Wilde planten in Nederland en België

Brede ereprijs - Veronica austriaca

Frysk: Breed blaublomke

English: Large speedwell (Austrian Speedwell)

Français: Veronique germandrée

Deutsch: Polsterehrenpreis

Synoniemen: Veronica teucrium, Breedbladige ereprijs

Familie: Plantaginaceae (Weegbreefamilie)

Naamgeving (Etymologie): De naam ereprijs is mogelijk afkomstig van de Vlaamse botanist Dodoens, die de planten eer ende prijs oft loff gaf vanwege hun geneeskrachtige eigenschappen. Er zijn echter nog een tweetal verklaringen in omloop. Ereprijs zou zijn naam te danken hebben aan het feit dat in de Middeleeuwen winnaars van grote toernooien een krans kregen van deze bloemen. Een derde verklaring is dat een Frankische koning vele jaren aan huiduitslag leed en daarvoor, na goede raad van een jager, dit plantje gebruikte en genas van de huiduitslag. Toen gaf hij het plantje de naam ereprijs. Veronica is genoemd naar de heilige Veronica. Veronica zou in een zweetdoek de afdruk gekregen hebben van het aangezicht van Christus. Sommigen menen in de bloem een weergave te zien van die afdruk. Austriaca betekent Oostenrijks en teucrium betekent van de gamander.

Ondersoorten: Brede ereprijs (Veronica austriaca subsp. teucrium) en Oostenrijkse ereprijs (Veronica austriaca subsp. austriaca)

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Chamaefyt.

Hoofdbloei: Mei, juni en juli.

Afmeting: 10-50 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Worteldiepte tot 20 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De stengels staan rechtop of zijn opstijgend. De verhoutende basis kruipt over de grond en kan gaan wortelen.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De wintergroene, zittende bladeren zijn grof gezaagd en eirond tot langwerpig. Ze hebben een afgeronde tot zwak hartvormige voet.
Oostenrijkse ereprijs: Enkel of dubbel geveerde bladen.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemen groeien in lange, vrij dichte, rijkbloemige en langgsteelde trossen in de bladoksels. Ze zijn helderblauw en 1-1,7 cm. De behaarde kelk heeft een korte bovenste slip.


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: De doosvrucht is hartvormig en meestal behaard. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op matig droge, matig voedselarme, kalkhoudende grond (zand, leem, zavel, klei en mergel).

Groeiplaatsen: Grazige rivierduinen, dijken, grazige plaatsen in de bergen, bosranden, grasland (schraal grasland, hooiland en kalkgrasland), bermen en op ingegraven muurdelen.

Verspreiding

Wereld: West-Azië, Midden- en Oost-Europa en in sommige delen van Zuid-Europa. Westelijk tot in Nederland en België. Ingeburgerd in Noord-Amerika.

Veronica austriaca

Veronica austriaca subsp. teucrium

Veronica austriaca subsp. austriaca

Nederland: Brede ereprijs: Zeldzaam in het rivierengebied en zeer zeldzaam in Zeeland. Ook in Maastricht op oude muren en (aangevoerd met rivierklei) en op nieuwe dijken op Schiermonnikoog.
Oostenrijkse ereprijs: Deze ondersoort werd voor het eerst in 1912 aangetroffen langs de Rijn bij Arnhem.

Veronica austriaca

Veronica austriaca subsp. teucrium (Brede ereprijs)

Oostenrijkse ereprijs (Veronica austriaca subsp. austriaca)

Vlaanderen: Zeldzaam.
Oostenrijkse ereprijs: Niet in Vlaanderen.

Wallonië: Zeer zeldzaam in de zuidelijke Ardennen.
Oostenrijkse ereprijs: Niet in Wallonië.

Veronica austriaca

Veronica austriaca subsp. teucrium (Brede ereprijs)

Toepassingen

Cultuur: De plant wordt ook als sierplant gekweekt.

Vermeerderen: Scheuren.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Deutschlands flora, deel 14, J. Sturm, J.W. Sturm (1831-1833)


La Belgique horticole, journal des jardins et des vergers, deel 30 (1880)


La flore et la pomone francaises, deel 4, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1831-1833)


Flora regni borussici, deel 4, A.G. Dietrich (1836)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


Rariorum plantarum historia, deel 1, C. Clusius (1601)


The botanical cabinet, deel 5, C. Loddiges, C. Cooke (1827)


Atlas des plantes de France, deel 3, Amédée Masclef (1893)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


Hortus Eystettensis, deel 1, Bessler, Basilius (1620)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL