Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Geel walstro - Galium verum - Geelwit walstro - Galium x pomeranicum

Andere namen

Frysk: Giel slyt - Gielwyt slyt

English: Lady's Bedstraw - Hybrid Bedstraw

Français: Gaillet jaune - Gaillet de Poméranie

Deutsch: Echtes Labkraut - Weißgelbes Bastard-Labkraut

Verouderde of andere namen: Echt walstro - Galium pomeranicum

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Gentianales

Familie: Rubiaceae (Sterbladigenfamilie)

Geslacht: Galium (Walstro)

Soort: Galium verum - Galium x pomeranicum

Naamgeving (Etymologie): Walstro komt van wiegstro (wal is wieg). Walstrosoorten werden vroeger gebruikt (als stro) in wiegen. Galium komt van het Griekse gala (melk). Vroeger werden deze planten gebruikt om melk te stremmen (kaasbereiding). Verum betekent het ware stremselkruid. Pomeranicum betekent uit Pommeren, de landstreek in het grensgebied van Noord-Duitsland en Noord-Polen.

Ondersoorten: Er worden soms twee ondersoorten van Geel walstro onderscheiden, maar mogelijk worden de verschillen slechts bepaald door de groeiplaats: Groot geel walstro (Galium verum subsp. verum) en Duinwalstro (Galium verum subsp. maritimum).

Kruising: Geelwit walstro (Galium x pomeranicum) is mogelijk de bastaard van Geel walstro en Glad walstro, maar het kan ook een bleekbloemige vorm van Geel walstro zijn.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus, september.

Afmeting: Geel walstro: 15-115 cm.
Geelwit walstro: 15-115 cm.

Geel walstro


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Geelwit walstro


Formax -
CC BY-SA 3.0


Formax - Public Domain


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl

Wortels: Een wortelstok met vaak ondergrondse uitlopers.

Geel walstro


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Geelwit walstro


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: Geel walstro: De over andere planten liggende tot rechtopstaande, ronde stengels zijn kort behaard en hebben vier zwakke ribben.
Geelwit walstro: De rondachtige tot vierkantige stengels zijn vaak iets kortharig.

Geel walstro


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Geelwit walstro


© Bert Meulenbeld -
CC BY 3.0


© Benno te Linde -
CC BY-NC-ND 3.0


© Theo Kiewiet -
CC BY-NC-ND 3.0


© Theo Kiewiet -
CC BY-NC-ND 3.0

Bladeren: Geel walstro: De glanzende, donkergroene en lijnvormige bladeren staan in kransen van zes tot twaalf. Ze hebben een omgerolde rand, aan de top een stekelpuntje en zijn aan de onderkant witviltig behaard. Ze zijn ongeveer 1 mm breed en hebben maar één nerf.
Geelwit walstro: Meestal zijn de behaarde blaadjes lijnvormig. De randen zijn min of meer naar beneden omgerold. Ze worden bij het drogen niet zwart.

Geel walstro


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Geelwit walstro


Kristian Peters -
CC BY-SA 3.0


© Minne Feenstra -
CC BY-NC-ND 3.0


Herbier Pontarlier-Marichal - tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


image.br.fgov.be -
CC BY-NC-ND 3.0

Bloemen: Geel walstro: Tweeslachtig. De geurende, gele bloemen vormen samen een smalle, dichte, rijkbloemige en eivormige pluim. De 2-4 mm grote bloemen zijn vierdelig met vier spitse kroonslippen. Het onderstandig vruchtbeginsel is tweehokkig.
Geelwit walstro: De bloemen zijn lichtgeel tot geelwit. De bloeiwijze is minder behaard dan die van Geel walstro.

Geel walstro


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Benjamin Zwittnig -
CC BY 2.5 si

Geelwit walstro

© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Kristian Peters -
CC BY-SA 3.0


© Benno te Linde -
CC BY-NC-ND 3.0


© Theo Kiewiet -
CC BY-NC-ND 3.0

Vruchten: Geel walstro: Een splitvrucht. De zwarte, 1½ mm grote dopvruchten zijn kaal en al of niet rimpelig. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.
Geelwit walstro: Er zijn maar zelden goed ontwikkelde zaden.

Geel walstro


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Digitale zadenatlas

Biotoop

Bodem: Geel walstro: Zonnige, open tot grazige plaatsen op droge, zelden zeer vochtige, voedselarme tot matig voedselrijke, neutrale (zwak zure tot basische) grond (zand, leem, zavel, rivierklei en mergel).
Geelwit walstro: Zonnige plaatsen op matig droge, matig voedselarme tot matig voedselrijke grond (zand en zavel).

Groeiplaatsen: Geel walstro: Grasland (schraal grasland en hooiweiden op rivierklei), bermen, langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen), zandige dijken, zeeduinen (duinvalleien, duingrasland, regelmatig belopen veldjes bij zeedorpen en duinhellingen), waterkanten (hoge oeverwallen), zandduintjes langs de rivieren en het IJsselmeer, kalkhellingen en houtwallen.
Geelwit walstro: Grasland (riviergrasland), bermen en zeeduinen.

Verspreiding

Wereld: Geel walstro: Gematigde en koelere streken op het noordelijk halfrond.

Geelwit walstro: Gematigde en koelere streken op het noordelijk halfrond. De precieze verspreiding is echter nog onvoldoende bekend.

gbif.org

Nederland: Geel walstro: Vrij algemeen in de duinen, in Zuid-Limburg, in het rivierengebied en plaatselijk in Zeeland. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Duinwalstro (Galium verum subsp. maritimum)

Groot geel walstro (Galium verum subsp. verum)

Geelwit walstro: Vrij zeldzaam in de duinen en zeldzaam langs de rivieren. Elders zeer zeldzaam.

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Geel walstro: Algemeen in het kustgebied en vrij algemeen in het Maasgebied en in de Leemstreek ten oosten van Brussel. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam of ontbrekend.
Rode lijst. Achteruitgaand.

Geelwit walstro: De verspreiding is onvoldoende bekend.

Wallonië: Geel walstro: Vrij algemeen in het Maasgebied, in Lotharingen (in de zuidelijke, kalkrijke Ardennen) en in delen van Brabant. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Geelwit walstro: De verspreiding is onvoldoende bekend.

Toepassingen
Vroeger was Geel walstro in gebruik om de melk te stremmen: de kaasstof eruit af te scheiden. Ook werd de plant gebruikt als vulling voor matrassen. Na het vallen van de avond geuren de bloemen naar honing. De gemaaide en gedroogde plant ruikt naar hooi. Vroeger werd het vanwege de prettige geur gebruikt om beddengoed te parfumeren. Volgens de legende lag Maria op een bed van walstro bij de geboorte van Christus en dit leidde tot de overtuiging dat walstro een gunstige invloed had op bevallingen. Een takje van de plant, meegedragen in de schoenen, beschermde jonge moeders. Vermoeide reizigers konden hun pijnlijke voeten in een aftreksel van walstro laten bijkomen. Walstro werd soms gebruikt om inwendige en neusbloedingen te voorkomen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 1, Jan Kops (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 5, Johann Carl Krauss (1800)


Cruijdeboek, deel 4, Rembert Dodoens. Corenen, Legumina, Distelen ende dyerghelijcke (1554)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Svensk botanik, deel 3, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Bilder ur Nordens Flora, deel 1, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Kräuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1914)


Phytanthoza iconographia, deel 3, J.W. Weinmann (1742)


Herbarium Blackwellianum, deel 5, E. Blackwell (1765)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 4, J.E. Sowerby (1865)


Flora Londinensis, deel 6, William Curtis (1789-1798)


British entomology, deel 3, J. Curtis (1823-1840)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Botanische wandtafeln, A. Peter (1901)


Plantarum indigenarum et exoticarum Icones ad vivum coloratae, deel 1 (1788)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


Flora regni borussici, deel 6, A.G. Dietrich (1838)


Album de la flora médico-farmacéutica industrial, indigena y exotica, deel 2, V. Martin de Argenta (1863)


Grandes Heures Anne de Bretagne, Jean (Jehan) Bourdichon (1503-1508)


Galium luteum
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)

© 2001-2020 K.M. Dijkstra