Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Fraai duizendguldenkruid - Centaurium pulchellum

Andere namen

Frysk: Sentaulis

English: Branching centaury

Français: Centaurée naine

Deutsch: Kleines Tausendgüldenkraut

Verouderde of andere namen: Erythraea pulchella

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Gentianales

Familie: Gentianaceae (Gentiaanfamilie)

Geslacht: Centaurium (Duizendguldenkruid)

Soort: Centaurium pulchellum

Naamgeving (Etymologie): Centaurium is afkomstig van een Griekse sage. Volgens deze Griekse sage gebruikte de Centaur Chiron de plant als geneeskruid en heelde de wonden van Hercules. Later werd de naam veranderd in centum auri (100 goudstukken of 100 gulden als waardering van het kruid). In het Nederlands werd het getal met een 0 uitgebreid en werd zo 1000. Pulchellum betekent fraai en klein.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus, september, oktober.

Afmeting: 1-15 cm.


Krzysztof Ziarnek - GFDL


Ixitixel - CC BY-SA 3.0


http://www.kuleuven-kulak.be


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Wortels: Worteldiepte tot 10 cm.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De vierkantige (zeer smalle lijsten) stengels zijn soms al vanaf de voet gaffelvormig vertakt.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Marco Grandis - CC BY-NC-ND 4.0

Bladeren: Er geen wortelrozet. De in paren tegenoverstaande bladeren zijn eirond tot langwerpig, toegespitst en hebben drie tot zeven nerven. De bladrand is gaaf.


© Bert Verbuggen - verspreidingsatlas.nl


© Bert Verbruggen - verspreidingsatlas.nl


http://www.kuleuven-kulak.be


http://www.kuleuven-kulak.be

Bloemen: Tweeslachtig. De donkerroze, zelden witte, 0,5-1,2 cm grote bloemen vormen samen wijd vertakte bijschermen. Soms staan ze echter alleen. De vijf smalle, langwerpige en spitse kroonslippen zijn 2-4 mm lang. De kroonbuis vernauwt boven het bovenstandig vruchtbeginsel. De kelktanden steken niet boven het vruchtbeginsel in de kroonbuis uit. De rijpe helmknoppen zijn iets gedraaid. De bloemen gaan alleen open als de zon schijnt. De bloemstelen worden tot 3 mm lang. De schutbladen zijn smal.


Ixitixel - CC BY-SA 3.0


Follavoine - CC BY-SA 3.0


Christian Fischer - CC BY-SA 3.0


http://www.kuleuven-kulak.be

Vruchten: Een doosvrucht. De vrucht is ongeveer even lang als de kelk. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


http://herbario.ipe.csic.es


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, open tot grazige plaatsen (pioniervegetaties) op natte tot vochtige, kalkhoudende, matig voedselarme tot matig voedselrijke, vaak verdichte grond. Zowel op zilte als op ontzilte plekken (zand met schelpgruis, leem, klei en kalkgrond).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (jonge duinvalleien, in de overgangszone van schorren naar duinen, groene stranden, langs plassen), opgespoten grond, karrensporen, bermen (langs onverharde wegen), akkers, afgeplagde plekken, pas drooggevallen zandplaten, zandstrandjes, waterkanten (langs brakke weilandsloten, langs afgesloten zeearmen en langs kleiputten), afgravingen (natte plekken in leem- en kalkgroeven) en grasland (opengetrapte plekken op beweide kalkhellingen).

Verspreiding

Wereld: Europa, Zuidwest-Azië, de Canarische eilanden en Noord-Afrika. Noordelijk tot in Zuid-Schotland en het Oostzeegebied, zuidelijk tot in Ethiopië en India. Ingevoerd in Amerika.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen in het Wadden- en het Deltagebied, plaatselijk vrij algemeen rond Amsterdam en zeldzaam langs het IJsselmeer. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij zeldzaam in het kustgebied. Elders (zeer) zeldzaam.
Rode lijst. Thans niet bedreigd. Beschermd.

Wallonië: Vrij zeldzaam in de zuidelijke Ardennen. Elders (zeer) zeldzaam.
Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Bilder ur Nordens Flora, deel 1, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 6, J.E. Sowerby (1866)


Icones plantarum novarum, deel 2, C.F. von Ledebour (1830)


Gartenflora, deel 30, E. von Regel (1881)


Flora regni borussici, deel 3, A.G. Dietrich (1835)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra