Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Bruinrode wespenorchis - Epipactis atrorubens

Andere namen

Frysk:

English: Dark red helleborine

Français: Epipactis rouge sombre

Deutsch: Braunrote Stendelwurz

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asparagales

Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)

Geslacht: Epipactis (Wespenorchis)

Soort: Epipactis atrorubens

Naamgeving (Etymologie): De naam wespenorchis laat zich verklaren doordat bestuiving alleen door plooivleugelwespen plaatsvindt. Epipactis komt van het Griekse epi (op) en pegnumi (vast steken). De naam slaat op een andere plant met deze naam, die een woekerplant was. Atrorubens betekent donker roodachtig.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Juni en juli.

Afmeting: 25-60 cm.


Bartosz Cuber - CC BY-SA 3.0


Amada44 - CC BY-SA 3.0


Orchi - CC BY-SA 3.0


Bernd Haynold - CC BY 2.5

Wortels


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De stengels zijn naar boven toe min of meer viltig behaard. De top is vaak iets roodpaars. De bloeiwijzesteel is vaak langer dan de middelste stengelleden.


Tuxyso - CC BY-SA 3.0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si


Joachim Lutz - CC BY-SA 3.0


L. B. Tettenborn - CC BY-SA 3.0

Bladeren: Elke plant heeft vijf tot tien spitse bladeren. Ze zijn breed langwerpig tot eirond en omvatten bijna de stengel. Ze staan in twee rijen en zijn langer dan de stengelleden. De onderkant van het onderste blad is roodpaars.


Enrico Blasutto - CC BY-SA 3.0


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 3.0


Amada44 - CC BY-SA 3.0


Orchi - CC BY-SA 3.0

Bloemen: Tweeslachtig. De acht tot achttien afstaande tot half-knikkende bloemen zijn paarsrood en staan wijd open. De buitenste drie bloembladen zijn langwerpig en 6-8 mm lang. De binnenste twee hebben een lichtere kleur, de lip  is iets korter en zijn 5½-6½ mm. De top heeft twee of drie wrattige knobbels. Het bruinachtige vruchtbeginsel  is donzig behaard. De bloemen ruiken naar vanille.


H. Krisp -CC BY 3.0


Bartosz Cuber - CC BY-SA 3.0


Amada44 - CC BY-SA 3.0


Enrico Blasutto - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een doosvrucht. Eenzaadlobbig.


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot meestal licht beschaduwde plaatsen op droge tot matig vochtige, matig voedselarme, kalkrijke, grazige grond (zand, mergel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen en naaldbossen), bosranden (kalkrijke zomen), struwelen, grasland (kalkgrasland en hellinggrasland), zeeduinen, afgravingen (zandgroeven), stenige hellingen en rotsachtige plaatsen.

Verspreiding

Wereld: Midden- en West-Azië en Oost-, Noord- en Midden-Europa. Westelijk tot in Nederland, België en Groot-Brittannië, noordelijk tot de Noordkaap.


gbif.org

Nederland: Zeer zeldzaam in Zuid-Limburg, op Voorne en bij Amsterdam.
Rode lijst 2012. Ernstig bedreigd. Trend sinds 1950: zeer sterk afgenomen. Zeer zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam. Nu nog slechts op een plek in Hoboken (Antwerpen).
Rode lijst. Met verdwijning bedreigd. Beschermd.

Wallonië: Zeldzaam in het Maasgebied en de zuidelijke Ardennen (met name in de Famenne).
Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 19, Jan Kops en F.W. van Eeden (1893)


Flora Batava, deel 19, Jan Kops en F.W. van Eeden (1893)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 9, J.E. Sowerby (1869)


Epipactis latifolia
Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)


Helleborine carneo
Phytanthoza iconographia, deel 3, J.W. Weinmann (1742)


Epipactis rubiginosa
Die Orchidaceen Deutschlands, Deutsch-Oesterreichs und der Schweiz, M. Schulze (1894)


Epipactis rubiginosa
Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


Flore illustré de Nice et des Alpes-maritimes. Iconographie des Orchidées, J.B. Barla (1868)


Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra