Wilde planten in Nederland en België

 

Daslook - Allium ursinum

April 2024

Namen

De wetenschappelijke naam van Daslook is Allium ursinum.
Allium komt van het Griekse aglis (knoflook), dat is ontstaan uit glis (iets kroms of rond), dat verwijst naar de bol van de looksoorten. Allium zou echter ook afkomstig kunnen zijn van het Keltische all (warm, scherp of brandend), dat slaat op de eigenschappen van de plant.
De soortaanduiding ursinum is afgeleid van "Ursus" en betekent "van de beren". De naam is ontstaan vanuit het oude oude bijgeloof dat beren na hun winterslaap eerst deze plant aten.

De naam Daslook bestaat al lang. In 1608 werd "Dasloock" reeds door Rembert Dodoens zo genoemd. Daslook werd, behalve met de beer ook geassocieerd met de das, omdat men dacht dat de das zijn kracht aan dit kruid te danken had.

De Friese naam is Blêdlok, zo genoemd vanwege de brede bladen van deze looksoort.

In het Engels heet de plant Bear Garlic (Berenknoflook). Andere Engelse namen zijn Ramsons, Buckrams en Wild Garlic (wilde knoflook).

De Franse naam is Ail des Ours (Berenknoflook)

Ook in het Duits wordt de plant genoemd naar beren: Bärlauch.

Ook de Spaanse naam verwijst hiernaar: Ajo de Oso (Berenknoflook),

evenals het Italiaans: Aglio orsino

In het Zweeds heet de soort Ramslök.

Het Noors en Deens heeft een soortgelijke naam te weten: Ramsløk en Rams-Løg

Een korte beschrijving

Daslook is een sterk naar uien of knoflook geurende plant uit de Narcisfamilie (Amaryllidaceae).
De narcisfamilie is een familie van overblijvende, eenzaadlobbige, kruidachtige planten met meestal ondergrondse bollen, maar soms met wortelstokken. De bloemen zijn tweeslachtig met zes meeldraden en één stijl. Ze hebben veelzadige doosvruchten.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl
Daslook is eenzaadlobbig, d.w.z. dat het kiemplantje slechts één blaadje heeft.

Daslook is een overblijvende geofyt. De polvormende plant wordt 20-40 cm hoog en heeft eenvaak  langwerpige, meestal 2-4 cm lange bol, waarin voldoende voedingsstoffen zijn opgeslagen om in het volgende voorjaar weer te kunnen uitgroeien tot een volwaardige plant.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Daslook groeit vaak in grote groepen. De plant verspreidt een sterke uiengeur.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

De rechtopstaande, gladde stengels zijn driekantig of halfrond.

 
Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

In het vroege voorjaar komen de wortelstandige, 2-5 cm brede, langwerpig-eironde bladen met een spitse top te voorschijn. Aan het einde van de lente (na de bloei) sterven de bladen af.
Meestal zijn er twee wortelstandige bladen met een 2-5 cm brede, langwerpig-eironde bladschijf, een spitse top en een afgeronde of zwak wigvormige voet. De nerven lopen parallel. De bladsteel is 5-15 cm. Aan het einde van de lente sterven de bladen af.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

De plant bloeit van april t/m juni. Voor het bloeischerm zich ontvouwt zitten de bloemknoppen in een bloeischede, die uit twee kleppen bestaat. De twee kleppen vallen af als de bloeiwijze zich opent. De 1,2-2 cm grote, stervormige bloemen hebben zes witte bloemdekbladen. Samen vormen ze vrij dichtbloemige, bolvormige schermen. Iedere bloem heeft zes meeldraden, die ongeveer half zo lang zijn als de bloembladen (ongeveer 7 mm), één stijl met één stempel en een driehokkig bovenstandig vruchtbeginsel.

 
Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

De zaden zijn zwartbruin. De doosvrucht heeft drie diepe groeven.

 
Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Biotoop


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Daslook groeit met name in schaduwrijke loofbossen met een humusrijke, vochtige, matig voedselrijke of voedselrijke, kalkhoudende ondergrond met een goede strooiselvertering. Meestal is de grond lemig of kleiig. Het is een kensoort voor de eiken- en beukenbossen op voedselrijke grond. Andere groeiplaatsen zijn o.a. hellingbossen, landgoedbossen, parkbossen, struwelen, heggen, aan de voet van mergel- en leemhellingen en oevers van vroegere duinbeken.

Verspreiding

Daslook komt voornamelijk voor in Europa, noordelijk tot in Midden-Noorwegen en het Baltische gebied.

Vroeger was Daslook vrij zeldzaam, maar intussen is deze inheemse plant vrij algemeen geworden.


Verspreidingskaart van Groot-Brittannië en Ierland.


Verspreidingskaart van Frankrijk.


Verspreidingskaart van Duitsland.


Verspreidingskaart van Zweden.

Vermeerderen

Je kunt de plant vermeerderen door te zaaien. De meeste zaden hebben een koude periode (winter) nodig voordat ze kiemen. Ook kun je de bolletjes uitplanten.

  
Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Toepassen in de heemtuin


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Daslook heeft graag een beschaduwd of liefst halfbeschaduwd plekje onder loofbomen of struiken, met een voedselrijke, humeuze, vochthoudende en kalkhoudende  grond.
Pas op... de planten kunnen enorm gaan woekeren door vermeerdering van de bolletjes, maar vooral door dat ze zich overvloedig kunnen uitzaaien!

Gebruik in de keuken

 
Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Gebruik de bladeren het liefst voordat de plant gaat bloeien. Ze hebben een zachte bieslookachtige smaak. De naar uien ruikende bladeren kunnen rauw, fijngehakt gebruikt worden in salades, maar ook in soepen (in Duitsland is dat b.v. Bärlauchsuppe), roerbakgroenten e.d. Daslook kan ook worden verwerkt in o.a. pesto, marinades, brood (in Duitsland is dat Bärlauchbrot), kruidenboter (Daslookboter) en kaas.

Hieronder een recept voor Daslookpesto.
* 2 handen daslook
* 1 ons extra belegen kaas
* 10 gram ontvliesde amandelen
* 2 tot 3 deciliter olijfolie
* Maal de amandelen fijn.
* Doe er dan de daslook bij.
* Maal opnieuw fijn.
* Voeg nu de kaas en 2 deciliter olijfolie toe.
* Als het geheel te droog is, voeg je wat meer olie toe.
* Eventueel kun je naar smaak wat zout toevoegen.

Lekker met spaghetti of op een sneetje brood.

Nog een recept voor Daslookpesto.
* Rooster pijnboompitten in een droge koekenpan tot ze lichtbruin zijn.
* Voeg daslook, de geroosterde pijnboompitten, Parmezaanse kaas en knoflook in een keukenmachine of blender en meng totdat alles fijngehakt is.
* Voeg geleidelijk de olijfolie toe terwijl je blijft mengen totdat alles goed gemengd is.
* Voeg zout en peper toe naar smaak.

De daslookpesto kun je in een luchtdichte pot in de koelkast bewaren.
Je kunt de pesto gebruiken als broodbeleg, als dressing voor salades of als saus voor pasta.

De zaden en bloemknoppen van daslook kun je ook inleggen in azijn.
* Doe de zaden of bloemknoppen in een glazen pot en giet er een mix van ? kokende azijn en ? kokend water.
* Je kunt een theelepel suiker en een snufjeje zout toevoegen.
* Eventueel ook extra smaakmakers zoals venkelzaad, een chilipepertje, een paar takjes dille, een paar peperbolletjes.
* Draai de pot om en laat het geheel afkoelen.

Ongeopend kun je het zeker een jaar op een koele plek bewaren.

* Dankzij de brede bladvorm kun je er ook rolletjes van maken.
* De vulling kun je zelf bepalen, bijv. kaas, geroosterde gemalen noten of geraspte rodebiet met citroenrasp.

* Trouwens, ook de langwerpig, ovale bollen kunnen gebruikt worden als vervanging van Knoflook.

Nog een paar opmerkingen

* Insecten profiteren volop van de bloemen, mede vanwege de vrij vroege bloei.
* De bloemen kunnen ook afgeknipt in een vaas worden gezet.
* Vroeger werden met de plant darmklachten, wormen en aderverkalking bestreden.

2001-2024 Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl