Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Dwergzegge - Geelgroene zegge - Carex oederi

Andere namen

Frysk: Lytse giele sigge, Giele sigge

English: Little Green Sedge, Yellow Sedge

Français: Laîche tardive

Deutsch: Kleine Gelb-Segge, Grünliche Gelb-Segge

Verouderde of andere namen: Carex serotina, Carex viridula subsp. viridula, Carex scandinavica, Carex tumidicarpa en Late zegge.
Carex demissa, Carex serotina, Carex viridula subsp. oedocarpa, Carex scandinavica, Carex tumidicarpam en Lage zegge.

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Poales

Familie: Cyperaceae (Cypergrassenfamilie)

Geslacht: Carex (Zegge)

Soort: Carex oederi

Naamgeving (Etymologie): Zegge stamt uit het Indogermaanse woord seq (snijden). Carex is zeer waarschijnlijk afgeleid van het Latijnse ceiro (ik snij), een verwijzing naar de scherpe kanten van de bladeren. Oederi is genoemd naar de Duitse botanicus Georg Christian Oeder (1728-1791). Oedocarpa betekent met opgezwollen vruchten.

Ondersoorten: Dwergzegge (Carex oederi subsp. oederi) en Geelgroene zegge (Carex oederi subsp. oedocarpa). Vaak zijn er tussenvormen.

Kruisingen: Dwergzegge kan een bastaard vormen met Blonde zegge (Carex x pauliana). Ook kunnen beide ondersoorten met elkaar kruisen: Dwergzegge x Geelgroene zegge (Carex oederi subsp. oederi x oedocarpa).
Carex x pauliana is de hybride van Blonde zegge en C. viridula (Carex oederi subsp. oederi - Dwergzegge). Deze hybride dient te worden gezocht in schrale hooilanden. Er zijn meerdere vondsten uit Overijssel en Gelderland bekend van vóór 1954, sindsdien is ze amper of niet meer gevonden in ons land. Toch dient men alert te zijn op deze hybride, daar waar beide oudersoorten samen voorkomen. Helaas wordt de ene ouder, C. hostiana, steeds zeldzamer in ons land.
Jacob Koopman, 2015 - CC BY-SA 3.0

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Dwergzegge: Mei, juni, juli, geregeld ook in augustus, september, oktober.
Geelgroene zegge: Juni en vaak ook in juli, augustus, september, oktober.

Afmeting: Dwergzegge: 5-30 cm.
Geelgroene zegge: 10-30 cm.

Dwergzegge


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0


Willem van Kruijsbergen - freenatureimages.eu

Geelgroene zegge


Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


James Lindsey - CC BY-SA 3.0


Fornax - CC BY-SA 3.0


Emmanuel Stratmains - CC BY-SA 2.0 FR

Wortels: Een korte wortelstok. Worteldiepte tot 10 cm.

Dwergzegge


symbiota.math.wisc.edu - CC0-1.0


symbiota.math.wisc.edu - CC BY-NC 3.0


symbiota.math.wisc.edu - CC0-1.0


herbariaunited.org

Geelgroene zegge


Fornax - CC BY-SA 3.0


Emmanuel Stratmains - CC BY-SA 2.0 FR


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: Dwergzegge: Vaak vele stomp driekantige stengels, die meestal korter zijn dan de bladen. De onderste scheden zijn strokleurig, lichtbeige of wit. De plant vormt dichte polletjes.
Geelgroene zegge
: Vaak met vele stevige, stomp driekantige,meestal opstijgende stengels, die weinig of niet boven de bladeren uit komen. De onderste schedenzijn strokleurig tot beige en gaan vezelen. Dichte pollen vormend.

Dwergzegge

© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Malcolm Storey - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Biopix: JC Schou


Claudia Ganz - CC BY-NC-ND 4.0

Geelgroene zegge


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Kristian Peters - CC BY-SA 3.0


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0


Emmanuel Stratmains - CC BY-SA 2.0 FR

Bladeren: Dwergzegge: De bladeren zijn vlak of min of meer gootvormig en 1-2 mm breed.
Geelgroene zegge: De bladschijf is gekield, min of meer gootvormig en 2-4 mm breed.

Dwergzegge

© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Willem van Kruijsbergen - freenatureimages.eu


© Malcolm Storey - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Geelgroene zegge


© Hans Beeuwkes - verspreidingsatlas.nl


Kristian Peters - CC BY-SA 3.0


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0


Emmanuel Stratmains - CC BY-SA 2.0 FR

Bloemen: Dwergzegge: Eenslachtig. Eenhuizig. De bloeiwijze is meestal compact en vaak hoofdjesachtig gedrongen. Er is een vrijwel niet gesteelde, mannelijke topaar en meestal zijn er twee rechtopstaande, vrijwel niet gesteelde, meestal eivormige, dichtbloemige vrouwelijke aren. Soms is er nog een vrouwelijke aar aan het onderste deel van de halm. De bloemen hebben drie stempels. De schutbladen zijn bladachtig. De korte schede komt tot voorbij de top van de bloeiwijze en gaat tenslotte vaak haaks afstaan.
Geelgroene zegge: De bloeiwijze bestaat uit een gesteelde (de steel wordt tot 2 cm) of soms bijna zittende mannelijke topaar en twee tot vier rechtopstaande, eivormige en dichtbloemige vrouwelijke aren. Drie stempels per bloem. De vrouwelijke aren staan voor het grootste deel dicht opeen. Soms is er nog een vrouwelijke aar in of onder het midden van de halm. De schutbladen zijn bladachtig en komen tot voorbij de top van de bloeiwijze. Vaak staan ze haaks af of zijn ze teruggeslagen. De plant heeft een korte schede. Het rechtopstaande schutblad van een onderste aar heeft een langere schede, waar de aarsteel vaak iets uitsteekt.

Dwergzegge

© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Malcolm Storey - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0


Peter Meininger - freenatureimages.eu

Geelgroene zegge


© Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


© Grada Menting - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


David Mercier - CC BY-SA 2.0 FR

Vruchten: Dwergzegge: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De 2-3 mm grote urntjes zijn driekantig en omgekeerd eivormig. Eerst zijn ze geelgroen, later worden ze goudgeel. Aan de top zijn ze toegespitst in een korte, rechte, iets scheef staande, maar niet omlaag wijzende snavel. Eenzaadlobbig.
Geelgroene zegge: De 3-4 mm grote urntjeszijn eerst groen, maar worden bij rijpheid gelig. Ze zijn driekantig-omgekeerd eivormig en toegespitst in een rechte, iets scheef staande, maar niet omlaag wijzende tweetandige snavel. De snavel is korter dan de rest van het urntje.

Dwergzegge


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Geelgroene zegge


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


Fornax - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Dwergzegge: Zonnige, open plaatsen (pioniervegetaties) op vochtige tot natte, matig voedselarme tot matig voedselrijke, niet of weinig bemeste, zwak zure tot basische, kalkhoudende, zoete tot brakke grond (zand en leem, minder op veen en vrijwel nooit op klei).
Geelgroene zegge: Zonnige tot licht beschaduwde, vrij open plaatsen op vochtige tot natte, matig voedselrijke, zwak zure, kalkarme, humeuze tot venige grond (leem, zand, laagveen en soms ook op rivierklei of löss).

Groeiplaatsen: Dwergzegge: Zeeduinen (jonge duinvalleien, open plekken in oude duinvalleien, langs strandvlakten achter de zeereep, droogvallende duinplasoevers en binnenduingrasland), moerassen (veenmoeras), afgravingen (zand- en leemgroeven), ijsbaantjes, waterkanten (strandjes langs niet vervuilde beken), grasland (afgeplagde of beweide plekken in blauwgrasland), heide (plagplekken, in karrensporen, op drooggevallen venbodems en langs heidepaden) en bossen (langs bospaden).
Geelgroene zegge: Grasland (moerassige plaatsen, blauwgrasland en schraal beekdalhooiland), waterkanten (langs sloten en greppels), heide (randen van paden), zeeduinen (duinvalleien en binnenduingrasland), pas gegraven greppels, kapvlakten, moerassen (veentjes in brongebieden en en in slenkjes in jong veenmosrietland). Lichte betreding en plaggen bevoordelen Geelgroene zegge.

Verspreiding

Wereld: Dwergzegge: Koel-gematigde streken op het noordelijk halfrond, voornamelijk in Europa en Noord-Amerika.
Geelgroene zegge: West- en Midden-Europa, noordelijk tot in Zweden en de kustgebieden van Noorwegen, maar ook op IJsland, in oostelijk Noord-Amerika en in Nieuw zeeland en Australië.

Carex oederi

gbif.org

Dwergzegge

gbif.org

Geelgroene zegge

gbif.org

Nederland: Dwergzegge: Vrij algemeen in de duinen, op de Waddeneilanden en plaatselijk in Zeeland. Vrij zeldzaam in het oosten en midden van het land, in laagveengebieden en in Zeeland. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.
Geelgroene zegge: Vrij zeldzaam in het oosten en midden van het land, in laagveengebieden en in Zeeland. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Carex oeder

Verspreidingsatlas.nl

Dwergzegge

Verspreidingsatlas.nl

Geelgroene zegge

verspreidingsatlas.nl

Dwergzegge x Geelgroene zegge

Verspreidingsatlas.nl

Carex x pauliana (Blonde zegge x Dwergzegge)

Verspreidingsatlas.nl

 

Vlaanderen: Dwergzegge: Vrij zeldzaam in de duinen en de Kempen. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst. Bedreigd. Beschermd.
Geelgroene zegge: Vrij zeldzaam. Het meest in de Kempen en in de zandstreken ten zuiden van Brugge.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Dwergzegg
Dwergzegge - Carex oederi ssp. oederi

Geelgroene zegge

Wallonië: Dwergzegge: Zeldzaam tot zeer zeldzaam in het Maasgebied en de Ardennen.
Rode lijst. Ernstig bedreigd. Beschermd.
Geelgroene zegge: Vrij zeldzaam, maar wat algemener ten zuiden van de lijn Samber-Maas.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 14, Jan Kops en F.W. van Eeden (1872)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Carex demissa


Carex divisa


Carex oederi var. oedocarpa

Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)

© 2001-2019 K.M. Dijkstra