Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gele dovenetel - Lamiastrum galeobdolon

Andere namen

Frysk: Giele dôvenettel

English: Yellow Archangel

Français: Lamier jaune

Deutsch: Goldnessel

Verouderde of andere namen: Lamium galeobdolon, Galeobdolon luteum

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Lamiales

Familie: Lamiaceae (Lipbloemenfamilie)

Geslacht: Lamiastrum

Soort: Lamiastrum galeobdolon

Naamgeving (Etymologie): De naam dovenetel heeft te maken met de bladen, die lijken op die van de brandnetel, maar zijn niet bezet met brandharen. Lamiastrum is afgeleid van het Griekse woord lamos (muil of keelgat) en heeft betrekking op de muilvormige bloemkroon. Galeobdolon is afgeleid van het Latijnse galea (helm) en het Griekse bdolos (stank).

Ondersoorten: Gele dovenetel wordt wel onderverdeeld in ondersoorten: Kleine gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon subsp. galeobdolon) en Grote gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: April, mei, juni.

Afmeting: 15-60 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


TeunSpaans - CC BY-SA 3.0

Wortels: Een wortelstok.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De vierkante stengels zijn liggend-opstijgend. De bloeistengels staan opgericht. De plant heeft kruipende uitlopers en groeit in grote groepen.


Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Natalie-S - CC BY-SA 4.0

Bladeren: Wintergroen. De onderste bladeren zijn lang gesteeld en rondachtig tot langwerpig. Ze hebben een afgeknotte of iets hartvormige voet, zijn stomp, dubbel gekarteld. De verspreidstaande bovenste bladeren zijn niet gesteeld of ze hebben een korte steel. Ze zijn eirond tot langwerpig, spits en met een gekarteld-gezaagde rand. Ze kunnen geheel groen zijn, maar er kunnen ook een paar kleine, witte vlekken op het blad aanwezig zijn.


Enrico Blasutto - CC BY-SA 3.0


Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum
Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


AnRo0002 - CC0

Bloemen: Tweeslachtig. De gele, 1½-2½ cm grote bloemen vormen samen schijnkransen. De onderlip heeft rode of roodbruine vlekken (het honingmerk) en is opgedeeld in drie vrijwel gelijke spitse slippen. De kroonbuis is iets gekromd met van binnen een schuine haarring. Het vruchtbeginsel is bovenstandig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


TeunSpaans - CC BY-SA 3.0


Hajotthu - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een splitvrucht. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


https://www.kuleuven-kulak.be


https://www.kuleuven-kulak.be


Lamiastrum galeobdolon ssp. galeobdolon
dzn.eldoc.ub.rug.nl


Lamiastrum galeobdolon ssp. galeobdolon
dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Half beschaduwde tot beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke, zwak zure tot vaak kalkhoudende grond met een goede strooiselvertering (zand en leem).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen en parkbossen), struwelen, hakhout, houtwallen en waterkanten (afkalvende bosbeekoevers).

Verspreiding

Wereld: Midden-Europa, van Noord-Spanje, Zuid-Italië en de Balkan tot in Noord-Engeland, Zuid-Zweden, Midden-Rusland en in de Kaukasus.


gbiff.org
Lamiastrum galeobdolon


gbiff.org

Lamiastrum galeobdolon subsp. galeobdolon


gbiff.org

Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum

Nederland: Vrij algemeen in Zuid-Limburg, Twente en de Achterhoek, vrij zeldzaam in Noord-Brabant en in het Midden-Nederlandse rivierengebied.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Kleine gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon subsp. galeobdolon)

verspreidingsatlas.nl

Grote gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum)

verspreidingsatlas.nl

Gele dovenetel en Bonte gele dovenetel

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen, maar zeldzaam tot zeer zeldzaam in het westen van het land en in de Kempen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Algemeen, maar zeldzaam in de Hoge Ardennen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 10, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1849)


Flora Batava, deel 10, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1849)


Flora Batava, deel 28, Jan Kops, F.W. van Eeden, L.Vuyck, W. J. Lütjeharms en A. de Wever (1934)


Flora Batava, deel 28, Jan Kops, F.W. van Eeden, L.Vuyck, W. J. Lütjeharms en A. de Wever (1934)


Melissa vulgaris
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Melissa vulgaris
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Melissa vulgaris
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Deutschlands flora, deel 20, J. Sturm, J.W. Sturm (1845-1849)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Bilder ur Nordens Flora, deel 1, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 7, J.E. Sowerby (1867)


Flora Parisiensis, deel 2, P. Bulliard (1776-1781)


Phytanthoza iconographia, deel 3, J.W. Weinmann (1742)


British entomology, deel 8, J. Curtis (1823-1840)


Flora regni borussici, deel 2, A.G. Dietrich (1834)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Introductio generalis in rem herbariam, deel 3, A.Q. Rivinus (1690-1777)


Lamium luteum
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra