Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gewone vogelmelk - Ornithogalum umbellatum

Andere namen

Frysk: Gersstjer

English: Star of Bethlehem

Français: Dame d'onze heures

Deutsch: Dolden-Milchstern

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Asparagales

Familie: Asparagaceae (Aspergefamilie)

Geslacht: Ornithogalum (Vogelmelk)

Soort: Ornithogalum umbellatum

Naamgeving (Etymologie): Ornithogalum komt van het Griekse woord ornithogalon (vogel) en gala (melk). Umbellatum betekent schermvormig of met een scherm bloeiend.

Ondersoorten: Er worden twee ondersoorten onderscheiden: Ornithogalum umbellatum subsp. umbellatum (Ornithogalum divergens, Ornithogalum umbellatum subsp. divergens) en Ornithogalum umbellatum subsp. campestre (Ornithogalum angustifolium).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Overblijvend.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Geofyt.

Bloeimaanden: Mei en juni.

Afmeting: 10-30 cm.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Wortels: Een ronde bol met nevenbollen. Worteldiepte tot 10 cm.
Ornithogalum umbellatum subsp. umbellatum heeft vele ronde bollen en bijbollen, die het eerste jaar nog geen blad vormen.
Ornithogalum umbellatum subsp. campestre heeft één bol en enkele langwerpige bijbollen, die snel een blad vormen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Stengels: De rechtopstaande bloeistengels zijn glad.
Ornithogalum umbellatum subsp. umbellatum: De 4-7 cm lange bloemsteel staat na de bloei bloei recht af of is teruggeslagen.
Ornithogalum umbellatum subsp. campestre: De 2-4 cm lange bloemsteel staat na de bloei recht omhoog of schuin af.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bladeren: De zes tot negen wortelstandige bladeren zijn lijnvormig, gootvormig en 2-5 mm breed en 20-25 cm lang. Ze hebben een witte middenstreep en zijn vrij slap. Vaak beginnen de bladeren al tijdens de bloei te verdorren. De schutbladen aan de voet van de bloemstelen zijn witachtig.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Bloemen: Tweeslachtig. De witte, stervormige, 2½-5 cm grote bloemen vormen samen een scherm. Elke bloem heeft zes bloemdekbladen. Er zijn zes meeldraden. De helmknoppen zijn geel. Het vruchtbeginsel  is bovenstandig met één stijl.
Ornithogalum umbellatum subsp. umbellatum heeft meestal meer dan veertien bloemen.
Ornithogalum umbellatum subsp. campestre heeft vijf tot twaalf bloemen.


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL


Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Vruchten: Een doosvrucht. Zaden worden maar zelden gevormd en zijn dan vaak ook niet levenskrachtig. Voortplanting gebeurt hoofdzakelijk doordat de bol nieuwe bolletjes voortbrengt. Eenzaadlobbig


Isidre blanc - CC BY-SA 4.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige tot licht beschaduwde en vaak vrij open plaatsen op matig droge vochtige, matig voedselrijke, vaak kalkhoudende, losse grond (zand, leem, zavel, löss, rivierklei en mergel).

Groeiplaatsen: Grasland (weiland en hooiland), bermen, bossen (loofbossen en parkbossen), bosranden (voedselrijke zomen), heggen, bij buitenplaatsen, akkers (akkerranden, met name roggeakkers), wijngaarden, langs spoorwegen (spoorbermen), rivierdijken, waterkanten (rivier- en beekoeverwallen), zeeduinen (langs duinbosjes, binnenduinrand), begraafplaatsen en plantsoenen.

Verspreiding

Wereld: Zuidwest-Azië, Noordwest-Afrika en Europa, behalve in het noorden. Ingeburgerd in Noord-Amerika.


gbif.org

Nederland: Vrij algemeen, maar zeldzaam op de zandgronden van Drenthe, in Zuidoost-Groningen, Salland, op de Veluwe en in Noord-Limburg.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: stabiel of toegenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems. Beschermd.

Gewone vogelmelk

verspreidingsatlas.nl

Ornithogalum umbellatum subsp. umbellatum

verspreidingsatlas.nl

Ornithogalum umbellatum subsp. campestre

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Vrij algemeen. Het meest in de Maasvallei, de Leemstreek en de Duinen.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonë: Vrij zeldzaam in Lotharingen en het Maasdistrict.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 5, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1828)


Flora Batava, deel 5, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1828)


Deutschlands Flora in Abbildungen, Jacob Sturm und Johann Georg Sturm


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

© 2001-2018 K.M. Dijkstra