Wilde planten in Nederland en België

Dichte muggenorchis - Gymnadenia densiflora

Frysk:

English: Marsh fragrant-orchid

Français: Gymnadène à épi dense

Deutsch: Dichtblütige Händelwurz

Synoniemen: Gymnadenia conopsea subsp. densiflora

Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Gymnadenia komt van het Griekse gymnos (naakt) en aden (klier), omdat de hechtkliertjes hier niet in een beursje zijn opgesloten. Densiflora betekent dicht bebladerd.

Ondersoorten: Voorheen werd Grote muggenorchis verdeeld in twee ondersoorten: Gymnadenia conopsea subsp. conpsea en Gymnadenia conopsea subsp. densiflora. Tegenwoordig worden ze beschouwd als twee aparte soorten: Grote muggenorchis (Gymnadenia conopsea) en Dichte muggenorchis (Gymnadenia densiflora).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus ebn september.

Afmeting: 30-80 cm, zelden tot 120 cm.


Ivar Leidus - CC BY-SA 4.0


bferrero - CC BY-NC 4.0


romanvrbicek - CC BY-NC 4.0


romanvrbicek - CC BY-NC 4.0

Wortels: Wortelknollen. Worteldiepte 10 tot 20 cm.


The Trustees of the Natural History Museum, London - CC0-1.0


Naturalis Biodiversity Center - CC0-1.0


The Trustees of the Natural History Museum, London - CC0-1.0


gbif.org - CC BY 4.0

Stengels: De stengels zijn vaak paars aangelopen. Aan de voet zitten twee of drie bruinachtige scheden.


bferrero - CC BY-NC 4.0


Giorgio Perbellini - CC BY-NC 4.0


massimot - CC BY-NC 4.0


Nadezhda Liksakova - CC BY-NC 4.0

Bladeren: De vier tot acht bladen zijn lijnvormig tot langwerpig, gootvormig en vrij donker groen. Vaak staan ze in twee rijen. Het breedste blad is 1-2,2 cm breed.   De bovenste zijn schutbladachtig.


Gentia - CC BY-SA 2.0 FR


bferrero - CC BY-NC 4.0


francescadeleo - CC BY-NC 4.0


Claudio Flamigni - CC BY-NC 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. Een dichte bloemtros met meestal lichtpurperen of haast roze  bloemen. Zelden zijn ze wit. De hoofdas is vrijwel geheel met bloemen begroeid. De bloemdekbladen zijn 4-5 mm lang en de bovenste drie zijn tot een helm samen gebogen. De andere twee zijn afstaand. De bloemlip is 3,5-5 mm lang en  drielobbig met ongeveer even lange, stompe lobben.  De spoor is draadvormig en wordt tot twee keer zo lang als het vruchtbeginsel. De bloemen verspreiden een sterke Kruid.nagelgeur.


© John Breugelmans - verspreidingsatlas.nl


Ivar Leidus - CC BY-SA 4.0


Ivar Leidus - CC BY-SA 4.0


bferrero - CC BY-NC 4.0

Vruchten: Een doosvrucht. Eenzaadlobbig.


Ivar Leidus - CC BY-SA 4.0


alexcm - CC BY-NC 4.0

Biotoop

Bodem: Zonnige, zelden licht beschaduwde plaatsen op matig droge, vrij voedselarme, vrij  kalkrijke grond.

Groeiplaatsen: Zeeduinen,  grasland (half-open plekken) en laag struweel.

Verspreiding

Wereld: Europa.

Nederland: Zeer zeldzaam.

Vlaanderen: Zeer zeldzaam.
Wallonië:
Zeer zeldzaam.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten). Grote muggenorchis en Dichte muggenorchis


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Deutschlands flora, deel 20, J. Sturm, J.W. Sturm (1845-1849)


Flora regni borussici, deel 1, A.G. Dietrich (1832-1833)


Die Orchidaceen Deutschlands, Deutsch-Oesterreichs und der Schweiz, M. Schulze (1894)


Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Bilder ur Nordens Flora, deel 2, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 9, J.E. Sowerby (1869)


Palmata non maculata - Palmata angustifolia non maculata
Introductio generalis in rem herbariam, deel 5, A.Q. Rivinus (1690-1777)


Cynosorchis macrocaulos sive conopsaea sive galeniculata
Orchis serapias caryophyllata
Serapias minor rubello nitente flore angustifolia nullis inspersis punctulis
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Sudetenflora, M. Winkler (1900)


Die Alpenpflanzen nach der Natur gemalt, deel 1, J. Seboth, F. Graf (1839)


Genera plantarum florae germanicae, Monocotyledones 2 Cyperaceae, deel 3, T.F.L. Nees von Esenbeck (1843)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


British entomology, deel 5, J. Curtis (1823-1840)


Flore illustré de Nice et des Alpes-maritimes. Iconographie des Orchidées, J.B. Barla (1868)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL