Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Bittere wilg - Salix purpurea

Andere namen

Frysk: Tienen

English: Purple Willow

Français: Saule pourpre

Deutsch: Purpur-Weide

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Malpighiales

Familie: Salicaceae (Wilgenfamilie)

Geslacht: Salix (Wilg)

Soort: Salix purpurea

Naamgeving (Etymologie): De bast is bitter. Herkauwers eten er zelden van, vandaar de Nederlandse naam Bittere wilg. Salix komt mogelijk van het Keltische sal (dicht bij water), hetgeen te maken heeft met de groei van veel wilgensoorten langs het water. Het kan echter ook afkomstig zijn van het Latijnse salire (snel groeien). Veel wilgensoorten groeien snel. Purpurea betekent purperkleurig.

Kruising: Bittere wilg kan een bastaard vormen met Katwilg (Salix x rubra).


Salix x rubra
© Theo Muusse - verspreidingsatlas.nl


Salix x rubra
© Sipke Gonggrijp - verspreidingsatlas.nl

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: April en mei.

Afmeting: 1-4 m.


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


Img~commonswiki - CC BY-SA 3.0

Stam: Een breed uitgroeiende struik met een dunne stam met een gladde bast.


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


Michel Pourchet - CC BY-SA 2.0 FR


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Takken: De onderste takken hangen meestal laag boven de grond. De kale, dunne en rechte takken zijn glanzend geel of op zonnige plaatsen soms rood. Jonge twijgen zijn vaak rood aangelopen. Ze hebben een taaie, bitter smakende bast. Aan de voet zijn ze vaak bros.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Niknos - CC BY-SA 2.5


AnRo0002 - CC0

Bladeren: De kale, vrij doffe bladeren zijn lijn-lancetvormig, met de grootste breedte dicht bij de top en worden 4-8 (12) cm lang. Aan de bovenzijde zijn ze donkergroen en van onderen blauwgroen. Bij het verdorren worden ze zwart. Alleen bij de top zijn ze fijn gezaagd. Meestal zijnde bladeren voor groot een deel tegenoverstaand. Bladen zonder steunblaadjes.


Øystein Hellesøe Brekke - CC BY 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Eenslachtig. Tweehuizig. Een deel van de katjes staat tegenover elkaar. Ze verschijnen iets eerder dan de bladeren. De 2-3 (4) cm grote, compacte katjes zijn in omtrek rond. De schutbladen zijn dicht behaard, aan de voet licht van kleur en aan de top zwart. Elke bloem heeft één honingklier. De mannelijke bloemen bevatten twee meeldraden, waarvan de helmdraden met elkaar vergroeid zijn, zodat er één meeldraad met vier in een kruis staande helmknoppen lijkt te zijn. De helmknoppen zijn voor het openspringen rood, na het opengaan worden ze geel en later bruinzwart. Vrouwelijke bloemen hebben een viltig behaard vruchtbeginsel zonder steel en een zeer korte stijl.


Willow - CC BY-SA 2.5


Willow - CC BY-SA 2.5


Muriel Bendel - CC BY-SA 4.0


Muriel Bendel - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een doosvrucht (katjes). Tweezaadlobbig.


Hermann Schachner - CC0


Hermann Schachner - CC0


Hermann Schachner - CC0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op vochtige tot vrij natte, matig voedselrijke, kalkrijke, vaak humusarme grond (zand, leem, stenige grond en klei).

Groeiplaatsen: Bossen (grienden en moerasbossen), waterkanten (rivieroevers, o.a. in grindbedden langs de Maas), natte ruigten, afgravingen (zand- en kleigroeven), uiterwaarden en zeeduinen (natte duinvalleien).

Verspreiding

Wereld: Europa, behalve in het noorden. Oostelijk tot in Midden-Azië. Ook in Noord-Afrika en Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen in het rivierengebied en in het zoetwatergetijdengebied. Elders vrij zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Bittere wilg

Verspreidingsatlas.nl

Bittere wilg x Katwilg (Salix x rubra)

Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen in het Maasgebied. Zeldzaam langs de andere rivieren. Elders zeer zeldzaam (o.a. in de Duinen).
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Vrij algemeen in het Maasgebied en in het zuiden. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Toepasingen

Cultuur: De cultivar ´Nana´ wordt het meest in tuinen aangeplant en wordt ook voor haagjes gebruikt.

Vermeerderen: Stekken en zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 14, Jan Kops en F.W. van Eeden (1872)


Wilghen met "roode scellen" - Salix nigra, Salix purpurea, Salix Gallica
Cruijdeboek, deel 6, Rembert Dodoens. Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe (1554)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Deutschlands flora, deel 7, J. Sturm, J.W. Sturm (1808-1809)


Svensk botanik, deel 9, J.W. Palmstruch e.a. (1807-1838)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 8, J.E. Sowerby (1868)


Atlas des plantes de France, deel 3, Amédée Masclef (1893)


Salix, Nicolai Thomae Host (1828)


Unsere Waldbäume, Sträucher und Zwergholzgewächse, L. Klein (1910)


Kräuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1914)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra