Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Bergandoorn - Stachys recta

Frysk:

English: Sweet Basil

FranÁais: Epiaire droite

Deutsch: Aufrechter Ziest

Synoniemen:

Familie: Lamiaceae (Lipbloemenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Stachys betekent aar, naar de aarvormige bloeiwijze en recta betekent recht of rechtopstaand.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Hoofdbloei: Juni t/m september.

Afmeting: 25-70 cm.


tsiegretlop -
CC BY 2.0


H. Zell -
CC BY-SA 3.0


Augustin Roche - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


Pethan -
CC BY-SA 3.0

Wortels


europeana.eu - CC BY-SA 3.0


europeana.eu - CC BY-SA 3.0


europeana.eu - CC BY-SA 3.0


europeana.eu - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn zwak behaard. De plant verspreidt een aromatische geur.


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Bernd Haynold -
CC BY 2.5


Andrew Butko -
CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 3.0

Bladeren: De eironde tot langwerpige of lancetvormige, 2-5 cm lange en 0,5-2 cm brede bladen zijn ruw behaard, fijn getand en dicht netnervig met ingezonken nerven. De onderste bladeren zijn gesteeld, de bovenste zijn smaller en zittend.


Joris Egger -
CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Salicyna -
CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. Een smalle, aarvormige, vertakte bloeiwijze met bloemen in kransen. Elke krans telt meestal zes tot tien bloemen. De 1Ĺ-2 cm lange bloemen zijn bleekgeel met paarse strepen op de onderlip. De meeldraden steken iets buiten de bloem. De kelktanden zijn driehoekig met een duidelijke naaldvormige spits (een kaal stekelpuntje). De kelk zonder de kale naalden, is ongeveer vijf mm lang.


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Pethan -
CC BY-SA 3.0


Joris Egger -
CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een vierdelige splitvrucht. De kastanjebruine, vrij ronde nootjes zijn ongeveer twee mm. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan ťťn jaar). Tweezaadlobbig.


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiant - CC BY-SA 4.0


Maurizio Casadei - CC BY-NC-ND 4.0


Maurizio Casadei - CC BY-NC-ND 4.0


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde, iets open plaatsen op matig droge tot matig vochtige, matig voedselrijke, kalkhoudende grond (stenige plaatsen en zand).

Groeiplaatsen: Rotsachtige plaatsen, rivierduinen, waterkanten (rivieroevers), grasland (kalkgrasland), bermen, ruderale plaatsen, bosranden en bossen (lichte loofbossen).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Midden-Europa. In West-AziŽ en West-, Midden- en Zuid-Europa. Noordelijk tot in BelgiŽ en Nederland.\

Nederland: Zeer zeldzaam in het oostelijk rivierengebied.

Vlaanderen: Niet ingeburgerd.
WalloniŽ:
Zeer zeldzaam.

Toepassingen

Vermeerderen: Zaaien.

Wetenswaardigheden

De rupsen van het andoorndikkopje (Carcharodus lavatherae) hebben de Bergandoorn als waardplant en leven van de zaden en de bladeren.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Deutschlands flora, deel 19, J. Sturm, J. en J.W. Sturm (1841-1843)


Flora regni borussici, deel 11, A.G. Dietrich (1843)


Botanischer Bilderatlas nach dem natŁrlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


New KreŁterbuch, L. Fuchs (1543)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL