Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Donkere vetmuur - Sagina apetala subsp. apetala

Andere namen

Frysk: Griene fetmier

English: Annual pearlwort

Français: Sagine apétale

Deutsch: Wimper-Mastkraut

Verouderde of andere namen: Gewimperde vetmuur, Tengere vetmuur, Sagina ciliata

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Caryophyllales

Familie: Caryophyllaceae (Anjerfamilie)

Geslacht: Sagina (Vetmuur)

Soort: Sagina apetala ssp. apetala

Naamgeving (Etymologie): agina betekent meststof. De planten werden meer als mest dan als voedsel gebruikt. Volgens anderen komt sagina echter van saginare (vetmesten). Mogelijk i.v.m. het voeren van vee (bijv. ganzen), die werden vetgemest met sagina. Apetala betekent zonder bloemkroonbladen.

Opmerking: Tot voor kort waren Uitstaande vetmuur (Sagina apetala subsp. erecta of Sagina micropetala) en Donkere vetmuur (Sagina apetala subsp. apetala of Sagina ciliata) samengevoegd onder de naam Tengere vetmuur (Sagina apetala).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni en juli.

Afmeting: 2-10 cm.


Robert Steers/NPS - CC0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Wortels: Eén wortelstelsel.


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/


http://herbariaunited.org/

Stengels: De rechtopstaande stengels zijn draaddun en sterk vertakt. De bloemsteel is na de bloei aan de top gebogen, maar gaat later weer rechtop staan.


bertrant.bui - CC BY-SA 2.0 FR


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bladeren: De donkergroene bladen vormen geen rozet. Ze zijn kaal of de bovenste zijn soms iets klierharig. Ze lopen uit in een 0,3 mm lang stekelpuntje.


© Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Bloemen: Tweeslachtig. De alleenstaande bloemen groeien op kleverig behaarde of kale stelen. Ze zijn groen of wit, viertallig en 2-4 mm. De kroon is zeer klein en valt spoedig af. De kelkbladen zijn kaal en 1,7-2,2 mm lang. Meestal liggen ze tegen de rijpe vrucht aan.


bertrant.bui - CC BY-SA 2.0 FR


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een doosvrucht. De witgerande, rechtopstaande kelkbladen zijn vaak kort klierharig en liggen meestal tegen de doosvrucht aan. De buitenste zijn duidelijk genaald. De zaden zijn kortlevend (één tot vijf jaar). Tweezaadlobbig.


@ Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


Roger Culos - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl - Sagina apetala

Biotoop

Bodem: Zonnige, open plaatsen (pionier) op droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke grond (zand, steenachtige plaatsen, zavel, löss en tussen grind).

Groeiplaatsen: Langs spoorwegen (spoorwegterreinen), industrieterreinen, braakliggende grond, omgewerkte bermen, in ploegvoren van braakliggende akkers (op zandige klei en löss), in de voegen van straatstenen, gruispaden, zeeduinen (oppervlakkig ontkalkte duinvalleien), afgravingen (grindgroeven) en aan de voet van lage muurtjes.

Verspreiding

Wereld: West-, Midden- en Zuid-Europa, West-Azië en noordelijk Afrika. Ingeburgerd op een paar plaatsen in o.a. Noord- en Zuid-Amerika, Zuid-Afrika, Nieuw-Zeeland en Australië. De verspreiding is echter nog onvoldoende bekend, omdat beide soorten vaak niet zijn onderscheiden.


gbif.org
Sagina apetala var. apetala


gbif.org
Uitstaande vetmuur en Donkere vetmuur (Sagina apetala)

Nederland: Vrij algemeen in stedelijke gebieden en zeldzaam in de Hollandse en Zeeuwse duinen, in het rivierengebied en in Zuid-Limburg. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Al voor 1500 ingevoerd (archeofyt).

Donkere vetmuur (Sagina apetala ssp. apetala)

Verspreidingsatlas.nl

Tengere vetmuur (Uitstaande vetmuur en Donkere vetmuur)

Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Veel zeldzamer dan Uitstaande vetmuur. De verspreiding is echter nog onvoldoende bekend, omdat beide soorten vaak niet zijn onderscheiden.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.


Uitstaande vetmuur + Donkere vetmuur

Wallonië: Vrij zeldzaam. De verspreiding is echter nog onvoldoende bekend, omdat beide soorten vaak niet zijn onderscheiden.

© 2001-2018 K.M. Dijkstra