Wilde planten in Nederland en BelgiŽ

Gevleugeld helmkruid - Scrophularia umbrosa

Frysk: Skerp helmkrŻd

English: Green Figwort

FranÁais: Scrophulaire aquatique

Deutsch: GeflŁgelte Braunwurz

Synoniemen: Scrophularia aquatica

Familie: Scrophulariaceae (Helmkruidfamilie)

Naamgeving (Etymologie): Scrophularia is afgeleid van scrophula (krop of halszweer), vanwege het vroegere gebruik om kropgezwellen (scrofulose, een varkensziekte) te genezen. Umbrosa betekent in de schaduw groeiend.

Ondersoorten: Er worden soms twee ondersoorten onderscheiden: Middelst helmkruid (Scrophularia umbrosa subsp. neesii) en Rivierhelmkruid (Scrophularia umbrosa subsp. umbrosa).

Opmerking: In het verleden werden Geoord helmkruid en Gevleugeld helmkruid vaak met elkaar verward (onder de naam Scrophularia aquatica).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Hoofdbloei: Juli, augustus, september.

Afmeting: 60-150 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Fornax -
CC BY-SA 3.0


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl

Wortels


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: Stengels met 1-3 mm brede vleugelranden.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0


Fornax -
CC BY-SA 3.0

Bladeren: De bleekgroene bladeren zijn langwerpig-eirond en gezaagd. De onderste zijn soms gekarteld met omhoog gerichte karteltanden. Er zitten geen oortjes aan de bladsteel. De okselknoppen kunnen wortelen en tot nieuwe planten uitgroeien.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Rosser1954 - Public Domain

Bloemen: Tweeslachtig. De kelkslippen hebben een brede vliezige rand. De bloemen zijn roodbruin met een geelgroene voet.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Fornax -
CC BY-SA 3.0


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl

Vruchten: Een doosvrucht. Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Stefan.lefnaer -
CC BY-SA 4.0

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde, warme, vrij open plaatsen op natte, matig voedselrijke tot voedselrijke, vaak kalkhoudende grond. Meestal langs stromend water of op plaatsen met kwel (zand, leem, zavel en klei, soms venig). Ook op plekken die regelmatig door water worden overspoeld.

Groeiplaatsen: Waterkanten (langs beken, kanalen en rivieren), bossen (kwelplekken in loofbossen en bronbossen), waterkanten (langs bosbeken), moerassen (ruig rietland), grasland (ruig grasland, uiterwaarden en drassige plekken in weiland) en zeeduinen (aan de duinrand soms op minder waterrijke plekken).

Verspreiding

Wereld: Midden-, Oost- en Zuidoost-Europa. Oostelijk tot in Centraal-AziŽ.

Nederland: Vrij zeldzaam in het rivierengebied, in laagveengebieden en in de Hollandse en Zeeuwse duinen. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Vlaanderen: Vrij algemeen in de westelijke Leemstreek en in de rivierdalen. Elders zeldzamer.
WalloniŽ:
Vrij zeldzaam in het Maasgebied en in Lotharingen. Elders zeldzamer.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 8, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1844)


Flora Batava, deel 16, Jan Kops en F.W. van Eeden (1881)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 6, Johann Carl Krauss (1801)


Deutschlands flora, deel 6, J. Sturm, J.W. Sturm (1806-1808)


Flora Londinensis, deel 5, William Curtis (1784-1788)


British entomology, deel 1, J. Curtis (1823-1840)


Illustrations of the British Flora, Walter Hood Fitch (1924)


Introductio generalis in rem herbariam, deel 6, A.Q. Rivinus (1690-1777)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Flora regni borussici, deel 2, A.G. Dietrich (1834)


Herbarium Blackwellianum, deel 1, E. Blackwell (1750)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 6, J.E. Sowerby (1866)


Flore mťdicale, deel 6, F.P. Chaumeton (1832)


Flora Parisiensis, deel 5, P. Bulliard (1776-1781)

2001-2021 K.M. Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL