoorndikkopje (Carcharodus lavatherae) hebben de Bergandoorn als waardplant en leven van de zaden en de bladeren.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Deutschlands flora, deel 19, J. Sturm, J. en J.W. Sturm (1841-1843)


Flora regni borussici, deel 11, A.G. Dietrich (1843)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra