Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Eenstijlige meidoorn - Crataegus monogyna

Andere namen

Frysk: Hagedoarn

English: Single-seed hawthorn

Français: Aubépine monogyne

Deutsch: Eingriffeliger Weißdorn

Verouderde of andere namen: Mespilus monogyna

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Rosales

Familie: Rosaceae (Rozenfamilie)

Geslacht: Crataegus (Meidoorn)

Soort: Crataegus monogyna

Naamgeving (Etymologie): Crataegus is afgeleid van het Griekse krata (kop) en aix (geit), dus geitenkop, maar volgens anderen komt het van het Griekse kratos (kracht), om de hardheid van het hout. Monogyna betekent met één stamper.

Kruisingen: Geregeld komen er tussenvormen (hybriden) voor van Eenstijlige meidoorn en Tweestijlige meidoorn (Crataegus x media), maar ook wel met Koraalmeidoorn (Crataegus x subsphaerica).


Crataegus x media
© Theo Muusse - verspreidingsatlas.nl


Crataegus x media
© Theo Muusse - verspreidingsatlas.nl


Crataegus x media
© Theo Muusse - verspreidingsatlas.nl

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Struik of boom.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Mei en juni.

Afmeting: 2-10 meter.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Speifensender - CC BY-SA 3.0


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Stam: De struik is vlakbij de grond al vertakt en heeft een lage kroon. De schors is eerst  glad en bruin, maar  deze wordt later donkerder van kleur en is dan ruw tot geribbeld.


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


Robertito1965 - CC BY 3.0


Sebastian Wallroth - CC BY 3.0

Takken: De donkerrode tot bruinen takken zijn sterk gedoornd met 1-2,5 cm lange doorns. De   knoppen zijn klein, roodzwart en schubachtig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


AnRo0002 - CC0


© Ab H. Baas - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Bladeren: De verspreidstaande, driehoekige bladeren zijn omgekeerd eirond tot waaiervormig. Ze zijn diep gespleten (meestal tot op of over de helft) met drie tot zeven lobben. De bladlobben zijn alleen aan de top gezaagd met ongelijke zaagtanden. Van onderen zijn ze vooral in de nerfoksels iets behaard. De bladsteel is ongeveer 3,5 cm lang. De steunblaadjes hebben een gave rand of ze zijn grof getand.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


http://www.kuleuven-kulak.be

Bloemen: Tweeslachtig. De geurige, witte of soms lichtroze bloemen vormen schermvormige pluimen. Ze zijn 0,8-1,5 cm groot en hebben vijf afgeronde kroonbladen. De vijf kelkbladen zijn breed driehoekig. De top is vrij stomp (soms iets tongvormig). Er zijn veel meeldraden met paarse helmknoppen (bij rijpheid bijna zwart wordend) en er is één stijl. Het vruchtbeginsel is onderstandig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Ab H. Baas - verspreidingsatlas.nl

Vruchten: Een pitvrucht. De bolvormige of eivormige bessen zijn donkerrood, melig en worden 0,6-1 cm. Ze bevatten maar één zaadje. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


http://www.kuleuven-kulak.be


http://www.kuleuven-kulak.be


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl

   

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op vochtige tot droge, matig voedselrijke tot voedselrijke, zwak zure tot kalkrijke grond (alle grondsoorten). Eenstijlige meidoorn heeft een grotere lichtbehoefte dan Tweestijlige meidoorn.

Groeiplaatsen: Heggen, struwelen, bosranden, bossen (open plekken in loofbossen), zeeduinen (randen van vochtige duinvalleien), bermen, steile hellingen, rotsen, waterkanten (oeverwallen langs beken en rivieren en langs sloten) en dijken.

Verspreiding

Wereld: Europa, noordelijk tot in Zuid-Scandinavië. Ook in Zuidwest-Azië, Noordwest-Afrika en Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Zeer algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Eenstijlige meidoorn

verspreidingsatlas.nl

Eenstijlige meidoorn x Tweestijlige meidoorn

verspreidingsatlas.nl

Eenstijlige meidoorn x Koraalmeidoorn

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer algemeen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Algemeen.

Toepassingen

Vroeger werden meidoorns vaak gebruikt als afscheiding tussen erven, akkers en weiland. Het zware hout wordt gebruikt voor handvatten van gereedschappen en voor kleine voorwerpen. In sommige streken geloofde men dat de vernietiging van een meidoornstruik onheil bracht, evenals het in huis halen van de bloemen. Meidoorn wordt al sinds de 16e eeuw gebruikt om de bloedsomloop te stimuleren. Deze werking komt o.m. door de inhoudsstof rutine: deze stof is wetenschappelijk bekend om z’n vermogen om blauwe plekken te voorkomen. Meidoornthee helpt om de cholesterol te verlagen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Unsere Waldbäume, Sträucher und Zwergholzgewächse, L. Klein (1910)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 3, J.E. Sowerby (1864)


Florae Austriaceae, deel 3, N.J. von Jacquin (1775)


La flore et la pomone francaises, deel 4, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1831)


Flora rossica, deel 1, P.S. Pallas, K.F. Knappe (1788)


Illustrationes florae Hispaniae insularumque Balearium, deel 1, H.M. Willkomm (1881-1885)


Voyage botanique dans le midi d’Espagne, deel 1, E.P. Boissier, J.C. Heyland (1839-1845)


Icones plantarum sponte nascentium in episcopatu Monasteriensi, deel 1, F. Wernekinck (1798)


Flora forestal española, Atlas, deel 2, M. Laguna y Villanueva, P. de Avilla y Zumarán (1890)


Naturalis Biodiversity Centre, J. Vreugdenhil

© 2001-2018 K.M. Dijkstra