Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gelobde maanvaren - Botrychium lunaria

Andere namen

Frysk: Moannefear

English: Common Moonwort

Français: Botryche lunaire

Deutsch: Mondraute

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Pteropsida

Orde: Ophioglossales

Familie: Ophioglossaceae (Addertongfamilie)

Geslacht: Botrychium (Maanvaren)

Soort: Botrychium lunaria

Naamgeving (Etymologie): Botrychium komt van het Griekse bostrychion (druivenrank). Vooral de nog niet geheel ontwikkelde vruchtbare bloeiwijzen doen aan een druiventros denken, terwijl de omgekrulde toppen er als kleine ranken uitzien. Lunaria komt van luna (maan), naar de halvemaanvormige blaadjes.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Sporenplant.

Winterknoppen: Geofyt of hemikryptofyt.

Rijpe sporen: Mei, juni, juli.

Afmeting: 5-25 cm.


Abalg - GFDL


Meneerke bloem - CC BY-SA 3.0


Benjamin Zwittnig - CC BY 2.5 si


Thommybe - CC BY-SA 3.0

Wortels: Een korte wortelstok met vlezige wortels, die bedekt zijn door enkele vliezige bruine schubben van de resten van afgestorven bladeren.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De steel staat rechtop.


Abalg - GFDL


Robert Matthews - CC BY-SA 3.0


Meneerke bloem - CC0


Wmffra - CC BY-SA 3.0

Bladeren: Het onvruchtbare bladdeel is langwerpig, zittend tot kort gesteeld en staat schuin opzij. Het is diep ingesneden met aan beide kanten drie tot zeven waaiervormige gekartelde deelblaadjes, die vaak veel breder dan lang zijn.


© Hans Hillewaert - CC BY-SA 4.0


Jason Hollinger - CC BY 2.0


Alinja - CC BY-SA 3.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0

Vruchten: Sporen. Het vruchtbare deel van het blad is gesteeld en meestal langer dan het onvruchtbare. Vaak is het dubbel geveerd met pluimvormige bruine sporenaren.


© Hans Hillewaert - CC BY-SA 4.0


Björn S... - CC BY-SA 2.0


Sven Züchner - Public Domain


Catherine Coq - CC BY 3.0

Biotoop

Bodem: Zonnige, soms heel licht beschaduwde plaatsen op vrij vochtige, voedselarme, zwak zure tot kalkhoudende grond met een laagblijvnde begroeiing.

Groeiplaatsen: Zeeduinen (duinvalleiranden en kruipwilgstruweel op noordhellingen), terreininsnijdingen, heide (langs paadjes, die verhard zijn met schelpgruis en vrij droge heide), bermen (op leem- of kalkhoudend zand), kalkhellingen, grasland (schraal grasland, vaak licht beweid) en afgravingen (in leemkuilen in laag blijvende begroeiingen).

Verspreiding

Wereld: Gematigde en koude streken.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam in de duinen. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Bedreigd. Trend sinds 1950: sterk afgenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer zeldzaam. Sterk achteruit gegaan. Verspreid voorkomend.
Rode lijst. Met verdwijning bedreigd. Beschermd.

Wallonië: Zeldzaam in Lotharingen (in de zuidelijke Ardennen). Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst. Ernstig bedreigd.
Beschermd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 12, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen (1865)


Flora Batava, deel 12, Jan Kops, P. M. E. Gevers Deijnoot en F. A. Hartsen (1865)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 1, Dirk Leonard Oskamp (1796)


Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Naauwkeurige beschrijving der aardgewassen. Tweede boek. Van alle lage boomen, en heesteren of struvellen. Abraham Munting (1696)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Pflanzenleben des Schwarzwaldes, Friedrich Oltmanns (1927)


Svensk botanik, deel 6, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Plantae officinales, deel 1, T.F.L. Nees von Esenbeck, A. Henry (1828-1833)


Herbarium Blackwellianum, deel 5, E. Blackwell (1765)


Sudetenflora, M. Winkler (1900)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 12, J.E. Sowerby (1886)


Flora Parisiensis, deel 6, P. Bulliard (1776-1781)


The ferns of Great Britain and Ireland, T. Moore (1855)


Ferns (a history of Ferns): British and exotic, deel 7, E.J. Lowe (1839)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Plantarum indigenarum et exoticarum Icones ad vivum coloratae, deel 4 (1791)


Genera filicum, W.J. Hooker, Franz Bauer (1838-1842)


Lunaria racemosa
Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)


Phytobasanos, sive plantarum aliquot historia, F. Colonna (1592)


Icones plantarum sponte nascentium in episcopatu Monasteriensi, deel 1, F. Wernekinck (1798)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra