Fraaie vrouwenmantel

Namen

Wetenschappelijk: Alchemilla mollis

Nederlands: Fraaie vrouwenmantel

Frysk: Grutte liuweprint

English: Lady's-mantle

Français: Alchémille commune

Deutsch: Weicher Frauenmantel

Familie: Rozenfamilie, Rosaceae

Geslacht: Alchemilla, Vrouwenmantel

Opmerking: Alchemilla vulgaris is de verzamelnaam van een zeer variabele soort, die tegenwoordig verdeeld wordt in aparte soorten.

Naamgeving: De Nederlandse naam heeft zij gekregen omdat de bladeren als een ouderweste mantel geplooid zijn. Alchemilla komt van het Arabische alkemelieh (alchemie), omdat de dauwdruppels, die op de bladen voorkomen, door de alchimisten bij hun experimenten om goud uit allerlei stoffen te verkrijgen, gebruikt werden. Ook bij hun zoeken naar de steen der wijzen werd de plant gebruikt, want men beweerde dat zij geheime krachten bevatte. Mollis betekent zacht.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Chamaefyt.

Bloeimaanden: April, mei, juni, juli, augustus, september, oktober.

Afmeting: 10-90 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


G7OBC - CC0


4028mdk09 - CC BY-SA 3.0

Wortels: Een houtige, voor een deel boven de grond, kruipende wortelstok.

Stengels: De stengels zijn dicht behaard met lange afstaande haren.


Ies - CC BY-SA 3.0


Rasbak - CC BY-SA 3.0


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk


© Malcolm Storey - bioimages.org.uk - CC-BY-NC-SA-2.0 uk

Bladeren: De grote rozetbladen zijn lang gesteeld, rond, grijsgroen, gekarteld en dicht behaard met lange afstaande haren. Ze vormen een soort bekken waarin zich in het midden dauw of regenwater verzamelt. De stengelbladen zijn bijna niet gelobd. De steunblaadjes van de rozetbladen verdrogen al jong en worden dan roodbruin.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl

Bloemen: Tweeslachtig. Sterk samengestelde bebladerde bloeiwijzen met groengele, 3-5 mm grote bloemen. Ze hebben geen kroonbladen, maar wel vier kelkbladen, vier bijkelkbladen, één onderstandige stamper en vier meeldraden, waarvan de helmknoppen niet openspringen. De kelkbuis is behaard. De kelkbladen zijn anderhalf tot twee maal zo lang als de kelkbuis en staan na de bloei uitgespreid. De bijkelkbladen zijn even groot als de kelkbladen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


H. Zell - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. Tweezaadlobbig.


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot half beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke grond.

Groeiplaatsen: Dijken, parken, begraafplaatsen, bossen (langs boswegen), grasland (vochtig, bemest grasland en gazons), tussen straatstenen en zeeduinen.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Midden-Europa, Zuidoost-Europa en aansluitend Azië (o.a. de Karpaten). De soort is elders in Europa ingeburgerd. Ook op IJsland.

Fraaie vrouwenmantel - Alchemilla mollis

Nederland: Plaatselijk vrij algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Ingeburgerd tussen 1950 en 1974.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeldzaam ingeburgerd.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Fraaie vrouwenmantel - Alchemilla mollis

Wallonië: Soms verwilderd vanuit tuinen.

Toepassingen

Vrouwenmantels kennen een veelzijdige medicinale toepassing. Vroeger werd vrouwenmantel o.a. toegepast tegen ernstige menstruatiepijnen.

Oude illustraties


Alchemilla vulgaris
Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Alchemilla vulgaris
Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Alchemilla vulgaris
Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Alchemilla vulgaris
Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Alchemilla vulgaris
Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Alchemilla vulgaris
Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885 - 1905)


Alchemilla vulgaris
Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Alchemilla vulgaris
Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2017 K.M. Dijkstra