Wilde planten in Nederland en België

Gele anemoon - Anemone ranunculoides

Frysk: Giele anemoan

English: Yellow Anemone

Français: Anémone jaune

Deutsch: Gelbes Windröschen

Synoniemen:

Familie: Ranunculaceae (Ranonkelfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Anemone komt van het Griekse anemos (wind), door de spoedig afvallende kelkbladen, die door de wind worden meegevoerd. Anemone was een nimf aan het hof van de godin Flora. Floras Zephyr, de god van de wind, werd verliefd op Anemone, waarna ze door de jaloerse godin Flora in een bloem werd veranderd. Ranunculoides betekent ranonkelachtig.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Hoofdbloei: Maart t/m mei.

Afmeting: 15-25 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een bruine, kruipende wortelstok. De soort groeit meestal in groepen.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: Groepjes vormend. De steel van de wortelbladen is kaal. De rechtopstaande bloeistengels zijn behaard met fijne haartjes.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De drie stengelbladen zijn behaard en 4-8 cm. Ze vormen een krans en staan op een zeer korte steel (tot 0,5 cm). De stengelbladen zijn dus vele malen langer dan hun steel. Ze zijn bijna tot de voet gedeeld in drie langwerpige naar voren gerichte en grof gezaagde slippen. Wortelbladen zijn niet aanwezig tijdens de bloei.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De gele, 1½-2 cm grote bloemen staan met één tot drie bij elkaar, aan korte bloemstelen. Ze hebben meestal vijf (soms tot acht), eironde tot ronde bloemdekbladen, die van buiten behaard zijn. Onder de bloemen groeien drie kortgesteelde in drie slippen verdeelde bladen. Het vruchtbeginsel is bovenstandig, er is één stijl en veel meeldraden.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een eenzadige dopvrucht of nootje. De vruchten zijn dicht kort borstelig behaard. Ze worden verspreid door mieren. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Digitale zadenatlas

Giftigheid: Zwak giftig.

Biotoop

Bodem: Beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, maar wel stikstofrijke, humeuze, kalkrijke, vaak kleiige grond.

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen, beekbegeleidende bossen en parkbossen), hakhout, struwelen, heggen, grubben, beschaduwde dijken, bij bronnen, parken (oude tuinen), begraafplaatsen en grazige bermen.

Verspreiding

Wereld: West-Azië en Europa, van Zuid-Frankrijk en Scandinavië tot in de Kaukasus en West-Siberië. Westelijk tot in België en Nederland.

Nederland: Zeldzaam in Zuid-Limburg. Als stinsenplant in de Zuid-Hollandse duinen, het Midden-Nederlandse rivierengebied, Groningen en Fryslân.

Vlaanderen: Zeer zeldzaam bij Halle, in de Voerstreek en in Limburgs-Haspengouw.
Wallonië:
Zeldzaam.

Toepassingen

Gele anemoon behoort buiten Zuid-Limburg tot de stinsenplanten. Ook wordt de plant wel in siertuinen geplant. Als stinsenplant wordt de soort al in 1683 vermeld voor het Haarlemmerhout en het Haagse Bos.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 6, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1832)


Cruijdeboek, deel 3, Rembert Dodoens. Wortelen, medecynale cruyden, ende quaden hinderlijcke ghewassen (1554)


Deutschlands flora, deel 2, J. Sturm, J.W. Sturm (1801-1802)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


The botanical cabinet, deel 6, C. Loddiges, G. Cooke (1827)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 1, J.E. Sowerby (1863)


Flora regni borussici, deel 3, A.G. Dietrich (1835)


Icones plantarum sponte nascentium in episcopatu Monasteriensi, deel 1, F. Wernekinck (1798)


Bosanemoon x Gele anemoon
Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Nemorosus ranunculus luteus
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Svensk botanik, deel 6, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


La flore et la pomone francaises, deel 4, J.H. Jaume Saint-Hilaire (1831)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Sämmtliche Giftgewächse Deutschlands, E. Winkler (1853)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL