Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Duindoorn - Hippophae rhamnoides

Andere namen

Frysk: Dúndoarn

English: Seabuckthorn

Français: Argousier

Deutsch: Sanddorn

Verouderde of andere namen: Elaeagnus rhamnoides

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Rosales

Familie: Elaeagnaceae (Duindoornfamilie)

Geslacht: Hippophae (Duindoorn)

Soort: Hippophae rhamnoides

Naamgeving (Etymologie): Hippophae komt van het Griekse hippos (paard) en phao (ik dood), omdat een afkooksel van de vruchten werd gebruikt om het ongedierte van paarden te doden. Rhamnoides betekent wegedoornachtig.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: April en mei.

Afmeting: 1,2-4,5 meter.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een groot wortelstelsel met meer dan 1 meter diepgaande hoofdwortels en horizontale uitlopers.


4.bp.blogspot.com


seaberry-hippophaerhamnoides.blogspot.nl


seaberry-hippophaerhamnoides.blogspot.nl

Stam: Oudere stammetjes hebben een grijze, gegroefde bast.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Crusier - CC BY-SA 3.0

Takken: De doornige takken zijn dun en overdekt met zilverkleurige schubben, die later donkerbruin worden.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De verspreidstaande bladeren zijn lijnvormig-langwerpig tot smal spatelvormig. Ze hebben een gave rand en een korte steel. Van boven zijn ze grijsgroen en van onderen witachtig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Eenslachtig. Tweehuizig. De groenige bloemen groeien in de oksels van dicht bij elkaar geplaatste, bruine knopschubben. Ze verschijnen voor de bladen. Mannelijke bloemen hebben twee min of meer rechtopstaande ronde slippen, die samen de vier meeldraden helemaal kunnen omsluiten. Vrouwelijke bloemen zijn spoelvormig en zijn bijna allemaal zittend. De lange stempel is roodbruin.


AnRo0002 - CC0


Proton02 - CC0


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0

Vruchten: Een vlezige schijnvrucht. De oranje bessen zijn bijna bolrond en 6-8 mm. Ze zijn eetbaar, maar vrij zuur. In de winter kunnen de bessen gaan gisten, hierdoor kunnen vogels (o.a. kramsvogels) dronken worden. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Zonnige plaatsen op droge tot vrij vochtige, voedselarme, kalkhoudende, humusarme grond. De struik verdraagt zout (zand en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (duinstruwelen en zandvlakten), opgespoten grond (met kalkrijk zand), langs spoorwegen (spoordijken), rotskusten, waterkanten (rivieroevers), grindafzettingen in gebergten en kiezelbanken.

Verspreiding

Wereld: Vanaf Midden-China tot in het kustgebied van Noordwest-Europa. Ook langs de Zwarte Zee, in Alpiene gebergten en de Centraal-Aziatische steppen.


gbif.org

Nederland: Algemeen in de duinen, in het Lauwersmeergebied en bij Amsterdam en vrij zeldzaam langs het IJsselmeer. Soms ook in het binnenland op aangevoerd zand.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen in de duinen. Elders soms verwilderd.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Niet in Wallonië, maar soms wel verwilderd.

Toepassingen

Keuken: De zure bessen zijn rijk aan vitamine C en daarnaast vitamine A, B1, B2 en E. In de zestiende eeuw schrijft de Engelse botanicus William Turner dat arme kustbewoners uit de bessen een saus maken. De Nederlandse botanicus Abraham Munting spreekt over de 'duynbezie', zoals hij de duindoorn noemt. In zijn Nauwkeurige Beschryving der Aardgewassen (1696) staat: De bladeren en Vruchten der Duynbezien zijn koud en droog van aart. Verslaan den dorst der Koortsige lieden drijven ook uyt alle slijmerige en taye vochten. Van het zap dezer Vruchten werd een Verjuys gemaakt, zeer bequaam ten gebruyk in spijzen. Op een paar plaatsen wordt de struik gekweekt voor de fruitteelt, o.a. in Fryslân.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Cruijdeboek, deel 6, Rembert Dodoens. Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe (1554)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1905)


Vollständige Beschreibung und Abbildung der Sämmtlichen Holzarten, F.L. Krebs (1826)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Svensk botanik, deel 6, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Bilder ur Nordens Flora, deel 2, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Unsere Waldbäume, Sträucher und Zwergholzgewächse, L. Klein (1910)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 8, J.E. Sowerby (1868)


British phaenogamous botany, deel 6: W. Baxter (1834-1843)


Indian medicinal plants, Plates, deel 5, K.R. Kirtikar, B.D. Basu (1918)


Flora rossica, deel 1, P.S. Pallas, K.F. Knappe (1788)


Rariorum plantarum historia, deel 1, C. Clusius (1601)
Rhamnus II


The garden. An illustrated weekly journal of horticulture in all its branches, deel 49, William Robinson (1896)


Atlas de la flore alpine. Publié par le Club alpin allemand et autrichien, deel 5 (1899)


Traité des arbres et arbustes, Nouvelle édition, deel 6, H.L. Duhamel du Monceau, P.J. Redouté (1815)


Traité des arbrisseaux et des arbustes cultivés en France, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1825)


Atlas des plantes de France, deel 3, Amédée Masclef (1893)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Botanical Magazine, deel 131. A. Nelson (1905)


Naturalis Biodiversity Centre, Leyden

© 2001-2018 K.M. Dijkstra