Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Duizendblad - Achillea millefolium

Andere namen

Frysk: Skieppegerf

English: Yarrow

Français: Achillée millefeuille

Deutsch: Gemeine Schafgarbe

Verouderde of andere namen: Gewoon duizendblad

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asterales

Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)

Geslacht: Achillea (Duizendblad)

Soort: Achillea millefolium

Naamgeving (Etymologie): Duizendblad verwijst naar de heel fijn verdeelde bladen. Achillea is genoemd naar Achilles, de krijgsheld van Troje. Achilles redde zijn gewonde soldaten door de wonden met deze plant te behandelen. Millefolium verwijst naar de Latjnse woorden mille (duizend) en folium (blad).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus, september en oktober.

Afmeting: 15-70 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Georg Slickers - CC BY-SA 3.0


Uwe W. - CC BY-SA 3.0

Wortels: Wortelstokken met korte ondergrondse uitlopers.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De geribde, rechtopstaande stengels zijn niet vertakt. Ze zijn taai, zacht en iets viltig behaard. Zodenvormend. Boven in bloeiwijze vertakt de stengel wel en vormt dan een schermvormige tuil of tros.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Alpsdake - CC BY-SA 4.0


Vatadoshu - CC0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si

Bladeren: De verspreidstaande, vrij sterk geurende, 2-3 cm brede bladeren zijn langwerpig met korte, smalle slippen. Ze zijn twee- tot drievoudig geveerd (het lijkt alsof het heel veel kleine blaadjes zijn). Ze zijn behaard van boven. De onderste bladeren zijn gesteeld, de hogere vaak enigszins stengelomvattend.


Victor M. Vicente Selvas - CC BY-SA 3.0


Alpsdake - CC BY-SA 4.0


Sigman - Public Domain


Krümelomat - CC0

Bloemen: Polygaam. De bloemen samen vormen een dichte, schermvormige pluim met veel kleine, dicht op elkaar zittende hoofdjes. De bloemen zijn 3-6 mm breed. De buisbloemen zijn geelwit tot roze. De drie tot vijf lintbloemen zijn wit of soms paarsachtig roze en worden ongeveer 2 mm lang. Het omwindselblad is bruin gerand en ongeveer 0.5 cm breed. Het vruchtbeginsel is onderstandig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Petar Miloševic - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


dzn.eldoc.ub.rug.nl


Steve Hurst - Public Domain


Steve Hurst - Public Domain

Biotoop

Bodem: Zonnige of soms half beschaduwde plaatsen op droge tot vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, grazige, vrij humusarme, zwak zure tot kalkhoudende grond. De plant verdraagt matige betreding (het meest op zand, maar ook op leem, klei en op stenige plaatsen, weinig op veen).

Groeiplaatsen: Grasland (hooiland, weiland, vochtig, bemest grasland en gazons), bermen, dijken, waterkanten (slootkanten en steenglooiingen van b.v. kanalen), enigszins ruderale plaatsen, tussen straatstenen, heggen, struwelen (beweid jeneverbesstruweel) en zeeduinen.

Zaaien: Vanaf april. De zaden kiemen vlot bij temperaturen van 15° tot 20°C. De zaden niet bedekken met grond, maar wel licht aandrukken.

Verspreiding

Wereld: Gematigde en koudere streken op het noordelijk halfrond. Ingeburgerd in Australië en in het zuiden van Zuid-Amerika.


gbif.org

Nederland: Zeer algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer algemeen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Algemeen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Toepassingen

Keuken: Duizendblad was in de zeventiende eeuw een populaire groente. De jonge bladeren werden als spinazie klaargemaakt of in soep gedaan. De bladeren zijn zoet met een iets bittere smaak. De jonge blaadjes kunnen ook in salades en sauzen worden gebruikt.

Medicinaal: De plant bevat ontstekingsremmende en krampwerende stoffen. Een aftreksel van de blaadjes wordt al eeuwen gebruikt om de huid te zuiveren. Vooral de bloemschermen bevatten geneeskundige stoffen. Tegenwoordig wordt duizendblad gebruikt tegen verkoudheid en griep. De groene bladeren hebben ook een bloedstelpend effect en werden voor de behandeling van wonden gebruikt. Het innemen van sap van de plant stimuleert juist bloedingen. Het kan de menstruatie bevorderen, maar ook een bloedneus veroorzaken. Duizendblad werd vroeger gebruikt bij de bierbereiding en eveneens als een opwekkend en versterkend middel.

Verfplant: Behalve als medicijn kan Duizendblad ook worden gebruikt voor het verven van textiel.

Cultuur: Een vorm met diep purperrode bloemen is als sierplant in cultuur.

Legende: Volgens een legende werd Duizendblad voor het eerst gebruikt door Achilles, één van de Griekse helden uit de Trojaanse oorlog. Toen hij zocht naar een kruid om wonden te helen, kreeg hij van Chiron het advies het duizendblad te gebruiken. In het volksgeloof van de Middeleeuwen werd de plant ook een beschermende kracht toegedicht tegen spoken en de duivel. Hiervoor moest hij onder de dorpel van het huis worden neergelegd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Flora Batava, deel 3, Jan Kops (1814)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Botanische wandplaten (1899)


Botanische wandplaten


Deutschlands flora, deel 3, J. Sturm, J.W. Sturm (1801-1802)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Hortus Romanus juxta Systema Tournefortianum, deel 8, Giorgio Bonelli (1783-1816)


Medizinal Pflanzen, deel 1, F.E. Köhler, W. Müller (1887)


Histoire universelle du règne végétal, deel 9, P.J. Buchoz (1775-1778)


Medical Botany, deel 1, W. Woodville, W.J. Hooker, G. Spratt (1832)


American medicinal plants, deel 1, C.F. Millspaugh (1892)


Flore médicale, deel 5, F.P. Chaumeton (1831)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Achillea millefolium var. rosea
Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Svensk botanik, deel 2, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Herbier de la France, deel 4, P. Bulliard (1776-1783)


Phytanthoza iconographia, deel 3, J.W. Weinmann (1742)
Millefolium vulgare album


Phytanthoza iconographia, deel 3, J.W. Weinmann (1742)
Millefolium rubrum vulgare


Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)
Millefolium flore rubro


Icones plantarum medico-oeconomico-technologicarum, deel 2, F.B. Vietz (1804)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 5, J.E. Sowerby (1866)


A curious herbal, deel 1, E. Blackwell (1737)


Album de la flora médico-farmacéutica industrial, indigena y exotica, deel 2, V. Martin de Argenta (1863)


Plantae officinales, deel 1, T.F.L. Nees von Esenbeck, A. Henry (1828-1833)


Flora Londinensis, deel 6, William Curtis (1789-1798)


Flora Parisiensis, deel 1, P. Bulliard (1776-1781)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


New Kreüterbuch, P.A. Mattioli (1563)


Herbier général de l’amateur, deel 6, F. Mordant De Launay, J.L.A. Loiseleur-Deslongchamps, P. Bessa (1817-1827)


Viridarium reformatorum, deel 1, M.B. Valentini (1719)


Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)


Kräuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1914)


Unkrauttaflen - Weed plates - Planches des mauvaises herbes - Ugressplansjer, E. Korsmo (1934-1938)


Water-color sketches of American plants, especially New England, Helen Sharp (1888-1910)


Water-color sketches of American plants, especially New England, Helen Sharp (1888-1910)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


British entomology, deel 2, J. Curtis (1823-1840)


Flora regni borussici, deel 7, A.G. Dietrich (1839)


Icones plantarum sponte nascentium in episcopatu Monasteriensi, deel 1, F. Wernekinck (1798)


A guide to wild flowers, A. Lounsberry, E. Rowan (1899)


Rariorum plantarum historia, deel 1, C. Clusius (1601)


Rariorum plantarum historia, deel 1, C. Clusius (1601)


Hortus floridus, fasicle pars altera, C. van de Passe (1614)


Atlas des plantes de France, deel 2, Amédée Masclef (1890)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra