Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Dennenorchis - Goodyera repens

Andere namen

Frysk: Dinnekaaiblom

English: Creeping Lady's-tresses

Français: Goodyère rampante

Deutsch: Netzblatt

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asparagales

Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)

Geslacht: Goodyera (Dennenorchis)

Soort: Goodyera repens

Naamgeving (Etymologie): Goodyera is genoemd naar John Goodyer (1592-1664), een Engelse botanicus. Repens betekent kruipend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Juli en augustus.

Afmeting: 10-30 cm.


© Hans Hillewaert - CC BY-SA 3.0


Erwin Meier - CC BY-SA 3.0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si


Orchi - CC BY-SA 3.0

Wortels: Kruipende, vertakte wortelstokken, die eindigen in bladrozetten (uitlopers).


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De stengels zijn bovenaan klierachtig behaard.


Orchi - CC BY-SA 3.0


Alastair Rae - CC BY-SA 2.0


Jason Hollinger - CC BY 2.0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si

Bladeren: Wintergroen. De vrij donkergroene rozetbladen zijn 1-3 cm. Ze zijn eirond met een vrij spitse top en een steelvormig versmalde voet. De hoogtenerven zijn door vrij opvallende dwarsnerven met elkaar verbonden. De stengelbladen zijn schedevormig met aan de voet vergroeide randen. Hogerop zitten enkele schutbladachtige bladen.


Orchi - CC BY-SA 3.0


Bernd Haynold - CC BY 2.5


Jason Hollinger - CC BY 2.0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si

Bloemen: Tweeslachtig. De zoet geurende bloemen vormen samen een smalle, vrij dichte aar met tien tot vijftien bloemen die naar één kant zijn gekeerd. Ze zijn 3-4 mm en wit of gelig en van buiten groenig. De bloemlip is niet gedeeld en aan de voet zakvormig verdiept. Naar de top is de lip tongvormig naar beneden gebogen. Er is geen spoor.


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si


Cptcv - CC BY-SA 2.5


Enrico Blasutto - CC BY-SA 3.0


Bernd Haynold - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een doosvrucht. Eenzaadlobbig.


Maarten Sepp - GFDL


Kenraiz - CC BY-SA 3.0


Mg-k - CC BY 2.5


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Beschaduwde plaatsen op droge tot vochtige, voedselarme, meestal zure grond. Dennenorchis wortelt in half-verteerd naaldenstrooisel. Goed doorluchte grond (zand en lemig zand).

Groeiplaatsen: Bossen (dennenbossen en andere mosrijke naaldbossen) en zeeduinen (duinvalleien en soms onder berken of kraaihei in de duinen en in jeneverbesstruweel). Dennenorchis komt voor in voedselarme, iets vochtige dennenbossen. Vooral in dennenbossen met een slecht ontwikkelde struiklaag komt de soort voor. Vaak kenmerkt de vegetatie zich door een dikke moslaag. De kruidlaag bedekt weinig van de bodem en bestaat onder andere uit Zandzegge, Gewoon struisgras en Eikvaren. Zodra de kruidlaag zich verder ontwikkelt en er ook een struiklaag ontstaat zijn de omstandigheden voor Dennenorchis minder gunstig geworden en verdwijnt de soort.

Verspreiding

Wereld: Gematigde en koudere streken op het noordelijk halfrond. In zuidelijkere gebieden voornamelijk in gebergten.


gbif.org

Nederland: Zeldzaam op de Waddeneilanden en in de duinen bij Schoorl. Zeer zeldzaam in Drenthe, Zuidoost-Fryslân, Midden-Nederland en Noord-Brabant. Vroeger ook in het oosten van het land en in de kalkrijke duinen. De soort komt sinds 1880 voor in Nederland.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam in de Kempen. Voor het eerst gevonden in 1942.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Wallonië: Vrij zeldzaam in de zuidelijke Ardennen en zeldzaam tot zeer zeldzaam in het Maasgebied. Voor het eerst gevonden in 1902.
Rode lijst. Bedreigd. Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Flora Batava, deel 17, Jan Kops en F.W. van Eeden (1885)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Die Orchidaceen Deutschlands, Deutsch-Oesterreichs und der Schweiz, M. Schulze (1894)


Atlas des plantes de France, deel 3, Amédée Masclef (1893)


Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


Florae Austriaceae, deel 4, N.J. von Jacquin (1776)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Annals of the Royal Botanic Garden, Calcutta, deel 8(3), R. Pantling (1891)


Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)
Orchis repens


The botanical cabinet, deel 20, C. Loddiges (1833)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 9, J.E. Sowerby (1869)


Flora Scotica, deel 1, J. Lightfoot (1777)


Flore illustré de Nice et des Alpes-maritimes. Iconographie des Orchidées, J.B. Barla (1868)


Flora regni borussici, deel 1, A.G. Dietrich (1832-1833)


A guide to wild flowers, A. Lounsberry, E. Rowan (1899)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra