Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Brede stekelvaren - Dryopteris dilatata

Andere namen

Frysk: Brede rintfear

English: Broad Buckler-fern

Français: Dryoptéris dilaté

Deutsch: Breitblättriger Dornfarn

Verouderde of andere namen: Dryopteris austriaca

Classificatie

Klasse: Pteropsida

Orde: Filicales

Familie: Dryopteridaceae (Niervarenfamilie)

Geslacht: Dryopteris (Niervaren)

Soort: Dryopteris dilatata

Naamgeving (Etymologie): Dryopteris komt van het Griekse drys of dryos (eik) en pteris (varen), waarmee bedoeld wordt een varen die op een eik kan groeien. Dilatata betekent verwijd of uitgebreid.

Opmerking: Brede stekelvaren lijkt zeer sterk op Tere stekelvaren (Dryopteris expansa). De soort is alleen d.m.v. microscopisch onderzoek te identificeren.

Kruising: Brede stekelvaren kan een bastaard vormen met Smalle stekelvaren (Dryopteris x deweveri)

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Sporenplant.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Rijpe sporen: Juli, augustus en september.

Afmeting: 50-120 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: De opstijgende tot rechtopstaande wortelstok is niet of weinig vertakt.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De vrij dikke, zwartbruine bladsteel is dicht beschubd. De schubben zijn groot en stevig en hebben een donkerbruine middenstreep en lichtere, doorschijnende randen. De steel is meestal iets korter dan de rest van het blad.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Rasbak - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De bladeren vormen een rozet. Ze staan in dichte toeven bijeen. De donkergroene bladeren worden tot 1½ meter lang en vormen samen trechtervormige tot losse bundels. Bovenaan hangen ze iets over. Het blad is in omtrek bijna driehoekig. Meestal zijn ze beklierd en driehoekig, afnemend twee tot vier keer geveerd. De gezaagde deelblaadjes hebben een korte steel. Ze zijn smal driehoekig tot langwerpig. De tanden met stekelpuntjes. In de winter sterven de bladeren af.


Dominicus Johannes Bergsma - CC BY-SA 3.0


Rasbak - CC BY-SA 3.0


Southgeist - CC BY-SA 3.0


Olivier Pichard - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Sporen. Aan de onderkant van de deelblaadjes zie je veel ronde sporendoosjes. Het niervormige dekvliesje heeft vaak een beklierde rand.


B.gliwa - CC BY-SA 2.5


Øystein H. Brekke - CC BY-SA 3.0


Muriel Bendel - CC BY-SA 4.0


James Lindsey - CC BY-SA 3.0

Biotoop

Bodem: Halfbeschaduwde tot beschaduwde plaatsen op droge tot vrij vochtige, voedselarme tot matig voedselrijke, stikstofrijke, zwak zure tot zure grond (zand, leem, veen en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen, naaldbossen, parkbossen en hogere randen van moerasbossen, zoals eendenkooien), houtwallen, struwelen, hakhout, kapvlakten, waterkanten (langs beschaduwde greppels, beken en sloten), zeeduinen (duinvalleien, duinstruweel en duinhellingen), beschoeiingen van voormalige zeedijken, soms op oude muren en steenglooiingen.

Verspreiding

Wereld: Gematigde en koude streken op het noordelijk halfrond, met een onderbreking in Siberië.


gbif.org

Nederland: Algemeen, maar zeldzaam in het noordelijk zeekleigebied, Zeeland en het rivierengebied.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Brede stekelvaren

Verspreidingsatlas.nl

Smalle stekelvaren x Brede stekelvaren

Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Algemeen.

Toepassingen

Cultuur: Brede stekelvaren wordt ook in de siertuin toegepast.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


The ferns of Great Britain and Ireland, T. Moore (1855)


The ferns of Great Britain and Ireland, T. Moore (1855)


The ferns of Great Britain and Ireland, T. Moore (1855)


The ferns of Great Britain and Ireland, T. Moore (1855)


The ferns of Great Britain and Ireland, T. Moore (1855)


American fern journal, deel 4 (1914)


Ferns (a history of Ferns): British and exotic, deel 6, E.J. Lowe (1839)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 12, J.E. Sowerby (1886)


Handbuch der Systematischen Botanik, Richard Wettstein (1924)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra