Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Cipreswolfsmelk - Euphorbia cyparissias

Andere namen

Frysk: Sipresduveldrek

English: Cypress Spurge

Français: Euphorbe petit-cyprès

Deutsch: Zypressen-Wolfsmilch

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Malpighiales

Familie: Euphorbiaceae (Wolfsmelkfamilie)

Geslacht: Euphorbia (Wolfsmelk)

Soort: Euphorbia cyparissias

Naamgeving (Etymologie): De bladeren doen denken aan de naalden van de cipres. Wolfsmelk heeft te maken met het giftige melksap dat vrijkomt als de stengels doorbreekt. Het sap heeft een bijtend en branderig (met name voor huid en ogen) effect en de 'wolf' (in de betekenis van de duivel) werd gezien als de veroorzaker.
Er zijn twee verklaringen van de wetenschappelijke naam Euphorbia.
1. Euphorbia is genoemd naar Euphorbios, de Griekse lijfarts van koning Juba de Tweede van Mauretanië. Hij gebruikte planten van het geslacht Euphorbia als geneeskruid.
2. Euphorbia komt van eu (goed) en pherboo (voeden), omdat het melksap werd gebruikt ter genezing van teringlijders. Cyparissias betekent Cipresachtig.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: April en mei, maar soms ook nog in juni, juli, augustus en september.

Afmeting: 15-30 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een wortelstok met uitlopers.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De rechtopstaande stengels (met melksap) zijn meestal vanaf de voet vertakt. De plant vormt vaak pollen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande, lijnvormige en spitse bladeren zijn 2-3 mm breed en niet getand. Ze staan dicht opeen en zijn vrij dof groen. De schutblaadjes zijn vrij rond of niervormig. Tijdens de bloei zijn ze goudgeel, later zijn ze vaak rood aangelopen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Eenslachtig. Eenhuizig. De gele bloemen groeien in schermen met negen tot achttien hoofdstralen. De honingklieren hebben meestal de vorm van een halve maan met hoornvormige uiteinden, die soms echter ontbreken. De twee schutbladen zijn eerst geel, maar de na de bloei worden ze roodachtig. Het vruchtbeginsel is bovenstandig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een kluisvrucht. Een drie mm grote, wrattige vrucht. De grijze zaden zijn zwak glanzend. De zaden zijn kortlevend (één tot vijf jaar). Tweezaadlobbig.


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, vaak iets open plaatsen op droge, matig voedselarme tot matig voedselrijke, basische, al of niet kalkhoudende, grazige grond (meestal zand, soms leem, zavel, mergel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Rivierduinen, dijken, bermen, zeeduinen (kalkrijk duingrasland), struwelen, omgewerkte grond, opgespoten grond, langs spoorwegen (spoordijken en spoorwegterreinen), industrieterreinen, grasland (kalkgrasland), zandhellingen en rotsachtige plaatsen.

Verspreiding

Wereld: Noord-Amerika en Oost- en Midden-Europa. Westelijk tot in Engeland en noordelijk tot in het Oostzeegebied.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam in het rivierengebied en in de duinen tussen Haarlem en Hoek-van-Holland en zeldzaam in het oosten van het land. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Vrij zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeldzaam.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Vrij algemeen in het zuidwestelijke deel van het Maasgebied en in de zuidelijke Ardennen. Elders zeldzaam.

Toepassingen

Cultuur: De plant wordt vaak gekweekt voor de siertuin.

Vermeerderen: Scheuren.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 9, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1846)


Flora Batava, deel 9, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1846)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 5, Johann Carl Krauss (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 5, Johann Carl Krauss (1800)


Cruijdeboek, deel 3, Rembert Dodoens. Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen (1554)


Cruijdeboek, deel 3, Rembert Dodoens. Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen (1554)


Cruijdeboek, deel 3, Rembert Dodoens. Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen (1554)


Cruijdeboek, deel 3, Rembert Dodoens. Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen (1554)


Cruijdeboek, deel 3, Rembert Dodoens. Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen (1554)


Cruijdeboek, deel 3, Rembert Dodoens. Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen (1554)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Flora von Deutschland in Abbildungen nach der Natur, Zweite auflage, deel 7, J. Sturm, E.H.L. Krause, K.G. Lutz (1902)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Florae Austriaceae, deel 5, N.J. von Jacquin (1778)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


The botanical cabinet, deel 2, C. Loddiges, G. Cooke (1827)


Unsere Unkräuter, Zweite Auflage, L. Klein (1926)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 8, J.E. Sowerby (1868)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


New Kreüterbuch, P.A. Mattioli, (1563)


Water-color sketches of American plants, especially New England, Helen Sharp (1888-1910)


Flora regni borussici, deel 12, A.G. Dietrich (1844)


Introductio generalis in rem herbariam, deel 3, A.Q. Rivinus (1690-1777)


Unkrauttaflen - Weed plates - Planches des mauvaises herbes - Ugressplansjer, E. Korsmo (1934-1938)


Herbier de la France, deel 3, P. Bulliard (1776-1783)


Flore médicale, deel 3, F.P. Chaumeton (1830)


Standortgewächse und Unkräuter in ihrer Beziehung zu Forst-, Garten- und Landwirtschaft und zu anderen Flächen, Julius Theodor Christian Ratzeburg (1859)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra