Wilde planten in Nederland en België

Bermooievaarsbek - Geranium pyrenaicum

Frysk: Pyreneeske earrebarrebek

English: Hedgerow Crane's-bill

Français: Géranium des Pyrénées

Deutsch: Pyrenäen-Storchschnabel

Synoniemen:

Familie: Geraniaceae (Ooievaarsbekfamilie)

Naamgeving (Etymologie): De vrucht lijkt op de snavel van een ooievaar, vandaar de Nederlandse naam. Geranium komt van het Griekse geranios (kraanvogel), omdat de vrucht enigszins lijkt op de snavel van een kraanvogel. Pyrenaicum verwijst naar de Pyreneeën.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Hoofdbloei: April, mei, juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 20-60 cm.


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een penwortel.


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De weinig vertakte, rechtopstaande of opstijgende stengels zijn bezet met lange, zachte, afstaande haren met daar tussen korte klierharen (tot 0,1 mm lang). Van oudere stengeldelen is de beharing vaak min of meer afgesleten.


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande bladen zijn in omtrek rondachtig. Ze zijn tot de helft of tweederde deel in vijf tot negen wigvormige, aan de top getande slippen gedeeld (de lobben zijn ook weer gelobd). De bladstelen zijn behaard. Onderaan de bladsteel zitten kleine, driehoekige en paarsachtige steunblaadjes.


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De paarsrode, roze of zelden witte, 1,4-2 cm grote bloemen staan met twee bij elkaar in een losse bloeiwijze aan het eind van een stengel. De vijf aan de top diep ingesneden kroonbladen (tweespletig) zijn ongeveer dubbel zo lang als de vijf, 4-5 mm lange, toegespitste kelkbladen. De bloem heeft verder tien met elkaar vergroeide meeldraden, een bovenstandig vruchtbeginsel, één stijl en vijf stempels.


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een kluisvrucht. De behaarde vruchtjes groeien aan dicht behaarde, teruggeslagen stelen. De gladde deelvruchtjes zijn spaarzaam, aangedrukt behaard. Zaden met een fijn mazenpatroon. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


K.M. Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op matig droge tot vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, goed doorlatende, zwak basische grond (zand, zavel, löss en klei). Bermooievaarsbek verdraagt sterke temperatuurswisselingen.

Groeiplaatsen: Bermen, rivierdijken, langs spoorwegen (spoordijken), heggen en struwelen, ruderale plaatsen, omgewerkte grond, braakliggende grond, akkers en ruigten.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit de bergstreken in Zuid- en Midden-Europa, Zuidwest-Azië, het Zwarte-Zeegebied en Noordwest-Afrika. Sinds de 18de eeuw ook in West-Europa. Plaatselijk ook elders ingeburgerd.

Nederland: Vrij algemeen.

Vlaanderen: Vrij algemeen.
Wallonië:
Vrij algemeen.

Toepassingen

Vermeerderen: Zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 13, Jan Kops, F. A. Hartsen en F.W. van Eeden (1868)


Deutschlands flora, deel 2, J. Sturm, J.W. Sturm (1801-1802)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora regni borussici, deel 12, A.G. Dietrich (1844)

Flora Londinensis, deel 3, William Curtis (1778-1781)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 2, J.E. Sowerby (1864)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL