Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Dolik - Lolium temulentum

Andere namen

Frysk:

English: Bearded darnel

Français: Ivraie enivrante

Deutsch: Taumel-Lolch

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Poales

Familie: Poaceae (Grassenfamilie)

Geslacht: Lolium (Raaigras)

Soort: Lolium temulentum

Naamgeving (Etymologie): Dolik is waarschijnlijk afgeleid van dol, vanwege de giftigheid. Lolium is de oude naam voor raaigras of dolik. De herkomst van deze naam is niet bekend. Temulentum betekent bedwelmend of dronken makend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig of tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt of therofyt..

Bloeimaanden: Juni en juli.

Afmeting: 25-100 cm.


H. Zell - CC BY-SA 3.0


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/


westerndesertflora.geolab.cz

Wortels


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/

Stengels: De stengels zijn forser dan die van Vlasdolik.


Joseph Di Tomaso - CC BY-NC 3.0


Franco Caldararo - CC BY-NC-ND 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Franco Caldararo - CC BY-NC-ND 4.0

Bladeren


Chloém -
CC BY-SA 2.0 FR


Chloém -
CC BY-SA 2.0 FR


Rutger Barendse - freenatureimages.eu


Franco Caldararo - CC BY-NC-ND 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De kelkkafjes zijn 1½-2 cm, gewoonlijk minstens even lang als de rest van het aartje (m.u.v. de kafnaalden) en twee tot vier keer zo lang als het meestal genaalde onderste kroonkafje.


Chloém - CC BY-SA 2.0 FR


H. Zell - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een graanvrucht. De zaden zijn 4-7 mm. Eenzaadlobbig.


Cesar Calderon - CC BY 3.0 us


Steve Hurst - USDA PLANTS Database


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen op matig droge, matig voedselrijke grond.

Groeiplaatsen: Akkers (wintergraanakkers), omgewerkte grond en ruderale plaatsen.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk komt Dolik uit het Middellandse-Zeegebied. Nu komt de soort voor in alle werelddelen, maar in veel landen is het sterk achteruitgegaan of verdwenen.


gbif.org

Nederland: Vroeger vrij zeldzaam, verspreid in het hele land, het meest in Zuid-Limburg. Voor het laatst in het wild gevonden in 1949 op de Sint Pietersberg. Soms nadventief, aangevoerd met graszaad.
Rode lijst 2012. Verdwenen uit Nederland. Trend sinds 1950: maximaal afgenomen. Al voor 1500 ingevoerd (archeofyt).


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam of verdwenen. Waarschijnlijk alleen nog als een zeer zeldzame adventiefplant
Rode lijst. Met verdwijning bedreigd.

Wallonië: Waarschijnlijk alleen nog als een zeer zeldzame adventiefplant.
Waarschijnlijk verdwenen uit Wallonië.

Wetenswaardigheden

De vruchten zijn vaak giftig door een infectie met een alkaloïden bevattende schimmel (Endoconidium temulentum). De grote vruchten hebben een narcotische werking. Berichten over vergiftiging zijn al zeer oud. Door vondsten van schimmelhoudende vruchten in Egyptische koningsgraven weten we dat Dolik 4000 jaar geleden deze schimmel al had. Hinder lijkt zij er niet van te ondervinden, eerder voordeel, doordat zij door graseters wordt gemeden. In sommige streken zijn alle planten geïnfecteerd, in andere gebieden zijn ook schimmelvrije exemplaren te vinden.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 11, Jan Kops en P. M. E. Gevers Deijnoot (1853)


Flora Batava, deel 11, Jan Kops en P. M. E. Gevers Deijnoot (1853)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Kräuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1914)


Lolium temulentum var. leptochaeton
Flora Brasiliensis, deel 2(3), C. Martius, A.G. Eichler, I. Urban, J. Huegel, J.C. Doell (1878)


Icones et descriptiones graminum austriacorum, deel 1, N.T. Host (1801)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)
Lolium arvense


Svensk botanik, deel 3, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Svensk botanik, deel 9, J.W. Palmstruch e.a. (1807-1838)
Lolium arvense


Farm weeds of Canada, G.H. Clark, J. Fletcher, N. Criddle (1906)


Plantarum indigenarum et exoticarum Icones ad vivum coloratae, deel 6 (1792-1794)


Natal plants, deel 5, J.M. Wood, M.S. Evans (1904-1908)


Unkrauttaflen - Weed plates - Planches des mauvaises herbes - Ugressplansjer, E. Korsmo (1934-1938)


Die Giftpflanzen Deutschlands, P.H.H. Esser, W. Müller (1910)


Icones plantarum sponte nascentium in episcopatu Monasteriensi, deel 1, F. Wernekinck (1798)


Herbier de la France, deel 3, P. Bulliard (1776-1783)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra