Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gewone ossentong - Anchusa officinalis

Andere namen

Frysk: Skiere kowetonge

English: Alkanet

Français: Buglosse officinale

Deutsch: Gewöhnliche Ochsenzunge

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Boraginales

Familie: Boraginaceae (Ruwbladigenfamilie)

Geslacht: Anchusa (Ossentong)

Soort: Anchusa officinalis

Naamgeving (Etymologie): Anchusa komt van het Griekse anchousa (blanketsel). Blanketsel is poeder om het gezicht blank te maken. Hoe dit in verband staat met deze plant is onbekend. Officinalis komt van het Latijnse officium (werkplaats, in plantkundig/medische verband is dat de apotheek). Officinalis betekent dus in gebruik in de apotheek / geneeskrachtig.

Kruising: Gewone ossentong kan een bastaard vormen met Geelwitte ossentong (Anchusa x baumgartenii).Anchusa x baumgartenii


Hans Toetenel -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Hans Toetenel -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Hans Toetenel -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Hans Toetenel -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Tweejarig, maar soms overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Hemikryptofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli, augustus, september.

Afmeting: 30-130 cm.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een penwortel.


Neuchâtel Herbarium -
CC BY-SA 3.0


hasbrouck.asu.edu -
CC0-1.0


hasbrouck.asu.edu -
CC0-1.0


herbariaunited.org

Stengels: De rechtopstaande, geribde stengels zijn niet vertakt en dicht borstelig behaard, maar niet stekelig.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0

Bladeren: De verspreidstaande,smal langwerpige bladeren zijn 1-2 cm breed en hebben een gave rand. Ze zijn meer dan vier keer zo lang als breed en borstelig behaard. De onderste bladeren zijn gesteeld, de bovenste zijn zittend met een afgeronde voet. De bladrand is gaaf.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De 0,7-1½ cm grote bloemen staan met vele bijeen in schichten, die na de bloei sterk uit groeien. Ze zijn eerst rozerode, maar later worden ze diepblauw (zelden zijn ze wit). De kroonbuis is recht. Hierop staan de vijf meeldraden ingeplant. Hiertussen staan behaarde keelschubben, die de kroonbuis afsluiten. De kelk is tot de helft ingesneden, met vrij spitse, niet of nauwelijks vliezig gerande slippen. Een bloem heeft vijf kroonbladen, vijf kelkbladen en een bovenstandig vruchtbeginsel met één stijl en twee stempels.


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een splitvrucht. De nootjes zijn kegelvormig. Vruchten zonder steeltjes. Tweezaadlobbig.


Andrea Moro - dryades.units.it/cercapiante -
CC BY-SA 4.0


AnRo0002 -
CC0


AnRo0002 -
CC0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, warme, open plaatsen op droge, kalkrijke, matig voedselarme tot matig voedselrijke, stikstofrijke, vaak omgewerkte grond (op zand en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Zeeduinen (industrieterreinen en parkeerterreinen in de duinstreek, langs duinwegen, langs infiltratiekanalen, verlaten duinakkertjes en duindoornstruweel), langs spoorwegen, ruigten, (kalkrijke ruigten), wallen, molenbelten, rivierduinbosranden langs de Rijn, dijken en bermen.

Verspreiding

Wereld: Europa, behalve in de meeste randgebieden.


gbif.org

Nederland: Vrij zeldzaam in de Hollandse duinen en zeldzaam in het Gelderse rivierengebied. Elders zeer zeldzaam.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Vrij zeldzaam. Al voor 1500 ingevoerd (archeofyt).

Gewone ossentong

verspreidingsatlas.nl

Gewone ossentong x Geelwitte ossentong (Anchusa × baumgartenii)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij zeldzaam in het kustgebied, maar soms vrij talrijk, met name ten zuiden van Nieuwpoort. Elders zeldzaam tot zeer zeldzaam.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Wallonië: Alleen als een zeldzame adventiefplant (onbestendig).

Toepassingen

Gewone ossentong werd vroeger gebruikt tegen darmklachten.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 9, Jan Kops en Johannes Everhardus van der Trappen (1846)


Afbeeldingen der artseny-gewassen met derzelver Nederduitsche en Latynsche beschryvingen, deel 3, Johan Carl Krauss (1796)


Groote tamme Ossentonghe
Cruijdeboek, deel 1, Rembert Dodoens. Gheslacht, onderscheet, fatsoen, naemen, cracht ende werckinghe (1554)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Botanischer Bilderatlas nach De Candolle's Natürlichem Pflanzensystem, Carl Hoffmann (1884)


Botanischer Bilderatlas nach dem natürlichem Pflanzensystem, K. Hoffmann, E. Dennert (1911)


Kräuterbuch, Unsere Heilpflanzen in Wort und Bild, Friedrich Losch (1914)


Flora regni borussici, deel 3, A.G. Dietrich (1835)


New Kreüterbuch, L. Fuchs (1543)


Iconographia botanica seu plantae criticae, H.G.L. Reichenbach (1823-1832)


Svensk botanik, deel 4, J.W. Palmstruch e.a. (1807)


Bilder ur Nordens Flora, deel 1, Carl Axel Magnus Lindman (1922-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)


English Botany, or Coloured Figures of British Plants, deel 7, J.E. Sowerby (1867)


Medical Botany, deel 2, W. Woodville, W.J. Hooker, G. Spratt (1832)



Herbarium Blackwellianum, deel 5, E. Blackwell (1765)


Flora Parisiensis, deel 5, P. Bulliard (1776-1781)


Flore médicale, deel 2, F.P. Chaumeton (1829)


Figuur 1 - Figuur 2 en 3
Hortus Eystettensis, deel 2, Bessler, Basilius (1620)


Plantarum seu stirpium icones, deel 1, M. de Lobel (1581)

© 2001-2019 K.M. Dijkstra