Bermooievaarsbek - Geranium pyrenaicum

Andere namen

Frysk: Pyreneeske earrebarrebek

English: Hedgerow Crane's-bill

Français: Géranium des Pyrénées

Deutsch: Pyrenäen-Storchschnabel

Verouderde namen:

Classificatie

Orde: Geraniales

Familie: Geraniaceae (Ooievaarsbekfamilie)

Geslacht: Geranium (Ooievaarsbek)

Soort: Geranium pyrenaicum

Naamgeving (Etymologie): De vrucht lijkt op de snavel van een ooievaar, vandaar de Nederlandse naam ooievaarsbek. Geranium komt van het Griekse geranios (kraanvogel), omdat de vrucht enigszins lijkt op de snavel van een kraanvogel. Pyrenaicum verwijst naar de Pyreneeën.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden:April, mei, juni, juli, augustus en september.

Afmeting:20-60 cm.


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Penwortels.


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De weinig vertakte, rechtopstaande of opstijgende stengels zijn bezet met lange, zachte, afstaande haren met daar tussen korte klierharen (tot 0,1 mm lang). Van oudere stengeldelen is de beharing vaak min of meer afgesleten.


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De bladen zijn in omtrek rondachtig en tot de helft of tweederde deel in vijf tot negen wigvormige, aan de top getande slippen gedeeld.


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De paarsrode, roze of zelden witte, 1,4-2 cm grote bloemen staan met twee bij elkaar in een losse bloeiwijze. De aan de top diep ingesneden kroonbladen (tweespletig) zijn ongeveer dubbel zo lang als de 4-5 mm lange, toegespitste kelkbladen.


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een kluisvrucht. De behaarde vruchtjes groeien aan dicht behaarde, teruggeslagen stelen. De gladde deelvruchtjes zijn spaarzaam, aangedrukt behaard. Zaden met een fijn mazenpatroon. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op matig droge tot vochtige, matig voedselrijke vtot voedselrijke, goed doorlatende, zwak basische grond (zand, zavel, löss en klei). Bermooievaarsbek verdraagt sterke temperatuurswisselingen.

Groeiplaatsen: Bermen, rivierdijken, langs spoorwegen (spoordijken), heggen en struwelen, ruderale plaatsen, omgewerkte grond, braakliggende grond, akkers en ruigten.

Verspreiding

Wereld:Oorspronkelijk uit de bergstreken in Zuid- en Midden-Europa, Zuidwest-Azië, het Zwarte-Zeegebied en Noordwest-Afrika. Sinds de 18de eeuw ook in West-Europa. Plaatselijk ook elders ingeburgerd.

Bermooievaarsbek - Geranium pyrenaicum

Nederland:Vrij zeldzaam in Zuid-Limburg, het rivierengebied, de kustprovincies en in stedelijke omgeving. Elders zeer zeldzaam. Niet op de Waddeneilanden.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Ingeburgerd in de 19de eeuw.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen:Vrij algemeen in de Leemstreek, het Maasgebied en het kustgebied. Elders vrij zeldzaam, maar zeldzaam in de Kempen.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Bermooievaarsbek - Geranium pyrenaicum

Wallonië:Vrij algemeen in de Leemstreek, het Maasgebied en in de zuidelijke Ardennen. Elders vrij zeldzaam en zeer zeldzaam in de Hoge Ardennen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Toepassingen

Vermeerderen:Zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 13, Jan Kops, F. A. Hartsen en F.W. van Eeden (1868)


Flora Batava, deel 13, Jan Kops, F. A. Hartsen en F.W. van Eeden (1868)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Deutschlands flora, deel 2, J. Sturm, J.W. Sturm (1801-1802)


Flora Londinensis, deel 3, William Curtis (1778-1781)

Flora regni borussici, deel 12, A.G. Dietrich (1844)

Descriptiones et icones plantarum rariorum Hungariae, deel 2, F. de Paula Adam von Waldstein, P. Kitaibel (1800-1812)

Monadelphiae classis dissertationes decem, deel 1, A.J. Cavanilles (1787)

Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 2, J.E. Sowerby (1864)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2017 K.M. Dijkstra