Wilde planten in Nederland en België

Duifkruid - Scabiosa columbaria

Frysk:

English: Pincushion flower

Français: Scabieuse colombaire

Deutsch: Tauben-Skabiose

Synoniemen:

Familie: Caprifoliaceae (Kamperfoeliefamilie)

Naamgeving (Etymologie): Scabiosa is afgeleid van het Latijnse scabies (schurft). Het werd vroeger ook wel schurftKruid. genoemd omdat de kelk, bij rijpheid, schubbetjes vertoont net als bij schurft. In de signatuurleer werd het dan ook gebruikt als middel tegen schurft. Columbaria betekent van duiven of duifkleurig. Pratensis betekent in de weiden groeiend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Hoofdbloei: Juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 30-90 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een verhoutende penwortel.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: Een ijle plant. De ronde stengels zijn vrij dun, meestal vrij dicht boven de voet vertakt en maar weinig behaard.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De onderste, langgesteelde bladeren zijn omgekeerd eirond tot langwerpig en niet gelobd tot veerspletig. De bovenste bladeren zijn diep gedeeld met lijnvormige slippen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De lilablauwe, vrij vlakke bloemhoofdjes zijn 1½-4 cm groot met stralende randbloemen. De bloemkroon heeft vijf slippen. Het omwindsel bestaat uit enkele rijen langwerpige blaadjes, die elkaar alleen aan de basis bedekken. De langste komt ongeveer tot de rand van het hoofdje. Op de bloeiwijzebodem zie je stroschubben.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De bolronde vruchten zijn cilindervormig, gegroefd en behaard. De zaden zijn kortlevend (één tot vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


kuleuven-kulak.be/bioweb


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Zonnige, meestal iets open plaatsen op droge tot vochthoudende, matig voedselarme, weinig of niet bemeste, kalkrijke grond (mergel, zand, leem, zavel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Grasland (kalkgrasland, riverdijkgrasland en hellinggrasland), bermen, langs spoorwegen (oude spoorlijnen) en afgravingen (kalkgroeven).

Verspreiding

Wereld: Zuidwest-Azië en Europa, met uitzondering van het noorden. Ook op een paar plaatsen in Afrika.

Nederland: Zeldzaam in Zuid-Limburg en in het rivierengebied.

Vlaanderen: Zeer zeldzaam. Het meest in de Voerstreek, in Droog-Haspengouw en in dijkgraslanden langs de Maas. Afgenomen.
Wallonië:
Plaatselijk vrij algemeen in het Maasgebied en in Lotharingen.

Toepassingen

Cultuur: Speciale cultivars van duifKruid. worden in de siertuin gebruikt.

Vermeerderen: Zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Scabiosae tertium genus, scaeps scabiose
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Svensk botanik, deel 6, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Naturalis Biodiversity Center, Leiden (1881)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 4, J.E. Sowerby (1865)


The vegetable system, A history of the aggregates, or cluster-headed plants, deel 5, John Hill (1772)


Flora regni borussici, deel 9, A.G. Dietrich (1841)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


Phytobasanos, sive plantarum aliquot historia, F. Colonna (1592)


Phytobasanos, sive plantarum aliquot historia, F. Colonna, J.(G.) Plancus (Bianchi) (1744)


Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)


La flore et la pomone francaises, deel 1, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1828)


Rariorum plantarum historia, deel 2, C. Clusius (1601)


Scabiosa angustifolia flore subcoeruleo - Scabiosa tenuifolia flore cinereo
Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL