Wilde planten in Nederland en België

Nederlandse namen

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Gewone zandmuur - Arenaria serpyllifolia

Andere namen

Frysk: Sânmier

English: Thyme-leaved sandwort

Français: Sabline à feuilles de Serpolet

Deutsch: Quendel-Sandkraut

Verouderde of andere namen:

Classificatie

Klasse: Spermatopsida

Orde: Caryophyllales

Familie: Caryophyllaceae (Anjerfamilie)

Geslacht: Arenaria (Zandmuur)

Soort: Arenaria serpyllifolia

Naamgeving (Etymologie): Arenaria is afgeleid van het Latijnse arena (zand), omdat de plant op zandige plaatsen groeit. Serpyllifolia betekent tijmbladig, omdat de bladen enigszins op tijmbladen lijken.

Opmerking: Tengere zandmuur werd voorheen ook wel beschouwd als een ondersoort van Gewone zandmuur.

Ondersoort: Een ondersoort is Gedrongen zandmuur (Arenaria serpyllifolia ssp. iloydii).

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur: Eenjarig of soms tweejarig.

Plantvorm: Kruid.

Winterknoppen: Therofyt.

Bloeimaanden: Mei, juni, juli, augustus, september, oktober.

Afmeting: 3-30 cm.


Hans Toetenel - CC BY-NC-SA 3.0 NL


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl

Wortels


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0


Neuchâtel Herbarium - CC BY-SA 3.0

Stengels: De forse opstijgende, rechtopstaande of in plakkaten groeiende stengels zijn sterk vertakt met korte leden. Ze zijn kort dicht en ruw behaard.


© Peter Meininger - verspreidingsatlas.nl


© Willem Braam - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Olivier Pichard - CC BY-SA 3.0

Bladeren: De eironde, spitse bladen zijn 2½-8 mm lang en met drie tot vijf nerven. Ze zijn dof donkergroen en aan de rand gewimperd. Alleen de onderste blaadjes hebben een steel.


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Matt Lavin - CC BY-SA 2.0

Bloemen: Tweeslachtig. De witte kroonbladen zijn 1,7-2,7 mm lang. Ze zijn korter dan de kelkbladen, die 3-4 mm worden.


© Adrie van Heerden - verspreidingsatlas.nl


© Joop Verburg - verspreidingsatlas.nl


Andrea Moro - CC BY-SA 4.0


Fornax - CC BY-SA 3.0

Vruchten: Een doosvrucht. De vruchten zijn meestal dik en peervormig en worden 3 mm of langer. Ze springen gemakkelijk open (ze knappen bij knijpen open). De zaden zijn ruim 0,5 mm lang en zijn langlevend (langer dan vijf jaar). Tweezaadlobbig.


Roger Culos - CC BY-SA 3.0


dzn.eldoc.ub.rug.nl


dzn.eldoc.ub.rug.nl

Biotoop

Bodem: Zonnige, warme, min of meer open plaatsen op meestal droge, zelden vochtige, matig voedselarme tot matig voedselrijke, vaak kalkhoudende grond (zand, lemig zand, lichte klei, löss, mergel, zavel en stenige plaatsen).

Groeiplaatsen: Zeeduinen, (duinhellingen en duinvlakten, met name tussen mossen), rivierduintjes, wegkanten, bermen (open plekken in de grasmat), dijken, kalkhellingen, ruigten (tussen hoge, tweejarige planten), akkers (akkerranden en matig voedselrijke akkers), zanddepots, steenachtige plaatsen, muren, overhoeken, tussen straatstenen, langs spoorwegen (spoorbermen en spoorwegterreinen) en industrieterreinen.

Verspreiding

Wereld: Alle werelddelen.


gbif.org

Nederland: Algemeen in de duinen en in het zuiden. Eelders vrij zeldzaam en zeldzaam in het noordoosten.
Rode lijst 2012. Thans niet bedreigd. Trend sinds 1950: matig afgenomen. Algemeen. Oorspronkelijk inheems.

Gewone zandmuur

verspreidingsatlas.nl

Gedrongen zandmuur (Arenaria serpyllifolia ssp. iloydii)

verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen. Het meest in de duinen. Vrij algemeen in de Kempen en in de Leemstreek.
Rode lijst. Thans niet bedreigd.

Wallonië: Algemeen, maar minder algemeen in de Ardennen.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Flora Batava, deel 7, Jan Kops en Herman Christiaan van Hall (1836)


Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé (1885-1905)


Bilder ur Nordens Flora, Carl Axel Magnus Lindman (1917-1926)


Flora Danica, Georg Christian Oeder e.a. (1761-1888)

     

© 2001-2018 K.M. Dijkstra