Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Duifkruid - Scabiosa columbaria

Andere namen

Frysk:

English: Pincushion flower

Français: Scabieuse colombaire

Deutsch: Tauben-Skabiose

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Dipsacales

Familie: Caprifoliaceae (Kamperfoeliefamilie)

Geslacht: Scabiosa

Soort: Scabiosa columbaria

Naamgeving (Etymologie): Scabiosa is afgeleid van het Latijnse scabies (schurft). Het werd vroeger ook wel schurftkruid genoemd omdat de kelk, bij rijpheid, schubbetjes vertoont net als bij schurft. In de signatuurleer werd het dan ook gebruikt als middel tegen schurft. Columbaria betekent van duiven of duifkleurig. Pratensis betekent in de weiden groeiend.

Ondersoort:Weidescabiosa (Scabiosa columbaria subsp. pratensis) is een ondersoort van Scabiosa columbaria. In het Frans wordt de plant Scabieuse des prés genoemd en in het Duits Wiesen-Tauben-Skabiose. Het is een lichtgroene, ijle plant, die in mei en juni bloeit. De drie tot vijf paar stengelbladen zijn in dertien tot negentien slippen verdeeld.
De plant groeit in grasland (kalkgrasland en hellinggrasland) en in bermen.
De plant komt voor in West-Europa, maar niet in Nederland en Vlaanderen. In Wallonië is de plant zeer zeldzaam in weiden langs de Maas en de Viroin. De plant staat hier op de Rode lijst en wordt ernstig bedreigd.


Weidescabiosa
© Paul Montagne - monde-de-lupa.fr


Weidescabiosa
© Paul Montagne - monde-de-lupa.fr


Weidescabiosa
© Paul Montagne - monde-de-lupa.fr


Weidescabiosa
© Paul Montagne - monde-de-lupa.fr

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 30-90 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels:Een verhoutende penwortel.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: Een ijle plant. De ronde stengels zijn vrij dun, meestal vrij dicht boven de voet vertakt en maar weinig behaard.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De onderste, langgesteelde bladeren zijn omgekeerd eirond tot langwerpig en niet gelobd tot veerspletig. De bovenste bladeren zijn diep gedeeld met lijnvormige slippen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De lilablauwe, vrij vlakke bloemhoofdjes zijn 1½-4 cm groot met stralende randbloemen. De bloemkroon heeft vijf slippen. Het omwindsel bestaat uit enkele rijen langwerpige blaadjes, die elkaar alleen aan de basis bedekken. De langste komt ongeveer tot de rand van het hoofdje. Op de bloeiwijzebodem zie je stroschubben.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De bolronde vruchten zijn cilindervormig, gegroefd en behaard. De zaden zijn kortlevend (één tot vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, meestal iets open plaatsen op droge tot vochthoudende, matig voedselarme, weinig of niet bemeste, kalkrijke grond (mergel, zand, leem, zavel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Grasland (kalkgrasland, riverdijkgrasland en hellinggrasland), bermen, langs spoorwegen (oude spoorlijnen) en afgravingen (kalkgroeven).

Verspreiding

Wereld: Zuidwest-Azië en Europa, met uitzondering van het noorden. Ook op een paar plaatsen in Afrika.


gbif.org

Nederland: Zeldzaam in Zuid-Limburg en in het rivierengebied.
Rode lijst 2012. Bedreigd. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam. Het meest in de Voerstreek, in Droog-Haspengouw en in dijkgraslanden langs de Maas.
Rode lijst. Zeer zeldzaam.

Wallonië: Plaatselijk vrij algemeen in het Maasgebied en in Lotharingen. Elders zeer zeldzaam.

Toepassingen

Cultuur: Speciale cultivars van duifkruid worden in de siertuin gebruikt.

Vermeerderen: Zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Scabiosae tertium genus, scaeps scabiose
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Scabiosae tertium genus, scaeps scabiose
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Scabiosae tertium genus, scaeps scabiose
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Svensk botanik, deel 6, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Naturalis Biodiversity Centre, Leyden (1881)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 4, J.E. Sowerby (1865)


The vegetable system, A history of the aggregates, or cluster-headed plants, deel 5, John Hill (1772)


Flora regni borussici, deel 9, A.G. Dietrich (1841)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


Phytobasanos, sive plantarum aliquot historia, F. Colonna (1592)


Phytobasanos, sive plantarum aliquot historia, F. Colonna, J.(G.) Plancus (Bianchi) (1744)


Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)


Scabiosa columbaria L. var. ochroleuca
Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)


Rariorum plantarum historia, deel 2, C. Clusius (1601)


La flore et la pomone francaises, deel 1, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1828)


Scabiosa angustifolia flore subcoeruleo
Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)


Scabiosa tenuifolia flore cinereo
Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra