Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Bosgeelster - Gagea lutea

Andere namen

Frysk: Boskgoudstjer

English: Yellow Star-of-Betlehem

Français: Gagée jaune

Deutsch: Wald-Gelbstern

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Liliales

Familie: Liliaceae (Leliefamilie)

Geslacht: Gagea (Geelster)

Soort: Gagea lutea

Naamgeving (Etymologie): Gagea is vernoemd naar Thomas Gage (1781-1820), een Engelse botanicus. Lutea betekent geel.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Maart, april en mei.

Afmeting: 10-30 cm.


Atriplexmedia - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Qwert1234 - CC BY-SA 3.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Wortels: Een ronde, toegespitste bol.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Stengels: De stengels zijn kaal.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Petr Filippov - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De alleenstaande, grondstandige bladeren zijn langwerpig tot lijnvormig, vlak en 0,5-1,2 cm breed. Meestal zijn ze geelgroen. De twee langwerpige stengelbladen zijn bijna tegenoverstaand. Ze hebben een behaarde rand en soms broedbolletjes in de oksels.


Bernd Haynold - CC BY 2.5


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De gele bloemen staan schermvormig met twee tot tien bij elkaar. Ze zijn 1½ -2½ cm en stervormig. De bloemdekbladen hebben een afgeronde top. Bij het uitbloeien rollen ze achterover en zijn dan dofgroen.


Stefan.lefnaer - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een doosvrucht. Het zaad heeft een mierenbroodje en wordt door mieren verspreid. Broedbolletjes kunnen uitgroeien tot een nieuwe plant. De zaden zijn kortlevend (1-5 jaar). Eenzaadlobbig.


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 4.0


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 4.0


Catherine Mahyeux - CC BY-SA 2.0 FR


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Licht beschaduwde of zonnige plaatsen op vrij droge tot vrij vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, zwak zure tot vrij kalkrijke zandgrond. Ook op regelmatig kortstondig overstroomde plekken.

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen, vrij droge, voedselrijke bossen en parkbossen), struwelen, beschaduwde bermen, boomgaarden, waterkanten (oeverwallen in beekbegeleidende loofbossen), bronhellingen, grasland, grasveldjes in oudere delen van dorpen en perken.

Verspreiding

Wereld: Delen van West-, Midden- en Oost-Azië (met grote onderbrekingen in Siberië ) en in bijna heel Europa. Westelijk tot in Engeland.


gbif.org

Nederland: Zeldzaam in Drenthe en zeer zeldzaam in Groningen, in Twente, in de Achterhoek, in het rivierengebied (o.a. in het Geuldal in Zuid-Limburg) en aan de Hollandse binnenduinrand.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam. Het meest in oost-Vlaanderen.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.

Wallonië: Vrij zeldzaam in het Maasgebied en in Lotharingen (de zuidelijke Ardennen).

Toepassingen

Cultuur: Bosgeelster wordt wel gerekend tot de stinsenplanten.

Vermeerderen: Broedbolletjes planten en zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 9, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1846)


Cruijdeboek, deel 5, Rembert Dodoens. Cruyden, wortelen ende vruchten, diemen in die spijse ghebruyckt (1554)


Deutschlands flora, deel 3, J. Sturm, J.W. Sturm (1801-1802)


Deutschlands flora, deel 7, J. Sturm, J.W. Sturm (1808-1809)


Flora von Deutschland, Ö sterreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, deel 2, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Ornithogalum luteum


Gagea lutea var. angustissima


Svensk botanik, deel 9, J.W. Palmstruch e.a. (1807-1838)

Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


British phaenogamous botany, deel 1: W. Baxter (1834-1843)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 9, J.E. Sowerby (1869)

British entomology, deel 6, J. Curtis (1823-1840)

Flora regni borussici, deel 10, A.G. Dietrich (1842)

New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)

Botanischer Bilderatlas nach dem natü rlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)

Curtis's Botanical Magazine, deel 30, S.T. Edwards (1809-1920)


Atlas des plantes de France, deel 3, Amé dé e Masclef (1893)


Les Liliacé es, deel 6, P.J. Redouté (1805-1816)


Bulbus sylvestris seu Ornithogalum luteum
Hortus Eystettensis, deel 1, Bessler, Basilius (1620)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Illustrations of the botany and other branches of the natural history of the Himalayan Mountains and of the flora of Cashmere, deel 2, J.F. Royle (1839)

© 2001-2019 K.M. Dijkstra