Wilde planten in Nederland en België

 Nederlandse namen   Wetenschappelijke namen 

Framboos - Rubus idaeus

Frysk: Framboas

English: Red raspberry

Français: Framboise

Deutsch: Himbeere

Synoniemen:

Familie: Rosaceae (Rozenfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Rubus is verwant aan het Latijnse ruber (rood). Idaeus is afgeleid van de berg Ida op Kreta.

Kruising: De kruising van Framboos en Braam is Rubus x idaeoides (Basterdframboos).


© Peter Venema - verspreidingsatlas.nl


© Peter Venema - verspreidingsatlas.nl


© Peter Venema - verspreidingsatlas.nl


© Peter Venema - verspreidingsatlas.nl

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Halfstruik, struik.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli.

Afmeting: 60-150 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Veel wortelopslag (uitlopers).


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De rechtopstaande, tweejarige takken verhouten na verloop van tijd. Ze zijn niet of zeer zwak gestekeld en vertakken niet of nauwelijks. Elk jaar ontstaan er nieuwe stengels, terwijl de oude stengels in het najaar afsterven.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: Meestal zijn de verspreidstaande bladeren drie- vijf- of zeventallig geveerd. Van onderen zijn ze witviltig. De zittende deelbladen zijn eirond tot soms vrij langwerpig. De bladrand is gezaagd. De twee steunblaadjes zijn priemvormig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloeiwijze is pluimvormig. De witte bloemen zijn 0,9-1,1 cm. Ze hebben vijf langwerpige kroonbladen, die eerst rechtop en later uitgespreid staan. Ze vallen spoedig af en zijn korter dan de lange, puntige kelkbladen. Deze zijn na de bloei teruggebogen. Een bloem heeft veel meeldraden, bovenstandig vruchtbeginsels met ieder een stijl met stempel.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een steenvrucht of bes. De eetbare frambozen zijn dof donker paarsrood (sommige soorten zijn geel), behaard en laten bij rijpheid los van de kegelvormige bloembodem. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Biotoop

Bodem: Meestal halfbeschaduwde plaatsen op vochtige, maar niet natte, matig voedselrijke, matig zure tot neutrale, kalkarme grond met een goed verterende strooisellaag (allerlei grondsoorten, maar het meest op zand en leem).

Groeiplaatsen: Kapvlakten, bossen (open plekken in loofbossen, moerasbossen, bronbossen en langs boswegen), bosranden, struwelen, langs spoorwegen (spoordijken), ruigten, zeeduinen, rotsspleten en in knotwilgen (in kleigebieden).

Verspreiding

Wereld:Koude en gematigde streken op het noordelijk halfrond.

Nederland:Vrij algemeen in het oosten en midden van het land, in Zuid-Limburg en in de Hollandse en Zeeuwse duinen. Elders zeldzaam.

Vlaanderen:Vrij algemeen, maar zeldzaam in de Polders en in delen van de Vlaamse Zandstreek.

Wallonië:Algemeen in het Maasgebied en in de Ardennen en vrij algemeen in Brabant.

Toepassingen

Frambozen bevatten veel vitamine C. De vruchten hebben een specifieke smaak en zijn afhankelijk van het ras lichtrood tot donkerrood gekleurd. Ook komen rassen voor met geelgekleurde vruchten. Frambozen worden zowel vers gegeten als verwerkt in frambozenjam, vruchten op siroop, tot bavarois, tot sap, tot puree en saus. Ze worden ook als losse vruchten ingevroren. Het sap van de frambozen zorgen in tegenstelling tot de bladeren voor een versnelde darmwerking. De bladeren hebben (door de looistoffen) een diarree remmende werking. Deze looistoffen werden vroeger gebruikt om de baarmoeder effectief te laten samentrekken bij de bevalling. De bladeren moeten na het plukken worden gedroogd op een droge en luchtige plaats. Van de gedroogde bladeren kan thee worden getrokken. De bloemen werden door Dodonaeus in een mengsel met honing aanbevolen tegen onder meer ooginfecties. De framboos wordt tegenwoordig gebruikt in medicijnen voor kinderen om er een lekker smaakje aan te geven.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 2, Jan Kops (1807)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 4, Johann Carl Krauss (1800)


Hinnebezien
Cruijdeboek, deel 6, Rembert Dodoens. Van der boomen, haghen, ende alle houtachtighe gewassen, en van huerder vruchten, gummen ende sapen ondersceet, fatsoen, naem, natuere, cracht ende werkinghe (1554)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Svensk botanik, deel 3, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1883)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Die officinellen Pflanzen der Pharmacopoea Germanica, F.G. Kohl (1891-1895)


New Kreüterbuch, P.A. Mattioli (1563)


Gartenflora, deel 14, E. von Regel (1865)


Gartenflora, deel 16, E. von Regel (1867)


Traité des arbres et arbustes, Nouvelle édition, deel 6, H.L. Duhamel du Monceau, P.J. Redouté (1815)


La flore et la pomone francaises, deel 6, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1833)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


La Belgique horticole, journal des jardins et des vergers, deel 3 (1853)


Revue horticole, serie 4, deel 37 (1865)


Revue horticole, serie 4, deel 38 (1866)


Flore médicale, deel 3, F.P. Chaumeton (1830)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 3, J.E. Sowerby (1864)


Catalogus plantarum horti Pisani, M.A. Tilli (1723)


Hortus floridus, fasicle pars altera, C. van de Passe (1614)


Icones plantarum medico-oeconomico-technologicarum, deel 2, F.B. Vietz (1804)


Plantarum seu stirpium icones, deel 2, M. de Lobel (1581)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm)


Bilder ur Nordens Flora, deel 2, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Flra Danica, Georg Christian Oeder e.a. deel 3 (1839)


Kräuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1914)


Medizinal Pflanzen, deel 1, F.E. Köhler, W. Müller (1887)


Vollständige Beschreibung und Abbildung der Sämmtlichen Holzarten, F.L. Krebs (1826)


Fortsetzung des Allgemeinen teutschen Garten-Magazin, deel 5, J.F. Bertuch (1820)


Atlas der officinellen Pflanzen, deel 2, O.C. Berg, C.F. Schmidt (1894-1896)


Annales de flore et de pomone: ou journal des jardins et des champs, deel 2 (1817)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


Atlas des plantes de France, deel 2, Amédée Masclef (1890)


Flore des serres et des jardin de l’Europe, deel 4, L. van Houtte (1848)


Revue horticole, serie 4, J.R. Guillot (1852-1974)


Revue horticole, serie 4, deel 25, (1853)


Revue horticole, serie 4, deel 73, J.R. Guillot (1901)


Choix des plus belles fleurs et des plus beaux fruits, P.J. Redouté (1827-1833)


Herbarium Blackwellianum, deel 3, E. Blackwell (1757)


Medical Botany, deel 3, W. Woodville, W.J. Hooker, G. Spratt (1832)


Plantae officinales, deel 2, T.F.L. Nees von Esenbeck, A. Henry (1828-1833)


Rariorum plantarum historia, deel 1, C. Clusius (1601)


© 2001-2020 K.M. Dijkstra