Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gewone berenklauw - Heracleum sphondylium

Andere namen

Frysk: Bearepoat

English: Hogweed

Français: Berce sphondyle

Deutsch: Wiesen-Bärenklau

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Apiales

Familie: Apiaceae (Schermbloemenfamilie)

Geslacht: Heracleum (Berenklauw)

Soort: Heracleum sphondylium

Naamgeving (Etymologie): Heracleum is genoemd naar de god Heracles of Hercules, vanwege de grootte van de plant en de grote geneeskracht, die men haar toeschreef. Sphondylium betekent wervel (in dit geval de opgeblazen stengelknoop). Sibericum verwijst naar Siberië.

Ondersoort: Heracleum sphondylium subsp. sibiricum

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Juni, juli, augustus, september.

Afmeting: 90-150 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een penwortel.


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: De rechtopstaande, borstelig behaarde stengels zijn hol, kantig, gegroefd, niet rood gevlekt en 0,5-2 cm dik.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De wortelbladen zijn borstelharig, rondachtig of eirond, 20-50 cm lang en veerdelig of geveerd met grote, breed eironde tot langwerpige, diep gelobde of grof getande slippen. De verspreidstaande  bovenste bladeren hebben een sterk opgeblazen bladsteel en geveerde bladeren, met vijf  tot soms negen deelbladen  met  vaak een gelobde of gespleten rand.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De bloemschermen worden tot 20 cm breed en bestaan uit twaalf tot vijfenveertig stralen. De bloemen zijn wit of zelden roze en 0,5-1 cm. De kroonbladen van de buitenste bloemen zijn duidelijk verschillend van grootte. Er zijn nul tot drie omwindselbladen, maar er is wel een omwindseltje  onder de schermpjes. Het onderstandig vruchtbeginsel  is tweehokkig met twee stijlen.
Heracleum sphondylium subsp. sibiricum heeft geelgroene bloemen. De kroonbladen van de buitenste bloemen verschillen nauwelijks in grootte.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een splitvrucht. De tweedelige (met eenzadige deelvruchten),  elliptische tot rondachtige vruchten zijn afgeplat met brede vleugels en 0,7-1,1 cm lang. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


AnRo0002 - CC0


AnRo0002 - CC0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op matig droge tot vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke grond (zand, leem, zavel, klei, mergel en kleiig veen). Niet op brakke of zilte grond.

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen en grienden), bosranden, struwelen, grasland (ruig grasland en hooiland), bermen, dijken, waterkanten (o.a. langs greppels), ruigten, braakliggende grond, plantsoenen en moerassen (rietland).

Verspreiding

Wereld: Vrijwel heel Europa, maar niet op IJsland, West-Azië en Noordwest-Afrika.


gbif.org

Nederland: Zeer algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.


verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Zeer algemeen, maar iets minder algemeen in het kustgebied en in de Kempen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Algemeen.

Toepassingen

De plant bevat etherische olie met furocoumarinen, die onder invloed van licht op de huid ontstekingen kan veroorzaken. In Rusland, Estland, Letland en Litouwen worden de stengels in de zon te drogen gelegd. Op de stengel vormen zich dan zoete, witte kristallen. De jonge plant is nog niet giftig. De 15 tot 20 cm lange, jonge stengels kunnen gegeten worden. Ze moeten geplukt worden voordat het blad zich gaat ontvouwen. Oudere stengels kunnen geschild gegeten worden. Bij het schillen moet dan wel handschoenen gedragen worden om huidirritatie te voorkomen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 5, Johann Carl Krauss (1800)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 5, Johann Carl Krauss (1800)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

 

© 2001-2018 K.M. Dijkstra