Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gewone esdoorn - Acer pseudoplatanus

Andere namen

Frysk: Eskdoarn

English: Sycamore

Français: Erable sycomore

Deutsch: Berg-Ahorn

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Sapindales

Familie: Sapindaceae (Zeepboomfamilie)

Geslacht: Acer (Esdoorn)

Soort: Acer pseudoplatanus

Naamgeving (Etymologie): Acer betekent scherp. Het hout werd voor speren gebruikt. Pseudoplatanus betekent dat de boom op een Plataan lijkt.

Een andere soort: Een boom, die wat bladvorm betreft veel op de esdoorn lijkt is de Plataan (Platanus hispanica, Platanus x hispanica of Platanus x hybrida). Dit is een kruising van de Westerse plataan (Platanus occidentalis), die in Noord-Amerika voorkomt en de Oosterse plataan (Platanus orientalis) uit Zuidwest-Azië en Zuidoost-Europa. Een kenmerk van de boom is dat de schors in grote plakaten afschilfert van de stam. De boom wordt veel langs wegen aangeplant, maar komt niet in het wild voor in België en Nederland.


Plataan
Spodnja Siska - CC BY-SA 2.0


Plataan
Andrzej Otrebski - CC BY-SA 3.0


Plataan
Andrzej Otrebski - CC BY-SA 3.0


Plataan
verspreidingsatlas.nl

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Boom.

Winterknoppen: Fanerofyt.

Bloeimaanden: April, mei, juni.

Afmeting: Tot 30 meter.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Rosser1954 - Public Domain


Sten Porse - CC BY-SA 3.0


MurielBendel - CC BY-SA 4.0

Stam: De dunne schors is grijs. Eerst is hij glad, maar later gaat de schors schilferen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Takken: De boom is wijd vertakt. Jonge takken zijn kaal. De groene bladknoppen zijn dik en eivormig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: Kiemplanten hebben ongedeelde langwerpig driehoekig-eironde bladeren. De tegenoverstaande  bladeren zijn van boven donkergroen en aan de onderkant blauwachtig groen of roodachtig. Ze worden 10-25 cm lang. In de nerfoksels zitten haarbosjes, maar verder zijn ze kaal. De bladeren zijn handlobbig met drie, vijf of zeven toegespitste, grof getande lobben. De bladsteel.is roodachtig. De bladeren verschijnen iets eerder dan de bloeiwijzen. In de herfst worden de bladeren geel.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Polygaam. Ze vormen samen smalle, hangende, 5-15 cm lange pluimen. De bloemen zijn geelgroen en 6-7 mm lang. Elke bloem heeft vijf vrijstaande kelkbladen en kroonbladen. en acht meeldraden.  Het vruchtbeginsel  is bovenstandig. De bloemen verschijnen tegelijk of iets later dan de bladeren.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


AnRo0002 - CC0


Krzysztof Ziarnek - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een splitvrucht. De vleugels van de vruchthelften maken een rechte of scherpe hoek. De vruchten zijn kaal. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Tweezaadlobbig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op droge tot matig vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, zwak zure tot kalkhoudende grond (vaak op zand of stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Bossen (loofbossen), bosranden, kreupelhout, hakhout, heggen, waterkanten, ravijnen, hellingen, zeeduinen (duinhellingen en in de binnenduinen) en langs spoorwegen (zaailingen in het grind van spoordijken en op spoorwegterreinen).

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit Zuidwest-Azië en de gebergten in Zuid- en Midden-Europa. Sinds de latere Middeleeuwen ook in Noordwest-Europa. Elders op een aantal plaatsen ingeburgerd, o.a. in Nieuw-Zeeland en Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Ingeburgerd in de 17de eeuw.

Gewone esdoorn

verspreidingsatlas.nl

Plataan

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Wallonië: Algemeen.

Toepassingen

Het hout is geelwit en wordt gebruikt voor het maken van meubels en muziekinstrumenten.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm (1796)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra