Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gewone hoornbloem - Glanzige hoornbloem - Cerastium fontanum

Andere namen

Frysk: Gewoane spoarblom, Spoarblom

English: Common mouse-ear

Français: Céraiste commun

Deutsch: Gewöhnliches Hornkraut, Armhaariges Hornkraut

Verouderde of andere namen: Cerastium vulgare, Cerastium triviale
Glanzende hoornbloem, Cerastium holosteoides, Cerastium fontanum subsp. glabrescens

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Caryophyllales

Familie: Caryophyllaceae (Anjerfamilie)

Geslacht: Cerastium (Hoornbloem)

Soort: Cerastium fontanum

Naamgeving (Etymologie): Cerastium komt van het Griekse ceras (hoorn), vanwege de als een hoorn uit de kelk stekende vrucht. Fontanum betekent in of bij een bron en vulgare gewoon of algemeen voorkomend. Holosteoides betekent gelijkend op Holosteum (Heelbeen).

Ondersoorten: Gewone hoornbloem (Cerastium fontanum subsp. vulgare) en Glanzige hoornbloem (Cerastium fontanum subsp. holosteoides).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Chamaefyt.

Bloeimaanden: Gewone hoornbloem: April, mei, juni, juli, augustus, september, oktober, november.
Glanzige hoornbloem: Mei, juni, juli, augustus.

Afmeting: 5-45 cm.

Gewone hoornbloem


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Glanzige hoornbloem

© Niels Jeurink - verspreidingsatlas.nl


Pavel Šinkyrík -
CC BY-SA 3.0


Vincenzo Volonterio -
CC BY-NC-ND 4.0


© Adrie van Heerden -
CC BY-NC-ND 3.0

Wortels: Worteldiepte 10 tot 20 cm.

Gewone hoornbloem


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


herbariaunited.org

Glanzige hoornbloem


herbariaunited.org


herbariaunited.org


herbariaunited.org

Stengels: Gewone hoornbloem: De rechtopstaande, vaak paarsachtige stengels zijn rondom behaard, maar zonder klierharen (ze zijn dus niet kleverig). De plant is enigszins polvormend, met korte niet bloeiende scheuten aan de voet en zijstengels in de oksels.
Glanzige hoornbloem: De vaak paarsachtige stengels zijn rondom behaard, maar zonder klierharen. Ze zijn dus niet kleverig. De plant is enigszins polvormend, met korte niet bloeiende scheuten aan de voet en zijstengels in de oksels. De onderste stengelleden zijn kaal of bijna alle haren vormen één rij.

Gewone hoornbloem


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Glanzige hoornbloem


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Vincenzo Volonterio -
CC BY-NC-ND 4.0


Vincenzo Volonterio -
CC BY-NC-ND 4.0

Bladeren: Gewone hoornbloem: De tegenoverstaande, donkergroene, langwerpigebladeren zijn aan beidekanten behaard. Ze worden 1-3 cm lang en zijn zittend. De bladranden zijn gaaf.
Glanzige hoornbloem: De donkergroene, langwerpige bladen zijn aan beide kanten behaard. Ze worden 1-3 cm lang en zijn zittend. De schutbladen hebben meestal met witte randen. De bladen zijn kaal of heel dun behaard.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Glanzige hoornbloem

© Niels Jeurink - verspreidingsatlas.nl


Vincenzo Volonterio -
CC BY-NC-ND 4.0


© Frank van Gessele -
CC BY 3.0


© Adrie van Heerden -
CC BY-NC-ND 3.0

Bloemen: Gewone hoornbloem: Tweeslachtig. De witte, 0,4-1 cm grote bloemen groeien in ijle bloeiwijzen. De kroonbladen zijn diep uitgerand (tweelobbig) en even lang of meestal iets langer dan de kelkbladen. De 4-7 mm lange kelkbladen zijn begroeid met spitse haren. Elke bloem heeft een bovenstandig vruchtbeginsel met vijf stijlen. De schutbladen hebben meestal witte randen.
Glanzige hoornbloem: De kroonbladen zijn eveneens diep uitgerand (tweelobbig) en even lang of iets langer dan de kelkbladen. De kelkbladen zijn 5-8 mm en kaal of behaard. De haren zijn voor een deel stomp en een ander deel spits.

Gewone hoornbloem


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


SB_Johnny -
CC BY-SA 3.0


Rasbak -
CC BY-SA 3.0

Glanzige hoornbloem

© Niels Jeurink - verspreidingsatlas.nl


Vincenzo Volonterio -
CC BY-NC-ND 4.0


Vincenzo Volonterio -
CC BY-NC-ND 4.0


Vincenzo Volonterio -
CC BY-NC-ND 4.0

Vruchten: Gewone hoornbloem: Een doosvrucht. De gekromde vruchten worden 0,8-1,2 cm lang. De zaden zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.
Glanzige hoornbloem: De gekromde vruchten worden 1-1½ cm lang.

Gewone hoornbloem


Rasbak -
CC BY-SA 3.0


Rasbak -
CC BY-SA 3.0


Emmanuel Stratmains- tela-botanica.org -
CC BY-SA 2.0 FR


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Glanzige hoornbloem


Vincenzo Volonterio -
CC BY-NC-ND 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

 

Biotoop

Bodem: Gewone hoornbloem: Zonnige, open tot grazige plaatsen op matig droge tot vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, vaak humeuze, zwak zure tot kalkhoudende grond (vrijwel alle grondsoorten).
Glanzige hoornbloem: Zonnige tot licht beschaduwde, vrij open plaatsen op vochtige tot natte, voedselrijke, soms licht brakke grond (klei en duinzand).

Groeiplaatsen: Gewone hoornbloem: Grasland (o.a. grasvelden en vochtig, bemest grasland), bermen, dijken, tuinen, akkers, afgravingen (leemgroeven), bossen (langs boswegen), waterkanten (rivieroevers), zeeduinen (duinvalleien), op de bovenrand van schorren, hellingen, open plantsoenen en tussen straatstenen.
Glanzige hoornbloem: Waterkanten (periodiek overstroomde oevers in het zoetwatergetijdengebied), ruigten (nate ruigten), zeeduinen (in duinvalleien onder licht duinstruweel).

Verspreiding

Wereld: Gewone hoornbloem: Alle werelddelen.
Glanzige hoornbloem: West-Europa. Het meest in Groot-Britannië.

Gewone hoornbloem

gbif.org

Glanzige hoornbloem

gbif.org

Nederland: Gewone hoornbloem: Zeer algemeen.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.
Glanzige hoornbloem: Vrij zeldzaam in het zoetwatergetijdengebied, zeer zeldzaam in de duinen van Schiermonnikoog, Vlieland en Goeree.
Rode lijst 2012. Kwetsbaar. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Zeldzaam. Oorspronkelijk inheems.

Gewone hoornbloem

verspreidingsatlas.nl

Glanzige hoornbloem

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Gewone hoornbloem: Zeer algemeen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.
Glanzige hoornbloem: Niet ingeburgerd.

Wallonië: Gewone hoornbloem: Algemeen.
Glanzige hoornbloem: Niet ingeburgerd.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 4, Jan Kops (1822)


Deutschlands flora, deel 15, J. Sturm, J.W. Sturm (1833-1834)


Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


Bilder ur Nordens Flora, deel 2, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 2, J.E. Sowerby (1864)


Flora Londinensis, deel 2, William Curtis (1777-1778)


British entomology, deel 5, J. Curtis (1823-1840)

© 2001-2019 K.M. Dijkstra