Wilde planten in Nederland en België

Grote gele dovenetel, Kleine gele dovenetel en  Bonte gele dovenetel - Lamiastrum galeobdolon

Frysk-Grutte giele dôvenettel, Lytse giele dôvenettel en Bûnte giele dôvenettel

English-Yellow Archangel and Variegated Yellow Archangel

Français-Lamier des montagnes, Lamier argenté et Lamier jaune

Deutsch-Berg-Goldnessel, Gewöhnliche Goldnessel und Silberblättrige Goldnessel

Synoniemen-Lamium galeobdolon, Galeobdolon luteum

Familie-Lamiaceae (Lipbloemenfamilie)

Naamgeving (Etymologie)-De naam dovenetel heeft te maken met de bladen, die lijken op die van de brandnetel, maar zijn niet bezet met brandharen. Lamiastrum is afgeleid van het Griekse woord lamos (muil of keelgat) en heeft betrekking op de muilvormige bloemkroon. Galeobdolon is afgeleid van het Latijnse galea (helm) en het Griekse bdolos (stank).

Ondersoorten-Grote gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum), Kleine gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon subsp. galeobdolon) en Bonte gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon subsp. argentatum).

Grote gele dovenetel


Alenka Mihoric - cc by-nc 4.0


Adrian Rump - cc by-nc-nd 4.0


Ludy Verheggen - cc by-nc-nd 4.0


Birgit Berger - cc by-nc-nd 4.0

Kleine gele dovenetel


Ruud Beringen - cc by-nc-sa 3.0 nl


Ruud Beringen - cc by-nc-sa 3.0 nl


Alexander Baransky - cc by-nc 4.0


Thomas Nogatz - cc by 4.0

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur-Overblijvend.

Plantvorm-Hemikryptofyt of chamaefyt.

Hoofdbloei-April t/m juni.

Afmeting-20-60 cm.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Teun Spaans - cc by-sa 3.0


Wouter Hagens - Public Domain

Bonte gele dovenetel


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Wortels-Een wortelstok. Meestal met wortelende uitlopers.


Neuchâtel Herbarium - cc by-sa 3.0


Neuchâtel Herbarium - cc by-sa 3.0


Neuchâtel Herbarium - cc by-sa 3.0


Neuchâtel Herbarium - cc by-sa 3.0

Bonte gele dovenetel


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Stengels-De vierkante stengels zijn liggend-opstijgend. De bloeistengels staan opgericht. De plant heeft kruipende uitlopers en groeit in grote groepen.


Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum
Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - cc by-sa 4.0


Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum
Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - cc by-sa 4.0


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Bonte gele dovenetel


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Bladeren-De bladen zijn wintergroen. De onderste bladen zijn lang gesteeld en rondachtig tot langwerpig. Ze hebben een afgeknotte of iets hartvormige voet, zijn stomp, dubbel gekarteld. De verspreidstaande bovenste bladen zijn niet gesteeld of ze hebben een korte steel. Ze zijn eirond tot langwerpig, spits en met een gekarteld-gezaagde rand. Ze kunnen geheel groen zijn, maar er kunnen ook een paar kleine, witte vlekken op het blad aanwezig zijn.
Bonte gele dovenetel-Bladen met vele, vrij grote witte of zilverige en vaak onderling aansluitende vlekken (aan beide kanten van de middennerf).


Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum
Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - cc by-sa 4.0


Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum
Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante - cc by-sa 4.0


Enrico Blasutto - cc by-sa 3.0


AnRo0002 - cc0

Bonte gele dovenetel


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Bloemen-Tweeslachtig. De gele, 1½-2½ cm grote bloemen vormen schijnkransen. De onderlip heeft rode of roodbruine vlekken (het honingmerk) en is opgedeeld in drie vrijwel gelijke spitse slippen. De kroonbuis is iets gekromd met van binnen een schuine haarring. Het vruchtbeginsel is bovenstandig.
Bonte gele dovenetel-De onderste schutbladen met twee ongeveer bochtige en blijvende wiitte of zilverige, niet door zijnerven onderbroken banden aan beide kanten van de middennerf. Schijnkransen met vijf tot tien bloemen. De bloemkroon is 2-2,8 cm en de bovenlip 0,75-1,1 cm.  De haren aan de rand zijn meestal 1,2-1,8 mm, maar soms tot 2,3 mm lang. De rijpe kelk is 1,2-1,5 cm.
Grote gele dovenetel-De bovenste schutbladen zijn langwerpig (meestal twee tot vier keer zo lang als breed) en scherp gezaagd. De onderste schutbladen zijn 2,5-9, maar soms tot 12 cm lang en meestal breder dan de bovenste schutbladen. Schijnkransen met zes  tot achttien bloemen.
Kleine gele dovenetel-De bovenste schutbladen zijn breed eirond tot eirond (meestal één tot twee-drietiende keer zo lang als breed), gekarteld tot gekarteld-gezaagd. De onderste schutbladen zijn 0,6-4,7 cm, maar soms tot 7 cm lang. Ze zijn smaller tot iets breder dan de bovenste schutbladen. Schijnkransen met twee tot acht bloemen.


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


TeunSpaans - cc by-sa 3.0


AnRo0002 - cc0

Bonte gele dovenetel


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Vruchten en zaden-Een splitvrucht. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


kuleuven-kulak.be/bioweb


kuleuven-kulak.be/bioweb


Malcolm Storey - bioimages.org.uk - cc by-nc-sa-2.0 uk


Lamiastrum galeobdolon ssp. galeobdolon
©2006 Digital Plant Atlas - cc by-nc-sa 3.0 nl

Bonte gele dovenetel


Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl

Biotoop

Bodem-Gele dovenetel-Half beschaduwde tot beschaduwde plaatsen op vochtige, matig voedselrijke, zwak zure tot vaak kalkhoudende grond met een goede strooiselvertering (zand en leem).
Bonte gele dovenetel-Half beschaduwde tot beschaduwde plaatsen op matig droge tot vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, vaak wat zuurdere grond.

Groeiplaatsen-Gele dovenetel-Loofbossen, parkbossen, struwelen, hakhout, houtwallen en afkalvende bosbeekoevers.
Bonte gele dovenetel-Loofbossen en vaak in door tuinafval bemeste bosjes en struwelen.

Verspreiding

Wereld-Grote gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon subsp. montanum)-Europa.

Kleine gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon subsp. galeobdolon)-Europa.

Bonte gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon subsp. argentatum)-Europa en Noord-Amerika.

Nederland-Grote gele dovenetel-Inheems. Vrij zeldzaam.

Kleine gele dovenetel-Inheems. Zeer zeldzaam.

Bonte gele dovenetel-Ingeburgerd tussen 1950 en 1974. Algemeen.

Vlaanderen-Grote gele dovenetel-Inheems. Vrij algemeen.

Kleine gele dovenetel-Niet in Vlaanderen.

Bonte gele dovenetel-Ingeburgerd. Algemeen.

Wallonië-Grote gele dovenetel-Inheems. Vrij algemeen.
Kleine gele dovenetel-Inheems. Zeer zeldzaam.
Bonte gele dovenetel-Ingeburgerd. Vrij algemeen.

Toepassingen

Cultuur-Met name Bonte gele doventel wordt veel aangeplant in beschaduwde tuinen.

Vermeerderen-Scheuren.

2001-2024 Klaas Dijkstra - cc by-nc-sa 3.0 nl