Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Framboos - Rubus idaeus

Andere namen

Frysk: Framboas

English: Red raspberry

Français: Framboise

Deutsch: Himbeere

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Rosales

Familie: Rosaceae (Rozenfamilie)

Geslacht: Rubus (Braam)

Soort: Rubus idaeus

Naamgeving (Etymologie): Rubus is verwant aan het Latijnse ruber (rood). Idaeus is afgeleid van de berg Ida op Kreta.

Kruising: De kruising van Framboos en Braam is Rubus x idaeoides (Basterdframboos).


Basterdframboos
© Peter Venema - verspreidingsatlas.nl


Basterdframboos
© Peter Venema - verspreidingsatlas.nl


Basterdframboos
© Peter Venema - verspreidingsatlas.nl


Basterdframboos
© Peter Venema - verspreidingsatlas.nl

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Halfstruik, struik.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli.

Afmeting: 60-150 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Veel wortelopslag (uitlopers).


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De rechtopstaande, tweejarige takken verhouten na verloop van tijd. Ze zijn niet of zeer zwak gestekeld en vertakken niet of nauwelijks. Elk jaar ontstaan er nieuwe stengels, terwijl de oude stengels in het najaar afsterven.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: Meestal zijn de verspreidstaande bladeren drie- vijf- of zeventallig geveerd. Van onderen zijn ze witviltig. De zittende deelbladen zijn eirond tot soms vrij langwerpig. De bladrand is gezaagd. De twee steunblaadjes zijn priemvormig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloeiwijze is pluimvormig. De witte bloemen zijn 0,9-1,1 cm. Ze hebben vijf langwerpige kroonbladen, die eerst rechtop en later uitgespreid staan. Ze vallen spoedig af en zijn korter dan de lange, puntige kelkbladen. Deze zijn na de bloei teruggebogen. Een bloem heeft veel meeldraden, bovenstandig vruchtbeginsels met ieder een stijl met stempel.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een steenvrucht of bes. De eetbare frambozen zijn dof donker paarsrood (sommige soorten zijn geel), behaard en laten bij rijpheid los van de kegelvormige bloembodem. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Meestal halfbeschaduwde plaatsen op vochtige, maar niet natte, matig voedselrijke, matig zure tot neutrale, kalkarme grond met een goed verterende strooisellaag (allerlei grondsoorten, maar het meest op zand en leem).

Groeiplaatsen: Kapvlakten, bossen (open plekken in loofbossen, moerasbossen, bronbossen en langs boswegen), bosranden, struwelen, langs spoorwegen (spoordijken), ruigten, zeeduinen, rotsspleten en in knotwilgen (in kleigebieden).

Verspreiding

Wereld:Koude en gematigde streken op het noordelijk halfrond.


gbif.org

Nederland:Vrij algemeen in het oosten en midden van het land, in Zuid-Limburg en in de Hollandse en Zeeuwse duinen. Elders zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Framboos

verspreidingsatlas.nl

Rubus x idaeoides (Basterdframboos)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen:Vrij algemeen, maar zeldzaam in de Polders en in delen van de Vlaamse Zandstreek.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië:Algemeen in het Maasgebied en in de Ardennen en vrij algemeen in Brabant.

Toepassingen

Frambozen bevatten veel vitamine C. De vruchten hebben een specifieke smaak en zijn afhankelijk van het ras lichtrood tot donkerrood gekleurd. Ook komen rassen voor met geelgekleurde vruchten. Frambozen worden zowel vers gegeten als verwerkt in frambozenjam, vruchten op siroop, tot bavarois, tot sap, tot puree en saus. Ze worden ook als losse vruchten ingevroren. Het sap van de frambozen zorgen in tegenstelling tot de bladeren voor een versnelde darmwerking. De bladeren hebben (door de looistoffen) een diarree remmende werking. Deze looistoffen werden vroeger gebruikt om de baarmoeder effectief te laten samentrekken bij de bevalling. De bladeren moeten na het plukken worden gedroogd op een droge en luchtige plaats. Van de gedroogde bladeren kan thee worden getrokken. De bloemen werden door Dodonaeus in een mengsel met honing aanbevolen tegen onder meer ooginfecties. De framboos wordt tegenwoordig gebruikt in medicijnen voor kinderen om er een lekker smaakje aan te geven.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 4, Johann Carl Krauss (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 4, Johann Carl Krauss (1800)


Hinnebezien
Cruijdeboek, deel 6, Rembert Dodoens. Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe (1554)


Hinnebezien
Cruijdeboek, deel 6, Rembert Dodoens. Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe (1554)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. deel 3 (1839)


Svensk botanik, deel 3, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Bilder ur Nordens Flora, deel 2, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Kräuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1914)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Choix des plus belles fleurs et des plus beaux fruits, P.J. Redouté (1827-1833)


Flore des serres et des jardin de l’Europe, deel 4, L. van Houtte (1848)


La flore et la pomone francaises, deel 6, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1833)


Herbarium Blackwellianum, deel 3, E. Blackwell (1757)


Medical Botany, deel 3, W. Woodville, W.J. Hooker, G. Spratt (1832)


Flore médicale, deel 3, F.P. Chaumeton (1830)


Medizinal Pflanzen, deel 1, F.E. Köhler, W. Müller (1887)


Vollständige Beschreibung und Abbildung der Sämmtlichen Holzarten, F.L. Krebs (1826)


Annales de flore et de pomone: ou journal des jardins et des champs, deel 2 (1817)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


New Kreüterbuch, P.A. Mattioli (1563)


New Kreüterbuch, P.A. Mattioli (1563)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 3, J.E. Sowerby (1864)


La Belgique horticole, journal des jardins et des vergers, deel 3 (1853)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


Die officinellen Pflanzen der Pharmacopoea Germanica, F.G. Kohl (1891-1895)


Plantarum seu stirpium icones, deel 2, M. de Lobel (1581)


Icones plantarum medico-oeconomico-technologicarum, deel 2, F.B. Vietz (1804)


Rariorum plantarum historia, deel 1, C. Clusius (1601)


Catalogus plantarum horti Pisani, M.A. Tilli (1723)


Hortus floridus, fasicle pars altera, C. van de Passe (1614)


Traité des arbres et arbustes, Nouvelle édition, deel 6, H.L. Duhamel du Monceau, P.J. Redouté (1815)


Atlas des plantes de France, deel 2, Amédée Masclef (1890)


Fortsetzung des Allgemeinen teutschen Garten-Magazin, deel 5, J.F. Bertuch (1820)


Revue horticole, serie 4, J.R. Guillot (1852-1974)


Revue horticole, serie 4, deel 25, (1853)


Revue horticole, serie 4, deel 37 (1865)


Revue horticole, serie 4, deel 38 (1866)


Revue horticole, serie 4, deel 73, J.R. Guillot (1901)


Plantae officinales, deel 2, T.F.L. Nees von Esenbeck, A. Henry (1828-1833)


Atlas der officinellen Pflanzen, deel 2, O.C. Berg, C.F. Schmidt (1894-1896)


Gartenflora, deel 14, E. von Regel (1865)


Gartenflora, deel 16, E. von Regel (1867)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra